Jak działa imatynib?
Imatynib należy do grupy leków przeciwnowotworowych zwanych inhibitorami kinaz tyrozynowych. Jego działanie polega na blokowaniu enzymów, które biorą udział w sygnalizacji komórkowej odpowiedzialnej za wzrost i podział komórek nowotworowych. Szczególnie skutecznie hamuje kinazę tyrozynową Bcr-Abl, która jest obecna w komórkach białaczki z chromosomem Philadelphia. Ponadto, imatynib wpływa na inne receptory, takie jak Kit i PDGFR, co sprawia, że jest skuteczny również w leczeniu niektórych guzów podścieliskowych przewodu pokarmowego oraz innych rzadkich chorób.
Dzięki temu działaniu imatynib może zatrzymać rozwój nowotworu i wywołać obumieranie komórek nowotworowych, co pomaga w kontrolowaniu choroby123.
Wskazania do stosowania imatynibu
Imatynib jest stosowany w leczeniu zarówno u dorosłych, jak i u dzieci i młodzieży. Wskazania różnią się nieco w zależności od postaci leku i specyfiki choroby.
Wskazania u dorosłych
U dorosłych imatynib jest wskazany w leczeniu:
- nowo rozpoznanej przewlekłej białaczki szpikowej (CML) z chromosomem Philadelphia, gdy pacjent nie kwalifikuje się do przeszczepu szpiku45,
- CML w fazie przewlekłej, gdy leczenie interferonem alfa okazało się nieskuteczne, w fazie akceleracji lub w przełomie blastycznym45,
- nowo rozpoznanej ostrej białaczki limfoblastycznej z chromosomem Philadelphia (Ph+ ALL) w połączeniu z chemioterapią45,
- nawracającej lub opornej na leczenie Ph+ ALL w monoterapii45,
- zespołów mielodysplastycznych/mieloproliferacyjnych (MDS/MPD) związanych z rearanżacją genu receptora PDGFR45,
- zaawansowanego zespołu hipereozynofilowego (HES) i/lub przewlekłej białaczki eozynofilowej (CEL) z rearanżacją FIP1L1-PDGFRα45,
- złośliwych, nieoperacyjnych i/lub przerzutowych nowotworów podścieliskowych przewodu pokarmowego (GIST) dodatnich na Kit (CD117)45,
- leczeniu adjuwantowym po usunięciu GIST u pacjentów z wysokim ryzykiem nawrotu45,
- nieoperacyjnych guzowatych włókniakomięsaków skóry (DFSP) oraz nawrotowych i/lub przerzutowych DFSP, gdy pacjent nie kwalifikuje się do zabiegu chirurgicznego45.
Wskazania u dzieci i młodzieży
Imatynib jest również stosowany u dzieci i młodzieży w następujących przypadkach:
- nowo rozpoznana przewlekła białaczka szpikowa (CML) z chromosomem Philadelphia, gdy nie kwalifikują się do przeszczepu szpiku6,
- CML Ph+ w fazie przewlekłej, gdy leczenie interferonem alfa jest nieskuteczne lub w fazie akceleracji6,
- CML Ph+ w przebiegu przełomu blastycznego6,
- nowo rozpoznana ostra białaczka limfoblastyczna z chromosomem Philadelphia (Ph+ ALL) w połączeniu z chemioterapią6.
U dzieci zaleca się ścisłe monitorowanie wzrostu, ponieważ długotrwałe stosowanie imatynibu może wpływać na tempo wzrostu, zwłaszcza przed okresem dojrzewania78.
Wskazania w specjalnych grupach pacjentów
Dostępne dane wskazują, że imatynib może być stosowany u osób starszych, jednak u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby lub nerek konieczne jest szczegółowe monitorowanie stanu zdrowia. W przypadku niewydolności nerek zaleca się stosowanie minimalnej dawki początkowej i ostrożność podczas leczenia910.
U pacjentów z chorobami serca, zwłaszcza z historią niewydolności serca, należy zachować ostrożność, ponieważ u niektórych chorych mogą wystąpić poważne zaburzenia czynności serca podczas leczenia imatynibem. W takich przypadkach konieczne jest dokładne monitorowanie i ewentualne leczenie wspomagające1112.
Podsumowanie roli imatynibu w leczeniu nowotworów
Imatynib jest skutecznym lekiem przeciwnowotworowym, który znacząco poprawia rokowania pacjentów z przewlekłą białaczką szpikową oraz innymi nowotworami związanymi z nieprawidłową aktywnością kinaz tyrozynowych. Jego zastosowanie pozwala na uzyskanie wysokiego odsetka odpowiedzi hematologicznych i cytogenetycznych, a także wydłuża czas przeżycia wolnego od progresji choroby. W leczeniu nowotworów podścieliskowych przewodu pokarmowego imatynib poprawia przeżycie pacjentów, zwłaszcza gdy jest stosowany jako leczenie adjuwantowe po operacji.
Ważne jest jednak odpowiednie monitorowanie pacjentów podczas terapii, zwłaszcza w zakresie funkcji wątroby, nerek oraz układu sercowo-naczyniowego. Szczególną uwagę należy zwrócić na możliwe interakcje lekowe oraz działania niepożądane, które mogą wymagać dostosowania dawki lub przerwania leczenia.
Imatynib jest dostępny w różnych postaciach i dawkach, co umożliwia indywidualne dopasowanie terapii do potrzeb pacjenta, w tym do wieku oraz stadium choroby456.


















