Indakaterol, olodaterol i salbutamol to leki rozszerzające oskrzela stosowane w leczeniu obturacyjnych chorób płuc, różniące się czasem działania, wskazaniami i bezpieczeństwem.

Podobieństwa i grupa terapeutyczna porównywanych substancji czynnych

Indakaterol, olodaterol oraz salbutamol to substancje czynne należące do grupy leków nazywanych agonistami receptorów beta-2-adrenergicznych. Ich głównym zadaniem jest rozkurczanie mięśni gładkich oskrzeli, co prowadzi do ich rozszerzenia i ułatwia oddychanie. Wszystkie trzy są stosowane w leczeniu przewlekłych chorób układu oddechowego, takich jak przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) i astma oskrzelowa. Choć mają podobny mechanizm działania, różnią się długością działania, wskazaniami oraz profilem bezpieczeństwa123.

Kiedy stosuje się indakaterol, olodaterol i salbutamol?

  • Indakaterol jest stosowany głównie w długotrwałym, podtrzymującym leczeniu POChP u dorosłych. Podaje się go raz na dobę w formie wziewnej. Nie jest przeznaczony do leczenia astmy ani do przerywania nagłych napadów duszności45.
  • Olodaterol także jest stosowany w leczeniu podtrzymującym POChP u dorosłych, podawany raz dziennie w inhalacji. Podobnie jak indakaterol, nie jest wskazany w leczeniu astmy ani w łagodzeniu ostrych napadów skurczu oskrzeli6.
  • Salbutamol jest wykorzystywany zarówno w leczeniu przewlekłym, jak i doraźnie w celu przerwania nagłego skurczu oskrzeli. Może być stosowany w astmie, POChP oraz w nagłych stanach duszności, zarówno u dzieci, jak i dorosłych. Dostępny jest w wielu formach: inhalatory, roztwory do nebulizacji, syropy i tabletki78.

Indakaterol i olodaterol są stosowane wyłącznie u dorosłych, podczas gdy salbutamol może być używany również u dzieci od 4. roku życia (w niektórych postaciach nawet od 2. roku życia)78. Z kolei salbutamol znajduje zastosowanie także w profilaktyce skurczu oskrzeli przed wysiłkiem lub kontaktem z alergenem8.

  • Indakaterol: POChP, tylko dorośli4.
  • Olodaterol: POChP, tylko dorośli6.
  • Salbutamol: astma, POChP, ostre napady duszności, profilaktyka, dorośli i dzieci78.
Ważne: Indakaterol i olodaterol nie są lekami “ratunkowymi” – nie przerywają nagłych napadów duszności, dlatego w sytuacjach nagłych stosuje się salbutamol, który działa szybko i jest skuteczny w ostrych przypadkach45678.

Mechanizm działania i właściwości farmakokinetyczne

Wszystkie trzy substancje należą do tzw. beta-2-mimetyków, czyli leków, które pobudzają receptory beta-2 w oskrzelach. To powoduje rozluźnienie mięśni gładkich i rozszerzenie oskrzeli, co ułatwia oddychanie123.

  • Indakaterol – działa bardzo długo (do 24 godzin), dlatego wystarczy jedna inhalacja dziennie. Początek działania jest szybki (w ciągu 5 minut), a efekt utrzymuje się przez całą dobę. Po podaniu wziewnym osiąga maksymalne stężenie w ciągu ok. 15 minut. Jest wydalany głównie z kałem1.
  • Olodaterol – również ma długie działanie (do 24 godzin), podaje się go raz na dobę. Początek działania jest szybki, a efekt stabilny. Maksymalne stężenie we krwi pojawia się po ok. 10-20 minutach po inhalacji. Jest metabolizowany głównie w wątrobie i wydalany przez nerki i z kałem9.
  • Salbutamol – to lek krótkodziałający, stosowany doraźnie lub regularnie. Efekt pojawia się bardzo szybko (po 5 minutach), ale utrzymuje się krócej (4-6 godzin). Salbutamol jest dostępny w różnych postaciach: wziewnej, doustnej, dożylnej. Wchłania się szybko i jest wydalany głównie z moczem310.

Przeciwwskazania i środki ostrożności – różnice i podobieństwa

Wszystkie trzy substancje nie powinny być stosowane w przypadku uczulenia na daną substancję czynną lub jakikolwiek składnik leku111213.

Wspólne przeciwwskazania i ostrzeżenia:

  • Nie należy stosować indakaterolu i olodaterolu w astmie – brak danych o bezpieczeństwie i skuteczności w tej chorobie1415.
  • Nie są przeznaczone do leczenia ostrych napadów duszności (nie działają natychmiastowo w sytuacji nagłej)1415.
  • Stosowanie beta-2-mimetyków wymaga ostrożności u osób z chorobami serca, nadciśnieniem, zaburzeniami rytmu serca, nadczynnością tarczycy, padaczką161718.
  • Ryzyko hipokaliemii (obniżenia poziomu potasu we krwi), zwłaszcza przy dużych dawkach lub jednoczesnym stosowaniu innych leków, które mogą obniżać potas192018.

