Bezpieczeństwo stosowania fludeoksyglukozy – dla kogo szczególna ostrożność?
Stosowanie fludeoksyglukozy (18F) wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek i wątroby, a także u kobiet w ciąży oraz dzieci i młodzieży123456. U tych grup pacjentów należy dokładnie rozważyć korzyści i ryzyko, a dawka powinna być możliwie najmniejsza, pozwalająca na uzyskanie odpowiednich wyników diagnostycznych789101112.
Bezpieczeństwo u kobiet w ciąży i matek karmiących piersią
Fludeoksyglukoza (18F) jest radiofarmaceutykiem i jej stosowanie u kobiet w ciąży wiąże się z ekspozycją płodu na promieniowanie. Badania diagnostyczne z jej użyciem u ciężarnych wykonuje się wyłącznie wtedy, gdy przewidywane korzyści znacznie przewyższają ryzyko131415161718. Jeśli kobieta jest w wieku rozrodczym i istnieje możliwość ciąży, przed podaniem substancji należy to potwierdzić lub wykluczyć.
W przypadku matek karmiących piersią, fludeoksyglukoza (18F) przenika do mleka matki. Zaleca się przerwanie karmienia piersią na co najmniej 12 godzin po podaniu radiofarmaceutyku, a w tym czasie odciągnięte mleko należy wyrzucić192021222324. Przez 12–24 godziny po badaniu należy także unikać bliskiego kontaktu z dzieckiem.
Wpływ na prowadzenie pojazdów i obsługę maszyn
Fludeoksyglukoza (18F) nie wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. Nie zgłaszano działań niepożądanych, które mogłyby w tym zakresie stanowić problem dla pacjentów252627282930.
- Fludeoksyglukoza (18F) jest stosowana wyłącznie w diagnostyce obrazowej, głównie w badaniach PET, gdzie ekspozycja na promieniowanie powinna być zawsze uzasadniona i jak najmniejsza789101112.
- U dzieci dawki są odpowiednio mniejsze, a badanie przeprowadza się tylko wtedy, gdy jest to konieczne313233343536.
- Po badaniu przez kilka godzin należy unikać kontaktu z małymi dziećmi i kobietami w ciąży373839404142.
Interakcje z alkoholem
W badaniach nie opisano szczególnych interakcji fludeoksyglukozy (18F) z alkoholem. Jednakże, w niektórych preparatach może występować niewielka ilość etanolu jako substancji pomocniczej, ale ilości te są minimalne i nie mają znaczenia klinicznego dla większości pacjentów3739. Nie ma danych o przeciwwskazaniach do spożycia alkoholu w związku z wykonaniem badania PET z fludeoksyglukozą (18F).
Stosowanie u osób z niewydolnością nerek
U pacjentów z niewydolnością nerek stosowanie fludeoksyglukozy (18F) wymaga szczególnej ostrożności. Ze względu na to, że substancja jest wydalana głównie przez nerki, osoby z zaburzoną funkcją nerek mogą być bardziej narażone na działanie promieniowania123456. W razie potrzeby dawka radiofarmaceutyku powinna być odpowiednio zmodyfikowana43449451146.
Stosowanie u osób z niewydolnością wątroby
Podobnie jak w przypadku zaburzeń nerek, u osób z niewydolnością wątroby konieczne jest dokładne rozważenie korzyści i ryzyka. Nie prowadzono szeroko zakrojonych badań nad bezpieczeństwem i dawkowaniem fludeoksyglukozy (18F) u pacjentów z chorobami wątroby, dlatego każdorazowo decyzję o podaniu podejmuje lekarz na podstawie indywidualnej sytuacji pacjenta125.
Stosowanie substancji czynnej u seniorów
U osób starszych nie jest wymagana modyfikacja dawkowania, jednak decyzja o podaniu zawsze powinna być poparta oceną stosunku korzyści do ryzyka123456.
Inne grupy pacjentów wymagające szczególnej ostrożności
U dzieci i młodzieży fludeoksyglukoza (18F) stosowana jest tylko wtedy, gdy jest to niezbędne, a dawki oblicza się indywidualnie na podstawie masy ciała313233343536. Skuteczna dawka na jednostkę masy ciała jest większa u dzieci niż u dorosłych.
