REKLAMA

Epinastyna, azelastyna i ebastyna to nowoczesne leki przeciwhistaminowe, stosowane w leczeniu alergii. Różnią się wskazaniami, drogą podania i bezpieczeństwem dla różnych grup pacjentów.

Podstawowe informacje i grupa leków

Epinastyna, azelastyna oraz ebastyna to leki przeciwhistaminowe drugiej generacji, czyli nowoczesne substancje stosowane w leczeniu objawów alergii. Wszystkie działają poprzez blokowanie receptorów histaminowych H1, dzięki czemu łagodzą objawy alergiczne takie jak swędzenie, zaczerwienienie, łzawienie oczu czy katar. Wyróżniają się one selektywnością działania i – w przeciwieństwie do starszych leków przeciwhistaminowych – nie wywołują typowych dla nich objawów uspokajających, ponieważ bardzo słabo przenikają do mózgu123.

Różnią się jednak formą podania: epinastyna stosowana jest jako krople do oczu, azelastyna dostępna jest zarówno w kroplach do oczu, jak i w aerozolu do nosa, natomiast ebastyna występuje w tabletkach do stosowania doustnego456. Dzięki temu możliwe jest indywidualne dopasowanie leczenia do rodzaju i nasilenia objawów alergii.

Kiedy są stosowane te substancje czynne?

Choć epinastyna, azelastyna i ebastyna wykazują podobne działanie przeciwalergiczne, różnią się zakresem wskazań oraz grupami pacjentów, u których mogą być stosowane.

  • Epinastyna jest przeznaczona do leczenia objawów sezonowego alergicznego zapalenia spojówek, czyli alergii oczu związanej np. z pyleniem roślin7.
  • Azelastyna występuje w postaci kropli do oczu i aerozolu do nosa. