REKLAMA

Hydroksyzyna, difenhydramina i klemastyna to leki przeciwhistaminowe I generacji, różniące się wskazaniami, bezpieczeństwem i wpływem na organizm.

Podstawowe informacje o porównywanych substancjach czynnych

Hydroksyzyna, difenhydramina i klemastyna należą do grupy tzw. leków przeciwhistaminowych pierwszej generacji, czyli substancji blokujących receptory H1 histaminy. Dzięki temu łagodzą objawy reakcji alergicznych, takie jak świąd, pokrzywka czy katar sienny. Wszystkie wykazują także działanie uspokajające, które jest szczególnie wyraźne w przypadku hydroksyzyny i difenhydraminy123.

  • Hydroksyzyna jest często stosowana w leczeniu lęku, świądu oraz jako środek uspokajający przed zabiegami chirurgicznymi4.
  • Difenhydramina jest znana przede wszystkim jako lek na bezsenność i alergie, a także w leczeniu objawów przeziębienia oraz jako składnik preparatów złożonych5.
  • Klemastyna jest stosowana głównie w leczeniu objawów alergicznych, takich jak katar sienny, pokrzywka, świąd czy wyprysk atopowy6.

Wskazania do stosowania – kiedy wybiera się daną substancję?

Hydroksyzyna, difenhydramina i klemastyna mają wspólny obszar zastosowań – łagodzenie objawów alergii, jednak różnią się głównymi wskazaniami i formą podania:

  • Hydroksyzyna jest wskazana nie tylko w leczeniu objawów alergii, takich jak świąd czy pokrzywka, ale również jako lek uspokajający w zaburzeniach lękowych oraz w premedykacji przed zabiegami chirurgicznymi4.
  • Difenhydramina najczęściej znajduje zastosowanie w krótkotrwałym leczeniu bezsenności oraz jako lek przeciwhistaminowy w leczeniu objawów przeziębienia i grypy (np. w preparatach z paracetamolem), a także w łagodzeniu objawów alergicznych5.
  • Klemastyna stosowana jest przede wszystkim w leczeniu objawów alergii (katar sienny, pokrzywka, świąd, obrzęk Quinckego), zarówno w tabletkach, jak i syropach oraz w postaci iniekcji w stanach nagłych, takich jak wstrząs anafilaktyczny67.

Pod względem wieku pacjenta, hydroksyzyna i klemastyna mają szerokie zastosowanie również u dzieci (z odpowiednią modyfikacją dawki i postaci leku), natomiast difenhydramina jest przeciwwskazana u dzieci poniżej 18 roku życia, gdy jest stosowana jako lek nasenny8. W preparatach złożonych (np. na przeziębienie) difenhydramina może być stosowana od 12 lub 15 roku życia, w zależności od produktu910.

Ważne: Hydroksyzyna, difenhydramina i klemastyna różnią się wskazaniami i bezpieczeństwem stosowania w zależności od wieku pacjenta oraz współistniejących chorób. Przed wyborem leku należy zwrócić uwagę na przeciwwskazania, takie jak wiek dziecka, choroby serca czy zaburzenia czynności wątroby i nerek. Ponadto każda z tych substancji ma inny profil działań niepożądanych, które mogą być istotne szczególnie dla osób starszych lub z dodatkowymi problemami zdrowotnymi111213.

Mechanizm działania i wpływ na organizm

Wszystkie trzy substancje blokują receptory H1 histaminy, co pozwala łagodzić objawy alergii. Dodatkowo:

  • Hydroksyzyna działa uspokajająco, przeciwlękowo, przeciwhistaminowo, przeciwświądowo i lekko przeciwbólowo. Wpływa na ośrodkowy układ nerwowy, nie zaburzając czynności kory mózgu, a jej działanie uspokajające wiąże się z hamowaniem aktywności niektórych obszarów podkorowych1.
  • Difenhydramina to klasyczny lek przeciwhistaminowy I generacji, który oprócz działania przeciwalergicznego silnie działa uspokajająco i nasennie. Przechodzi przez barierę krew-mózg i łatwo wywołuje senność oraz zaburzenia koncentracji2.
  • Klemastyna również działa przeciwhistaminowo i przeciwświądowo, wykazując dodatkowo łagodne działanie cholinolityczne (hamujące aktywność acetylocholiny) i uspokajające3.

Różnice farmakokinetyczne dotyczą przede wszystkim czasu działania i drogi podania. Hydroksyzyna i klemastyna mogą być stosowane doustnie i (w stanach nagłych) w formie iniekcji, natomiast difenhydramina jest dostępna głównie w tabletkach doustnych i preparatach złożonych oraz w postaci żelu na skórę14815. Hydroksyzyna działa do 6–12 godzin, klemastyna nawet do 24 godzin, natomiast difenhydramina działa krócej, zwykle 4–8 godzin161718.

Przeciwwskazania i środki ostrożności – podobieństwa i różnice

Wszystkie trzy leki mają podobne przeciwwskazania, ale są też pewne istotne różnice:

  • Hydroksyzyna nie powinna być stosowana u osób z wydłużonym odstępem QT w EKG, z ciężkimi zaburzeniami rytmu serca, w ciąży i podczas karmienia piersią oraz u pacjentów z porfirią11.
  • Difenhydramina jest przeciwwskazana u osób z niektórymi chorobami układu pokarmowego, chorobami serca, jaskrą, rozrostem gruczołu krokowego, wydłużonym odstępem QT, u dzieci i młodzieży (w zależności od wskazania i produktu), a także w czasie ciąży i karmienia piersią12.
  • Klemastyna nie powinna być stosowana w przypadku nadwrażliwości na substancję lub inne leki o podobnej budowie (np. difenhydramina), u dzieci poniżej 1. roku życia (syrop) lub 6 lat (tabletki), a także w przypadku jednoczesnego stosowania inhibitorów MAO1319.