Różnice:

  • Salbutamol ma dodatkowe przeciwwskazania związane z ciążą (np. nie wolno go stosować w celu zapobiegania porodowi przedwczesnemu w formie wziewnej), a także w niektórych chorobach serca13.
  • Indakaterol i olodaterol nie są wskazane u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat, salbutamol jest dostępny w różnych postaciach dla dzieci od 4. roku życia (czasem od 2. roku życia)217.

1112131415161718192021

Bezpieczeństwo stosowania u szczególnych grup pacjentów

  • Dzieci i młodzież: Indakaterol i olodaterol nie są zalecane dla osób poniżej 18 lat. Salbutamol może być stosowany u dzieci od 4. roku życia (w niektórych postaciach od 2. roku życia)217.
  • Kobiety w ciąży i karmiące piersią: Wszystkie trzy substancje należy stosować w ciąży i podczas karmienia piersią tylko wtedy, gdy przewidywane korzyści przewyższają potencjalne ryzyko. Salbutamol może hamować skurcze macicy, a indakaterol i olodaterol nie mają wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa w ciąży222324.
  • Kierowcy i osoby obsługujące maszyny: Indakaterol i olodaterol nie mają wpływu lub wywierają nieistotny wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów. Salbutamol również nie wpływa na tę zdolność252627.
  • Osoby z zaburzeniami funkcji nerek lub wątroby: Indakaterol i olodaterol mogą być stosowane u pacjentów z łagodnymi i umiarkowanymi zaburzeniami funkcji wątroby i nerek bez konieczności zmiany dawki. Salbutamol nie wymaga dostosowania dawki u tych pacjentów, ale należy zachować ostrożność w ciężkich przypadkach2128.

21722232425262728

Pamiętaj:

  • Indakaterol i olodaterol to leki o długim działaniu, przeznaczone do regularnego stosowania w POChP – nie zastępują salbutamolu w nagłych przypadkach.
  • Salbutamol może być używany zarówno przewlekle, jak i doraźnie w napadach duszności, również u dzieci.
  • Każda zmiana schematu leczenia powinna być skonsultowana z lekarzem, zwłaszcza w przypadku nasilenia objawów lub konieczności częstszego stosowania leków.
  • Wszystkie te leki wymagają ostrożności u osób z chorobami serca, zaburzeniami rytmu, nadczynnością tarczycy czy cukrzycą.

Porównanie substancji czynnych – tabela

Substancja czynna Najważniejsze wskazania Stosowanie u dzieci Stosowanie w ciąży Stosowanie u kierowców
Indakaterol POChP (leczenie podtrzymujące) Nie zaleca się Można stosować tylko jeśli korzyści przewyższają ryzyko Brak wpływu lub wpływ nieistotny
Olodaterol POChP (leczenie podtrzymujące) Nie zaleca się Nie zaleca się rutynowego stosowania Możliwy wpływ (zawroty głowy)
Salbutamol Astma, POChP, napady duszności, profilaktyka przed wysiłkiem i alergenami Tak, od 4. roku życia (niektóre postacie od 2. r.ż.) Można stosować tylko jeśli korzyści przewyższają ryzyko Brak wpływu

Indakaterol, olodaterol i salbutamol – leki na miarę potrzeb pacjenta

Indakaterol i olodaterol to nowoczesne, długodziałające leki stosowane regularnie w leczeniu POChP u dorosłych, zapewniające całodobową kontrolę objawów. Salbutamol to lek krótkodziałający, który można stosować zarówno przewlekle, jak i doraźnie w nagłych napadach duszności, także u dzieci. Wybór odpowiedniej substancji zależy od rodzaju i przebiegu choroby, wieku pacjenta oraz indywidualnych potrzeb. Wszystkie te leki mają udowodnioną skuteczność, ale różnią się wskazaniami, czasem działania i bezpieczeństwem stosowania w szczególnych grupach pacjentów467.

Pytania i odpowiedzi

Czym różni się indakaterol od salbutamolu?

Indakaterol działa długo (do 24 godzin), jest stosowany regularnie w POChP. Salbutamol działa krótko (4-6 godzin), stosuje się go doraźnie w napadach duszności i w astmie oraz POChP13.

Czy olodaterol można stosować u dzieci?

Olodaterol nie jest zalecany do stosowania u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat29.

Który lek stosuje się w nagłych napadach duszności?

W nagłych napadach duszności stosuje się salbutamol, który działa szybko i skutecznie przerywa skurcz oskrzeli7.

Czy indakaterol i olodaterol można stosować w astmie?

Nie. Indakaterol i olodaterol nie są przeznaczone do leczenia astmy i nie mają potwierdzonego bezpieczeństwa w tej chorobie1516.

Czy salbutamol można stosować w ciąży?

Salbutamol można stosować w ciąży tylko wtedy, gdy korzyści dla matki przewyższają ryzyko dla płodu25.