Jak działa fenylefryna?
Fenylefryna należy do grupy leków zwanych sympatykomimetykami. Działa głównie poprzez pobudzanie receptorów alfa-adrenergicznych, które znajdują się w ścianach naczyń krwionośnych. To powoduje skurcz naczyń i zmniejszenie ich przekrwienia oraz obrzęku. W efekcie błona śluzowa nosa staje się mniej opuchnięta, co ułatwia oddychanie. W przypadku stosowania do oczu fenylefryna rozszerza źrenicę, co jest wykorzystywane podczas badań okulistycznych i operacji.456
Wskazania do stosowania fenylefryny u dorosłych
Fenylefryna jest stosowana w różnych postaciach leków, a wskazania mogą się różnić w zależności od formy i drogi podania. Poniżej przedstawiamy najważniejsze wskazania u dorosłych:
- Doraźne łagodzenie objawów obrzęku błony śluzowej nosa, np. w przeziębieniu, grypie, alergicznym nieżycie nosa (katar sienny).1
- Leczenie objawów przeziębienia i grypy, takich jak gorączka, dreszcze, bóle głowy, bóle gardła, bóle mięśni i kostne oraz katar. Fenylefryna często występuje w połączeniu z paracetamolem i innymi składnikami.78
- Nieżyt nosa, także alergiczny, oraz zapalenie zatok – szczególnie w postaciach aerozoli do nosa łączonych z lekami przeciwhistaminowymi.910
- Leczenie niedociśnienia tętniczego podczas znieczulenia podpajęczynówkowego, zewnątrzoponowego i ogólnego – w formie roztworów do wstrzykiwań.31112
- Rozszerzenie źrenicy podczas badań okulistycznych i operacji – w postaci kropli do oczu oraz roztworów do wstrzykiwań stosowanych dokomorowo.1314
Wskazania do stosowania fenylefryny u dzieci
Fenylefryna jest stosowana u dzieci w określonych sytuacjach i formach:
- U dzieci powyżej 6 lat – leczenie objawów przeziębienia i alergicznego nieżytu nosa aerozolami do nosa zawierającymi fenylefrynę i substancje przeciwhistaminowe.2
- U młodzieży powyżej 12 lat – łagodzenie objawów przeziębienia i grypy, takich jak gorączka, ból gardła, katar, często w połączeniu z paracetamolem.15
Nie zaleca się stosowania fenylefryny u dzieci poniżej 6 lat, zwłaszcza w postaciach aerozoli do nosa, ze względu na ryzyko działań niepożądanych.17
Fenylefryna w szczególnych grupach pacjentów
Fenylefryna wymaga ostrożności u osób z pewnymi schorzeniami:
- Pacjenci z chorobami serca, nadciśnieniem tętniczym, cukrzycą, nadczynnością tarczycy, jaskrą z wąskim kątem przesączania, guzem chromochłonnym nadnerczy czy rozrostem gruczołu krokowego powinni stosować fenylefrynę pod nadzorem lekarza, ze względu na ryzyko nasilenia tych schorzeń.1917
- U pacjentów z niewydolnością nerek lub wątroby konieczna jest ostrożność, zwłaszcza gdy fenylefryna stosowana jest w połączeniu z innymi lekami.2021
- Osoby starsze mogą być bardziej wrażliwe na działanie fenylefryny, co wymaga dostosowania dawkowania i ostrożności.18
Fenylefryna w leczeniu niedociśnienia podczas znieczulenia
Fenylefryna w formie roztworów do wstrzykiwań jest stosowana w celu leczenia niedociśnienia tętniczego, które może wystąpić podczas znieczulenia podpajęczynówkowego, zewnątrzoponowego lub ogólnego. Działa poprzez zwężenie naczyń krwionośnych, co podnosi ciśnienie krwi i poprawia krążenie.31112
Podczas stosowania fenylefryny w takich przypadkach konieczne jest monitorowanie ciśnienia krwi oraz ostrożność u pacjentów z chorobami układu krążenia, cukrzycą, jaskrą czy innymi schorzeniami zwiększającymi ryzyko działań niepożądanych.2223
Fenylefryna w okulistyce
Fenylefryna jest stosowana miejscowo w okulistyce, głównie w postaci kropli do oczu lub roztworów do wstrzykiwań dokomorowych, w celu rozszerzenia źrenicy przed badaniami lub zabiegami chirurgicznymi. Jej działanie rozpoczyna się szybko i utrzymuje się przez kilka godzin.1314
W połączeniu z innymi lekami, jak tropikamid czy ketorolak, fenylefryna pomaga nie tylko rozszerzyć źrenicę, ale także zmniejszyć ból pooperacyjny i zapobiec zwężeniu źrenicy.24
Fenylefryna a bezpieczeństwo stosowania
Podczas stosowania fenylefryny należy zachować ostrożność u osób z chorobami serca, nadciśnieniem, cukrzycą, jaskrą, przerostem gruczołu krokowego oraz u pacjentów przyjmujących leki wpływające na układ krążenia lub leki przeciwdepresyjne. Nie zaleca się stosowania fenylefryny jednocześnie z innymi sympatykomimetykami.191617
U pacjentów z niewydolnością wątroby, nerek lub obniżonym poziomem glutationu (np. w stanach niedożywienia lub alkoholizmu) ryzyko działań niepożądanych wzrasta.2520
Długotrwałe stosowanie leków zawierających fenylefrynę, zwłaszcza aerozoli do nosa, może prowadzić do polekowego nieżytu nosa, czyli nawracającego obrzęku błony śluzowej.1826
Fenylefryna – szerokie zastosowanie w różnych postaciach
Fenylefryna jest dostępna w wielu postaciach, co pozwala na leczenie różnych dolegliwości:
- Aerozole i krople do nosa – stosowane w leczeniu nieżytu nosa, zarówno alergicznego, jak i infekcyjnego.910
- Tabletki i proszki do sporządzania roztworów doustnych – często w połączeniu z paracetamolem i innymi składnikami, stosowane w leczeniu objawów przeziębienia i grypy.78
- Krople do oczu i roztwory do wstrzykiwań dokomorowych – wykorzystywane w okulistyce do rozszerzania źrenic i znieczulenia.1314
- Roztwory do wstrzykiwań i infuzji – stosowane w leczeniu niedociśnienia tętniczego podczas znieczulenia.312


















