Fedratynib – przeciwwskazania

Czym jest fedratynib i kiedy jego stosowanie może być ograniczone?

Fedratynib to lek należący do grupy inhibitorów kinazy białkowej, stosowany przede wszystkim w leczeniu powiększenia śledziony oraz objawów związanych z pierwotnym włóknieniem szpiku, włóknieniem szpiku po czerwienicy prawdziwej lub nadpłytkowości samoistnej u dorosłych pacjentów¹². Działa poprzez hamowanie określonych enzymów (głównie JAK2), które odgrywają rolę w rozwoju tych chorób. Choć fedratynib wykazuje wysoką skuteczność, nie każdy może z niego korzystać. W niektórych przypadkach jego stosowanie jest całkowicie zabronione (przeciwwskazania bezwzględne), w innych wymaga szczególnej ostrożności lub oceny ryzyka przez lekarza (przeciwwskazania względne). Istnieją też sytuacje, gdy konieczne jest monitorowanie i ewentualne dostosowanie dawki, choć lek nie jest przeciwwskazany³.

Przeciwwskazania bezwzględne – kiedy fedratynib jest zabroniony?

• Nadwrażliwość na fedratynib lub inne składniki leku – Osoby, u których wystąpiła reakcja alergiczna na fedratynib lub którykolwiek ze składników preparatu, nie mogą go stosować, gdyż grozi to poważnymi reakcjami uczuleniowymi, które mogą być nawet groźne dla życia⁴.
• Ciąża – Lek jest przeciwwskazany u kobiet w ciąży, ponieważ może powodować poważne uszkodzenia płodu lub inne zagrożenia dla zdrowia dziecka⁴.
• Niedobór tiaminy (witaminy B1) – Nie wolno rozpoczynać leczenia fedratynibem u osób z niedoborem tiaminy, ponieważ istnieje ryzyko ciężkich powikłań neurologicznych, takich jak encefalopatia Wernickego. Podanie leku w takim przypadku może prowadzić do poważnych, a nawet śmiertelnych uszkodzeń układu nerwowego⁵.

Przeciwwskazania względne – kiedy stosowanie wymaga szczególnej oceny ryzyka?

W niektórych sytuacjach fedratynib można stosować tylko po dokładnej analizie korzyści i ryzyka. Lekarz podejmuje decyzję o leczeniu, gdy potencjalne korzyści przewyższają ryzyko powikłań.

• Osoby w podeszłym wieku (szczególnie powyżej 75 lat) – W tej grupie wiekowej częściej obserwuje się poważne działania niepożądane oraz większe ryzyko przerwania leczenia z powodu skutków ubocznych⁶.
• Pacjenci z czynnikami ryzyka sercowo-naczyniowego – Osoby powyżej 65 roku życia, obecni lub byli wieloletni palacze, a także pacjenci z miażdżycą lub innymi chorobami układu sercowo-naczyniowego muszą być dokładnie oceniani przed rozpoczęciem leczenia ze względu na ryzyko poważnych powikłań sercowych, takich jak zawał serca czy udar⁷.
• Pacjenci z czynnikami ryzyka zakrzepicy (VTE) – Osoby, które przebyły zakrzepicę żył głębokich, zatorowość płucną, były unieruchomione, po poważnych operacjach, stosujące hormonalną terapię zastępczą lub mające wrodzone zaburzenia krzepnięcia powinny być leczone z dużą ostrożnością⁸.
• Pacjenci z czynnikami ryzyka nowotworów wtórnych – Leczenie wymaga rozważenia, zwłaszcza u osób starszych i palaczy, z uwagi na zgłaszane przypadki chłoniaka oraz innych nowotworów złośliwych podczas terapii inhibitorami kinazy JAK⁶.

Kiedy należy zachować szczególną ostrożność?

Są sytuacje, w których fedratynib nie jest przeciwwskazany, ale jego stosowanie wymaga ścisłego monitorowania i czasami modyfikacji dawki.

• Encefalopatia, w tym encefalopatia Wernickego – Pacjenci powinni być obserwowani pod kątem objawów neurologicznych, takich jak zaburzenia równowagi, zmiany psychiczne czy zaburzenia widzenia. W razie podejrzenia encefalopatii leczenie należy natychmiast przerwać³.
• Niedokrwistość, małopłytkowość, neutropenia – U osób z niskim poziomem hemoglobiny, małą liczbą płytek krwi lub neutrofili, należy szczególnie uważnie monitorować morfologię i rozważyć zmniejszenie dawki w przypadku nasilenia tych zaburzeń⁹¹².
• Zaburzenia żołądkowo-jelitowe – W przypadku ciężkich nudności, wymiotów lub biegunki, które nie ustępują po leczeniu wspomagającym, lek należy tymczasowo odstawić i wznowić w niższej dawce dopiero po ustąpieniu objawów¹³.
• Uszkodzenie wątroby lub nerek – Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby lub ciężkimi zaburzeniami nerek mogą wymagać dostosowania dawki i częstszej kontroli laboratoryjnej¹⁰¹¹.
• Interakcje z innymi lekami – Szczególną ostrożność należy zachować podczas stosowania leków wpływających na enzymy wątrobowe (CYP3A4, CYP2C19) oraz leków wydalanych przez określone transportery nerkowe. W niektórych przypadkach może być konieczna zmiana dawki zarówno fedratynibu, jak i innych leków¹⁴¹⁵¹⁶.

Podsumowanie – Fedratynib a bezpieczeństwo stosowania

Fedratynib jest skutecznym lekiem stosowanym w leczeniu określonych postaci włóknienia szpiku, jednak jego stosowanie wiąże się z szeregiem przeciwwskazań i wymaga ścisłego monitorowania stanu zdrowia pacjenta. Przeciwwskazania bezwzględne, takie jak nadwrażliwość, ciąża czy niedobór tiaminy, całkowicie wykluczają terapię tym preparatem. W wielu innych przypadkach decyzja o zastosowaniu fedratynibu powinna być podjęta po dokładnej analizie ryzyka i korzyści, a pacjenci muszą być objęci ścisłą opieką i regularnymi badaniami kontrolnymi. Dostosowanie dawki oraz szczególna ostrożność są niezbędne u osób z zaburzeniami hematologicznymi, chorobami wątroby i nerek, a także podczas jednoczesnego stosowania innych leków. Takie podejście pozwala zminimalizować ryzyko poważnych powikłań i zapewnić pacjentom maksymalne bezpieczeństwo terapii⁴⁵⁹⁶.