Wszystkie trzy leki należy stosować ostrożnie u osób starszych oraz osób z chorobami wątroby i nerek. Należy również unikać jednoczesnego spożywania alkoholu oraz stosowania innych leków działających hamująco na ośrodkowy układ nerwowy202122.

Bezpieczeństwo stosowania w szczególnych grupach pacjentów

Porównując bezpieczeństwo hydroksyzyny, difenhydraminy i klemastyny w grupach szczególnego ryzyka, można zauważyć zarówno podobieństwa, jak i istotne różnice:

  • Dzieci: Hydroksyzyna i klemastyna mogą być stosowane u dzieci (hydroksyzyna od 12 miesięcy, klemastyna – syrop od 1 roku życia, tabletki od 6 lat), natomiast difenhydramina nie jest zalecana w tej grupie wiekowej jako lek nasenny23248.
  • Kobiety w ciąży i karmiące piersią: Wszystkie trzy substancje są przeciwwskazane w okresie ciąży i karmienia piersią, ze względu na ryzyko działań niepożądanych u dziecka252627.
  • Osoby z zaburzeniami czynności wątroby lub nerek: Wszystkie substancje wymagają zmniejszenia dawki lub zachowania ostrożności u osób z niewydolnością tych narządów. Hydroksyzyna i klemastyna są w dużym stopniu metabolizowane w wątrobie i wydalane przez nerki, dlatego u tych pacjentów należy stosować je z ostrożnością i indywidualnie dostosować dawkę2824.
  • Kierowcy i osoby obsługujące maszyny: Wszystkie trzy substancje mogą wywoływać senność, zmęczenie, zaburzenia koncentracji i koordynacji, dlatego nie należy prowadzić pojazdów ani obsługiwać maszyn podczas ich stosowania293031.
Ważne: Hydroksyzyna, difenhydramina i klemastyna mogą nasilać działanie alkoholu i innych leków uspokajających. U osób starszych i z chorobami przewlekłymi zalecana jest szczególna ostrożność i indywidualne dostosowanie dawki. Przeciwwskazania do stosowania są podobne, ale należy zwrócić uwagę na szczegóły dotyczące wieku pacjenta, ciąży i karmienia piersią oraz współistniejących chorób202122.

Porównanie w tabeli

Substancja czynna Najważniejsze wskazania Stosowanie u dzieci Stosowanie w ciąży Stosowanie u kierowców
Hydroksyzyna Lęk, świąd, pokrzywka, premedykacja Od 12 miesięcy (syrop/tabletki), dawka zależna od masy ciała Przeciwwskazana Przeciwwskazana (może powodować senność, zawroty głowy)
Difenhydramina Bezsenność, alergie, przeziębienie (w preparatach złożonych) Nie zaleca się u dzieci jako lek nasenny; w preparatach złożonych od 12 lub 15 lat Przeciwwskazana Przeciwwskazana (może powodować senność, upośledzenie koncentracji)
Klemastyna Alergiczne zapalenie nosa, pokrzywka, świąd, obrzęk Quinckego Syrop od 1 roku życia, tabletki od 6 lat Przeciwwskazana (tylko w wyjątkowych przypadkach) Przeciwwskazana (może powodować senność, zawroty głowy)

Hydroksyzyna, difenhydramina i klemastyna – różnice i podobieństwa w praktyce

Hydroksyzyna, difenhydramina i klemastyna mają zbliżony mechanizm działania, jednak różnią się pod względem zastosowań, bezpieczeństwa i czasu działania. Hydroksyzyna jest najczęściej wybierana do leczenia lęku i świądu, difenhydramina znajduje zastosowanie głównie jako lek nasenny i przeciwhistaminowy w preparatach złożonych, natomiast klemastyna to lek typowo przeciwalergiczny, także w nagłych reakcjach alergicznych. Każda z tych substancji wymaga ostrożności w stosowaniu, zwłaszcza u dzieci, osób starszych oraz w przypadku ciąży, karmienia piersią i chorób przewlekłych. Zawsze należy uwzględnić wiek pacjenta, współistniejące schorzenia i możliwe interakcje z innymi lekami, by wybrać najbezpieczniejszą opcję leczenia111213.

Pytania i odpowiedzi

Czy hydroksyzyna i difenhydramina mają takie samo działanie?

Obie blokują receptory H1 histaminy i łagodzą objawy alergii, ale hydroksyzyna ma silniejsze działanie uspokajające i przeciwlękowe, natomiast difenhydramina jest częściej stosowana jako lek nasenny i w preparatach na przeziębienie.12

Czy można stosować hydroksyzynę, difenhydraminę i klemastynę u dzieci?

Hydroksyzynę i klemastynę można stosować u dzieci od 1. roku życia (w postaci syropu), natomiast difenhydramina jest przeciwwskazana u dzieci jako lek nasenny.23248

Który lek przeciwhistaminowy jest bezpieczny w ciąży?

Hydroksyzyna, difenhydramina i klemastyna są przeciwwskazane w okresie ciąży i karmienia piersią ze względu na ryzyko dla dziecka.252627

Czy można prowadzić samochód podczas stosowania tych leków?

Nie, wszystkie trzy substancje mogą powodować senność, zawroty głowy i zaburzenia koncentracji, dlatego nie należy prowadzić pojazdów ani obsługiwać maszyn w trakcie ich stosowania.293031

Czy hydroksyzyna i klemastyna mogą być stosowane razem?

Nie zaleca się łączenia tych leków, ponieważ mogą nasilać działania niepożądane i zwiększać ryzyko senności oraz zaburzeń koncentracji.32

REKLAMA