Dlaczego bezpieczeństwo stosowania leków u dzieci wymaga szczególnej ostrożności?

Stosowanie leków u dzieci wymaga dużej ostrożności, ponieważ ich organizm różni się od organizmu dorosłego nie tylko pod względem masy ciała, ale także funkcjonowania narządów, metabolizmu i sposobu wydalania leków. Dzieci mogą reagować na substancje lecznicze w odmienny sposób, a niektóre leki mogą być dla nich nieodpowiednie lub wymagać innego dawkowania niż u dorosłych1.

Zakres stosowania fosfomycyny u dzieci

Fosfomycyna występuje w różnych postaciach i może być stosowana doustnie lub dożylnie. Zakres jej stosowania u dzieci zależy przede wszystkim od postaci leku oraz wieku dziecka.

Granulat i proszek do sporządzania roztworu doustnego

  • W przypadku większości preparatów fosfomycyny w formie granulatu lub proszku do sporządzania roztworu doustnego (np. fosfomycyna trometamolowa) nie określono bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności u dzieci poniżej 12 lat. Z tego powodu nie zaleca się stosowania tych postaci leku u dzieci młodszych niż 12 lat234567.
  • Preparaty te są dopuszczone do leczenia ostrego, niepowikłanego zapalenia pęcherza moczowego u kobiet i dziewcząt powyżej 12 lat8910111213.

Fosfomycyna do podawania dożylnego

  • Fosfomycyna w postaci dożylnej (np. fosfomycyna sodowa) jest dopuszczona do stosowania we wszystkich grupach wiekowych, w tym u noworodków i dzieci, ale tylko w określonych, powikłanych zakażeniach, gdy inne leki nie są odpowiednie14.
  • Może być stosowana m.in. w leczeniu powikłanych zakażeń dróg moczowych, infekcyjnego zapalenia wsierdzia, zakażeń kości i stawów, szpitalnego zapalenia płuc, bakteryjnego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych oraz powikłanych zakażeń wewnątrzbrzusznych14.
Ważne: Fosfomycyna w postaci doustnej (granulat, proszek) nie powinna być stosowana u dzieci poniżej 12 lat z powodu braku danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności w tej grupie wiekowej. Wyjątkiem jest postać dożylna, która może być stosowana u dzieci tylko w określonych przypadkach powikłanych zakażeń, gdy inne leki nie są odpowiednie. Przed zastosowaniem fosfomycyny u dzieci należy zawsze uwzględnić wskazania oraz wiek pacjenta214.

Dawkowanie fosfomycyny u dzieci

Dawkowanie fosfomycyny u dzieci zależy od postaci leku oraz wieku pacjenta:

Granulat i proszek do sporządzania roztworu doustnego

  • Nie zaleca się stosowania u dzieci poniżej 12 lat – brak ustalonych schematów dawkowania dla tej grupy wiekowej234567.
  • U młodzieży powyżej 12 lat dawkowanie jest zazwyczaj takie samo jak u dorosłych, w zależności od wskazania – np. jednorazowa dawka 3 g fosfomycyny w leczeniu ostrego zapalenia pęcherza moczowego8910111213.

Fosfomycyna do podawania dożylnego

  • Dawkowanie ustalane jest indywidualnie, w zależności od wieku, masy ciała, rodzaju zakażenia oraz czynności nerek dziecka14.
  • W przypadku noworodków, niemowląt i dzieci dawkowanie ustala lekarz, biorąc pod uwagę specyficzne potrzeby i stan zdrowia dziecka14.

Bezpieczeństwo stosowania fosfomycyny u dzieci – przeciwwskazania i środki ostrożności

Stosowanie fosfomycyny u dzieci wymaga zachowania szczególnej ostrożności, zwłaszcza w przypadku występowania niektórych chorób lub predyspozycji:

  • Nie stosować u dzieci uczulonych na fosfomycynę lub inne składniki preparatu1516.
  • Nie zaleca się stosowania doustnych postaci fosfomycyny u dzieci poniżej 12 lat z powodu braku danych dotyczących skuteczności i bezpieczeństwa234567.
  • W przypadku fosfomycyny dożylnej u noworodków należy zachować szczególną ostrożność z powodu wysokiej zawartości sodu, co może być niekorzystne w tej grupie wiekowej17.
  • Podczas leczenia mogą wystąpić reakcje alergiczne, w tym ciężkie reakcje nadwrażliwości, dlatego w razie pojawienia się objawów alergii należy natychmiast przerwać leczenie1819.
  • Możliwe jest wystąpienie biegunki, także o ciężkim przebiegu, w związku z ryzykiem zakażenia Clostridioides difficile1819.
  • Nie należy stosować produktów leczniczych hamujących perystaltykę jelit podczas leczenia fosfomycyną217.
Najważniejsze informacje dla rodziców i opiekunów:

  • Fosfomycyna doustna jest odpowiednia wyłącznie dla dziewcząt powyżej 12 lat w leczeniu ostrego, niepowikłanego zapalenia pęcherza moczowego.
  • U dzieci poniżej 12 lat nie należy stosować fosfomycyny doustnej – nie ma wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa.
  • Fosfomycyna dożylna może być stosowana u dzieci w powikłanych zakażeniach, ale tylko wtedy, gdy inne leki są nieskuteczne lub nieodpowiednie.
  • Podczas leczenia należy obserwować dziecko pod kątem reakcji alergicznych i objawów niepożądanych, takich jak biegunka.
  • W razie jakichkolwiek wątpliwości dotyczących leczenia zawsze należy zwracać uwagę na szczegółowe zalecenia dotyczące danej postaci leku i wieku dziecka.

Możliwość stosowania fosfomycyny u dzieci – podsumowanie w tabeli

Grupa wiekowa Możliwość stosowania Dawkowanie
Niemowlęta (0–1 rok) Możliwe tylko dożylnie w określonych wskazaniach Indywidualnie, zgodnie z zaleceniami lekarza
Dzieci (1–12 lat) Możliwe tylko dożylnie w określonych wskazaniach Indywidualnie, zgodnie z zaleceniami lekarza
Młodzież (≥12 lat) Doustnie – tak (dziewczęta w określonych wskazaniach); Dożylnie – tak Doustnie: jak u dorosłych (np. 3 g jednorazowo); Dożylnie: indywidualnie

Fosfomycyna – bezpieczeństwo stosowania u dzieci zależne od postaci i wieku

Podsumowując, fosfomycyna może być stosowana u dzieci, ale należy zwrócić szczególną uwagę na wiek dziecka oraz postać leku. Doustna fosfomycyna jest przeznaczona głównie dla dziewcząt powyżej 12 lat w leczeniu ostrego, niepowikłanego zapalenia pęcherza moczowego. U dzieci młodszych, w tym noworodków i niemowląt, można rozważyć podanie fosfomycyny wyłącznie dożylnie, w określonych powikłanych zakażeniach i tylko wtedy, gdy inne leki są niewskazane. Dawkowanie i bezpieczeństwo stosowania powinno być zawsze oceniane indywidualnie przez lekarza. Szczególną ostrożność należy zachować w przypadku reakcji alergicznych, zaburzeń czynności nerek oraz przy stosowaniu leków u najmłodszych dzieci.

Pytania i odpowiedzi

Czy fosfomycynę można podawać dzieciom doustnie?

Nie zaleca się stosowania fosfomycyny doustnej u dzieci poniżej 12 lat ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności23.

Od jakiego wieku można stosować fosfomycynę doustną u dzieci?

Fosfomycyna doustna jest przeznaczona dla dziewcząt powyżej 12 lat w leczeniu ostrego, niepowikłanego zapalenia pęcherza moczowego8.

Czy istnieje postać fosfomycyny, którą można podawać dzieciom młodszym niż 12 lat?

Fosfomycyna dożylna może być stosowana u dzieci w każdym wieku, ale tylko w określonych, powikłanych zakażeniach i jeśli inne leki są nieodpowiednie14.

Jakie są przeciwwskazania do stosowania fosfomycyny u dzieci?

Przeciwwskazaniem jest uczulenie na fosfomycynę lub inne składniki preparatu oraz, w przypadku postaci doustnej, wiek poniżej 12 lat152.