Jak działa epoetyna beta?

Epoetyna beta należy do grupy leków stymulujących erytropoezę, czyli produkcję czerwonych krwinek w organizmie12. Jej działanie polega na pobudzaniu szpiku kostnego do zwiększonej produkcji tych komórek, co jest szczególnie ważne u osób, które mają niedokrwistość związaną z przewlekłą chorobą nerek lub innymi określonymi stanami1. Dzięki epoetynie beta można poprawić poziom hemoglobiny, a tym samym ograniczyć objawy niedokrwistości, takie jak osłabienie czy zmęczenie2.

Wskazania do stosowania epoetyny beta

Wskazania u dorosłych

Epoetyna beta występuje w różnych postaciach i może być stosowana samodzielnie lub jako glikol metoksypolietylenowy epoetyny beta (forma o przedłużonym działaniu). Wskazania mogą różnić się w zależności od postaci leku i jego drogi podania34.

Najważniejsze wskazania dla dorosłych to:

  • Leczenie objawowej niedokrwistości w przebiegu przewlekłej choroby nerek (CKD) – zarówno u pacjentów poddawanych dializie, jak i niepoddawanych dializie34.
  • Leczenie niedokrwistości związanej z chemioterapią – dotyczy tylko epoetyny beta, nie dotyczy glikolu metoksypolietylenowego epoetyny beta. Jest stosowana u dorosłych pacjentów z chorobą nowotworową (z wyjątkiem nowotworów szpikowych), którzy otrzymują chemioterapię4.
  • Zapobieganie niedokrwistości u wcześniaków – wyłącznie epoetyna beta, u noworodków z masą urodzeniową od 750 g do 1500 g, urodzonych przed 34. tygodniem ciąży4.
  • Zwiększenie liczby autologicznych krwinek czerwonych – epoetyna beta może być stosowana u dorosłych przygotowywanych do zabiegu chirurgicznego z zastosowaniem autotransfuzji, jeżeli nie ma możliwości przechowania wystarczającej ilości własnej krwi, a zabieg wymaga dużego przetoczenia4.
Ważne:

  • Glikol metoksypolietylenowy epoetyny beta (MIRCERA) stosuje się wyłącznie w leczeniu niedokrwistości związanej z przewlekłą chorobą nerek u dorosłych i dzieci po ustabilizowaniu leczenia innym środkiem stymulującym erytropoezę.
  • Nie jest on wskazany do leczenia niedokrwistości u pacjentów z nowotworami lub w innych schorzeniach poza przewlekłą chorobą nerek35.
  • Epoetyna beta (NeoRecormon) ma szersze zastosowanie, w tym u pacjentów poddawanych chemioterapii i w profilaktyce niedokrwistości u wcześniaków4.

Wskazania u dzieci

Wskazania u dzieci różnią się w zależności od wieku, postaci leku i sytuacji klinicznej. Oto najważniejsze z nich:

  • Leczenie objawowej niedokrwistości w przebiegu przewlekłej choroby nerek – zarówno epoetyna beta, jak i glikol metoksypolietylenowy epoetyny beta mogą być stosowane u dzieci w wieku od 3. miesiąca życia do 18 lat. Jednak w przypadku glikolu metoksypolietylenowego epoetyny beta, leczenie można rozpocząć dopiero po wcześniejszym ustabilizowaniu poziomu hemoglobiny innym środkiem z tej grupy35.
  • Zapobieganie niedokrwistości u wcześniaków – wyłącznie epoetyna beta, u dzieci z masą urodzeniową od 750 g do 1500 g, urodzonych przed 34. tygodniem ciąży4.

Niektóre wskazania są przeciwwskazane u dzieci, na przykład leczenie niedokrwistości związanej z chemioterapią lub zwiększenie liczby autologicznych krwinek czerwonych przed operacją, które dotyczą wyłącznie dorosłych4.

