Standardowe dawki fenoksyetanolu i ryzyko przedawkowania

Fenoksyetanol jest stosowany najczęściej jako składnik leków do użytku zewnętrznego, takich jak płyny, aerozole czy żele przeznaczone do dezynfekcji skóry lub błon śluzowych123. Standardowe stężenie fenoksyetanolu w tego typu produktach wynosi zazwyczaj od 2 mg do 20 mg na 1 g lub 1 ml roztworu, a sama substancja występuje najczęściej w połączeniu z oktenidyną dichlorowodorkiem45.

Przedawkowanie fenoksyetanolu jest bardzo mało prawdopodobne przy stosowaniu zgodnie z zaleceniami, ponieważ większość produktów przeznaczona jest wyłącznie do użytku zewnętrznego i zawiera niskie stężenia tej substancji67. Przedawkowanie może być rozważane w sytuacji użycia znacznie większej ilości preparatu niż zalecana, przypadkowego spożycia lub dostania się produktu do krwiobiegu (np. na skutek iniekcji, co jednak jest bardzo nietypowe w przypadku leków przeznaczonych do stosowania na skórę)87.

Objawy przedawkowania fenoksyetanolu

Dane z dokumentacji medycznej wskazują, że nie odnotowano przypadków przedawkowania fenoksyetanolu w produktach leczniczych stosowanych miejscowo8910. Przypadkowe spożycie niewielkiej ilości preparatu zawierającego fenoksyetanol nie jest uznawane za niebezpieczne, jednak połknięcie dużej ilości może powodować podrażnienie błon śluzowych żołądka i jelit6711.

  • Podrażnienie błony śluzowej przewodu pokarmowego (w przypadku połknięcia większej ilości produktu)611
  • Brak innych typowych objawów toksycznych po miejscowym zastosowaniu79
  • Bardzo niskie ryzyko poważniejszych reakcji, takich jak zatrucie ogólnoustrojowe, ponieważ fenoksyetanol stosowany miejscowo nie przenika do krwiobiegu w istotnych ilościach1110
Ważne dla pacjenta:

  • Przedawkowanie fenoksyetanolu jest bardzo mało prawdopodobne przy stosowaniu zgodnie z przeznaczeniem.
  • Produkty z fenoksyetanolem przeznaczone są wyłącznie do użytku zewnętrznego – nie należy ich połykać ani wprowadzać do organizmu w inny sposób.
  • W przypadku przypadkowego połknięcia małej ilości produktu nie należy spodziewać się poważnych skutków zdrowotnych.
  • Podrażnienie żołądka lub jelit może wystąpić jedynie po spożyciu większych ilości.
  • Nie odnotowano ciężkich przypadków przedawkowania tej substancji w preparatach miejscowych.

Postępowanie w przypadku przedawkowania fenoksyetanolu

Jeśli doszło do użycia zbyt dużej ilości preparatu miejscowego (np. na skórę lub błony śluzowe), zaleca się przemycie danego obszaru dużą ilością roztworu Ringera61011. W przypadku przypadkowego połknięcia produktu leczniczego zawierającego fenoksyetanol, nie jest wymagane specjalistyczne leczenie, ponieważ substancja ta nie jest uznawana za niebezpieczną w takich ilościach. Jednak w razie połknięcia większej ilości mogą pojawić się objawy podrażnienia przewodu pokarmowego, takie jak nudności, wymioty czy ból brzucha711.

  • W przypadku miejscowego podrażnienia: przemyć skórę dużą ilością wody lub roztworu Ringera6
  • W przypadku połknięcia niewielkiej ilości: obserwować samopoczucie, ponieważ nie oczekuje się poważnych skutków zdrowotnych11
  • W przypadku połknięcia większej ilości: w razie wystąpienia dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego można skonsultować się z lekarzem10
  • Nie ma znanego antidotum na przedawkowanie fenoksyetanolu6

Tabela: Objawy i postępowanie przy przedawkowaniu fenoksyetanolu

Objawy Postępowanie Konieczność hospitalizacji
Brak objawów lub lekkie podrażnienie skóry Przemyć skórę wodą lub roztworem Ringera Nie
Podrażnienie błony śluzowej żołądka i jelit (nudności, wymioty, ból brzucha) Obserwacja, w razie potrzeby konsultacja z lekarzem Zazwyczaj nie
Brak danych o ciężkich objawach Brak specyficznego leczenia, nie ma antidotum Nie
Bezpieczeństwo stosowania fenoksyetanolu:
Fenoksyetanol stosowany w preparatach do dezynfekcji skóry i błon śluzowych jest uznawany za bezpieczny, gdy używany jest zgodnie z zaleceniami. Ryzyko przedawkowania jest minimalne, a ewentualne skutki uboczne są zazwyczaj łagodne i dotyczą głównie przypadkowego połknięcia większej ilości produktu. Nie odnotowano przypadków ciężkich zatruć ani potrzeby hospitalizacji związanej z tą substancją w preparatach miejscowych. W razie wątpliwości zawsze warto zapoznać się z ulotką dołączoną do produktu lub skontaktować się z farmaceutą.

Fenoksyetanol – bardzo niskie ryzyko przedawkowania w praktyce

Podsumowując, fenoksyetanol stosowany miejscowo jest substancją bardzo bezpieczną, a ryzyko przedawkowania praktycznie nie istnieje przy użyciu zgodnym z zaleceniami. W razie przypadkowego spożycia większej ilości produktu, mogą wystąpić łagodne objawy ze strony przewodu pokarmowego, jednak nie odnotowano ciężkich przypadków zatrucia. Brak jest danych potwierdzających konieczność hospitalizacji lub stosowania odtrutek po ekspozycji na fenoksyetanol w preparatach do użytku zewnętrznego61110.

Pytania i odpowiedzi

Czy można przedawkować fenoksyetanol stosowany na skórę?

Przedawkowanie fenoksyetanolu stosowanego miejscowo jest bardzo mało prawdopodobne i nie odnotowano takich przypadków.

Co zrobić w przypadku połknięcia produktu z fenoksyetanolem?

W przypadku połknięcia niewielkiej ilości produktu nie oczekuje się poważnych skutków. Przy większej ilości można spodziewać się podrażnienia przewodu pokarmowego.

Jakie są objawy przedawkowania fenoksyetanolu?

Mogą wystąpić łagodne objawy podrażnienia przewodu pokarmowego, takie jak nudności czy ból brzucha, po połknięciu większej ilości produktu.

Czy istnieje antidotum na przedawkowanie fenoksyetanolu?

Nie ma znanego antidotum na przedawkowanie fenoksyetanolu. Leczenie polega na płukaniu skóry i obserwacji.