U pacjentów z cukrzycą może dojść do zmniejszonego wychwytu fludeoksyglukozy (18F) przez komórki, co może wpływać na jakość uzyskiwanych obrazów PET. W przypadku niewyrównanej cukrzycy zaleca się unikanie badania474849505152.
W przypadku nadwrażliwości na fludeoksyglukozę (18F) lub składniki pomocnicze, jej podanie jest przeciwwskazane535455565758.
Niektóre leki mogą wpływać na wynik badania PET z fludeoksyglukozą (18F), zwłaszcza te, które zmieniają poziom glukozy we krwi (np. kortykosteroidy, insulina, niektóre leki przeciwpadaczkowe). Należy poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach przed wykonaniem badania596061626364.
- Po podaniu fludeoksyglukozy (18F) możliwe są reakcje alergiczne, choć występują one bardzo rzadko. W razie wystąpienia niepokojących objawów, takich jak duszność czy wysypka, należy niezwłocznie poinformować personel medyczny78101112.
- Substancja ta jest podawana wyłącznie dożylnie przez personel medyczny, a wszelkie procedury są przeprowadzane z zachowaniem zasad bezpieczeństwa radiologicznego6566676869.
- Nie prowadzono badań nad wpływem fludeoksyglukozy (18F) na płodność, mutagenność czy ryzyko nowotworów – jej stosowanie ogranicza się do pojedynczych dawek, nie przewiduje się regularnego ani długotrwałego stosowania707172737475.
Tabela: Bezpieczeństwo stosowania fludeoksyglukozy (18F) w różnych grupach pacjentów
| Grupa pacjentów | Możliwość stosowania | Uwagi |
|---|---|---|
| Osoby dorosłe | Można stosować | Dawka dobierana indywidualnie |
| Osoby w podeszłym wieku | Można stosować | Bez konieczności modyfikacji dawki, o ile nie ma innych przeciwwskazań |
| Dzieci i młodzież | Zachować ostrożność | Dawkowanie według masy ciała, wyłącznie gdy jest to konieczne |
| Kobiety w ciąży | Wyłącznie w przypadkach bezwzględnej konieczności | Możliwe narażenie płodu na promieniowanie |
| Kobiety karmiące piersią | Można stosować z ograniczeniami | Przerwać karmienie piersią na 12 godzin po podaniu |
| Pacjenci z niewydolnością nerek | Zachować ostrożność | Konieczność indywidualnego doboru dawki, możliwa większa ekspozycja na promieniowanie |
| Pacjenci z niewydolnością wątroby | Zachować ostrożność | Brak danych dotyczących konieczności modyfikacji dawki |
| Osoby z cukrzycą | Zachować ostrożność | Niewyrównana cukrzyca może wpływać na jakość badania |
| Prowadzenie pojazdów | Brak przeciwwskazań | Nie wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów |
| Alkohol | Brak przeciwwskazań | Nie opisano istotnych interakcji |
Fludeoksyglukoza (18F) – profil bezpieczeństwa w diagnostyce obrazowej
Fludeoksyglukoza (18F) jest substancją o ustalonym profilu bezpieczeństwa, stosowaną wyłącznie w warunkach szpitalnych przez wykwalifikowany personel. Ryzyko związane z jej użyciem wynika przede wszystkim z ekspozycji na promieniowanie, dlatego każdorazowo dawka jest dobierana indywidualnie, a badanie wykonuje się tylko wtedy, gdy jest to naprawdę potrzebne. U kobiet w ciąży, matek karmiących piersią, dzieci, osób z zaburzeniami czynności nerek i wątroby oraz osób z cukrzycą stosowanie wymaga dodatkowej ostrożności i szczegółowej oceny korzyści oraz ryzyka. W pozostałych przypadkach fludeoksyglukoza (18F) jest bezpieczna, a ryzyko działań niepożądanych jest bardzo niskie789101112.


