Podsumowanie wskazań w formie tabeli

Wskazanie Dorośli Dzieci > 12 lat Dzieci < 12 lat Osoby starsze Pacjenci z niewydolnością nerek
Niedokrwistość w przewlekłej chorobie nerek (epoetyna beta) Tak Tak Tak Tak Tak
Niedokrwistość w przewlekłej chorobie nerek (glikol metoksypolietylenowy epoetyny beta) Tak Tak, po zmianie z innego ESA Tak, po zmianie z innego ESA i od 3. miesiąca życia Tak Tak
Niedokrwistość związana z chemioterapią Tak (tylko epoetyna beta) Nie Nie Tak Tak
Zapobieganie niedokrwistości u wcześniaków Nie Nie Tak (tylko epoetyna beta, masa urodzeniowa 750–1500 g, <34. tygodnia) Nie Nie
Zwiększenie liczby autologicznych krwinek czerwonych przed operacją Tak (tylko epoetyna beta) Nie Nie Tak Tak

Szczególne grupy pacjentów

Epoetyna beta może być stosowana u osób starszych oraz u pacjentów z niewydolnością nerek, zarówno w formie klasycznej epoetyny beta, jak i jej długo działającego pochodnego (glikol metoksypolietylenowy epoetyny beta)34. U dzieci poniżej 1. roku życia należy zachować szczególną ostrożność, zwłaszcza przy zmianie leczenia na glikol metoksypolietylenowy epoetyny beta6.

Wskazówki dla pacjenta:

  • Stosowanie epoetyny beta oraz jej pochodnych zawsze wymaga oceny przez lekarza, który bierze pod uwagę Twój wiek, choroby towarzyszące i wyniki badań.
  • Nie każda postać leku jest odpowiednia dla każdego pacjenta. U dzieci konieczne jest wcześniejsze leczenie innym środkiem z tej grupy, zanim wprowadzi się glikol metoksypolietylenowy epoetyny beta36.
  • Nie stosuje się tych leków w leczeniu niedokrwistości związanej z nowotworami u dzieci, a w niektórych przypadkach także u dorosłych.

Epoetyna beta – podsumowanie zastosowań w leczeniu niedokrwistości

Epoetyna beta i jej długo działający pochodny – glikol metoksypolietylenowy epoetyny beta – są wykorzystywane przede wszystkim w leczeniu niedokrwistości związanej z przewlekłą chorobą nerek zarówno u dorosłych, jak i u dzieci (z ograniczeniami wiekowymi i warunkami zmiany leczenia u dzieci). Epoetyna beta, ale nie jej długo działający pochodny, znajduje zastosowanie również u pacjentów onkologicznych podczas chemioterapii, w profilaktyce niedokrwistości u wcześniaków oraz u dorosłych przygotowywanych do operacji wymagających dużej ilości krwi własnej. Wskazania i możliwości stosowania są zależne od postaci leku, wieku pacjenta i innych czynników klinicznych34.

Pytania i odpowiedzi

W jakich chorobach stosuje się epoetynę beta?

Epoetyna beta jest stosowana głównie w leczeniu niedokrwistości w przewlekłej chorobie nerek, u dorosłych i dzieci, a także u dorosłych podczas chemioterapii, w profilaktyce niedokrwistości u wcześniaków oraz u dorosłych przygotowywanych do operacji wymagających autotransfuzji12.

Czy epoetyna beta może być stosowana u dzieci?

Tak, epoetyna beta może być stosowana u dzieci z niedokrwistością w przebiegu przewlekłej choroby nerek oraz w profilaktyce niedokrwistości u wcześniaków, natomiast glikol metoksypolietylenowy epoetyny beta tylko po wcześniejszym leczeniu innym środkiem z tej grupy1.

Czy glikol metoksypolietylenowy epoetyny beta można stosować u pacjentów onkologicznych?

Nie, glikol metoksypolietylenowy epoetyny beta nie jest wskazany do leczenia niedokrwistości związanej z chorobą nowotworową, nawet jeśli pacjent otrzymuje chemioterapię1.

W jakich sytuacjach nie stosuje się epoetyny beta?

Epoetyny beta nie stosuje się w niedokrwistości związanej z wirusowym zapaleniem wątroby typu C, u pacjentów z przeciwciałami przeciwko erytropoetynie oraz u dzieci do zwiększenia liczby krwinek czerwonych przed operacją1.