Fezolinetant – mechanizm działania

Mechanizm działania substancji czynnej – czym jest i dlaczego jest ważny?

Mechanizm działania substancji czynnej opisuje, w jaki sposób dana substancja wpływa na organizm, by przynieść zamierzony efekt leczniczy¹. Zrozumienie tego procesu pozwala lepiej pojąć, dlaczego fezolinetant jest skuteczny w łagodzeniu objawów menopauzy. Dwie ważne kwestie, które warto znać, to:

• Farmakodynamika – określa, jak substancja działa na organizm, czyli jakie wywołuje efekty i na jakie układy lub receptory wpływa.
• Farmakokinetyka – opisuje, jak organizm wchłania, rozprowadza, przetwarza i wydala substancję czynną.

W przypadku fezolinetantu te dwa aspekty odgrywają kluczową rolę w zrozumieniu, dlaczego jest on skuteczny i jak przebiega jego działanie w organizmie.

Jak działa fezolinetant na organizm?

Fezolinetant jest niehormonalnym, selektywnym antagonistą receptora neurokininy 3 (NK3)¹. Oznacza to, że blokuje on działanie określonej substancji (neurokininy B), która ma wpływ na neurony w mózgu odpowiedzialne za regulację temperatury ciała.

• Fezolinetant działa na tzw. neurony KNDy, które odgrywają istotną rolę w centrum termoregulacyjnym podwzgórza – części mózgu odpowiadającej za utrzymanie prawidłowej temperatury ciała¹.
• Blokowanie tych receptorów pomaga przywrócić równowagę w funkcjonowaniu tego układu nerwowego, co prowadzi do zmniejszenia częstotliwości i nasilenia uderzeń gorąca i innych objawów naczynioruchowych typowych dla menopauzy².
• U kobiet po menopauzie stosujących fezolinetant obserwuje się przejściowe obniżenie poziomu hormonu luteinizującego (LH), ale nie wpływa on znacząco na inne hormony płciowe, takie jak FSH, testosteron czy estrogen¹.

Fezolinetant nie jest lekiem hormonalnym – nie działa bezpośrednio na hormony płciowe, co czyni go innowacyjnym rozwiązaniem dla kobiet, które nie mogą lub nie chcą stosować terapii hormonalnej.

• W badaniach klinicznych wykazano, że fezolinetant znacząco zmniejsza liczbę i nasilenie uderzeń gorąca już po 4 i 12 tygodniach stosowania w porównaniu do placebo².

Wyniki badań jednoznacznie pokazują skuteczność fezolinetantu w łagodzeniu umiarkowanych i ciężkich objawów naczynioruchowych związanych z menopauzą.

Losy fezolinetantu w organizmie – wchłanianie, przetwarzanie i wydalanie

Farmakokinetyka fezolinetantu, czyli sposób, w jaki organizm „radzi sobie” z tą substancją, jest dobrze poznana³. Oto najważniejsze informacje:

• Wchłanianie: Fezolinetant jest szybko wchłaniany po podaniu doustnym. Najwyższe stężenie we krwi osiąga zwykle w ciągu 1–4 godzin od zażycia tabletki³.
• Pokarm: Wysokokaloryczne lub tłuste posiłki nie wpływają istotnie na wchłanianie fezolinetantu, dlatego można go przyjmować niezależnie od posiłków³.
• Dystrybucja: Fezolinetant rozprowadza się po organizmie – jego objętość dystrybucji to 189 litrów, a około połowa cząsteczek wiąże się z białkami krwi³.
• Metabolizm: Główną rolę w przetwarzaniu fezolinetantu odgrywa wątroba, a dokładnie enzym CYP1A2. Powstaje tam główny metabolit ES259564, który jest znacznie mniej aktywny niż sam fezolinetant⁴.
• Wydalanie: Większość substancji jest wydalana z moczem (prawie 77%), a mniejsza część z kałem (ok. 15%). W postaci niezmienionej w moczu znajduje się tylko niewielka ilość substancji⁴.
• Czas działania: Efektywny czas półtrwania, czyli czas potrzebny do zmniejszenia ilości substancji o połowę, wynosi około 9,6 godziny u kobiet z objawami menopauzy⁴.

Niektóre czynniki, takie jak wiek, rasa, masa ciała czy status menopauzy, nie mają istotnego wpływu na sposób działania fezolinetantu w organizmie⁴. W przypadku łagodnych i umiarkowanych zaburzeń pracy wątroby lub nerek, może dojść do nieznacznych zmian w poziomie substancji, ale nie są one zwykle istotne klinicznie⁵⁶.

Co pokazały badania przedkliniczne?

Przedkliniczne badania fezolinetantu, czyli te przeprowadzone na zwierzętach, wskazują, że działania niepożądane pojawiały się głównie przy bardzo wysokich dawkach, znacznie przekraczających te stosowane u ludzi⁷.

• Najczęściej obserwowano wpływ na cykl miesiączkowy i narządy rozrodcze, co jest zgodne z mechanizmem działania substancji.
• U szczurów i małp zaobserwowano także wtórne reakcje ze strony wątroby i tarczycy, ale nie uznano ich za istotne dla ludzi, ponieważ były to reakcje adaptacyjne⁷.
• W badaniach na zwierzętach nie wykazano działania rakotwórczego czy genotoksycznego przy stosowaniu dawek terapeutycznych⁸⁹.
• Nie stwierdzono negatywnego wpływu na płodność samic ani działania teratogennego (uszkadzającego płód) w badaniach na szczurach i królikach, choć przy bardzo wysokich dawkach pojawiały się pewne niepożądane efekty, takie jak zwiększona śmiertelność zarodków¹⁰.
• Fezolinetant i jego metabolity przenikają do mleka samic szczurów, co może mieć znaczenie dla bezpieczeństwa stosowania u kobiet karmiących piersią¹¹.

Podsumowując, badania przedkliniczne wskazują na dobry profil bezpieczeństwa fezolinetantu w zakresie dawek stosowanych u ludzi.

Fezolinetant – innowacyjne podejście do łagodzenia objawów menopauzy

Fezolinetant stanowi nowoczesne, niehormonalne rozwiązanie dla kobiet z umiarkowanymi lub ciężkimi objawami naczynioruchowymi związanymi z menopauzą. Jego selektywne działanie na receptory NK3 pozwala skutecznie zmniejszać liczbę i nasilenie uderzeń gorąca, bez wpływu na gospodarkę hormonalną. Farmakokinetyka substancji pozwala na wygodne stosowanie, a badania przedkliniczne i kliniczne potwierdzają jej bezpieczeństwo i skuteczność w odpowiednio dobranych dawkach¹³⁷. Fezolinetant jest szczególnie ważny dla kobiet, które nie mogą lub nie chcą korzystać z tradycyjnej terapii hormonalnej.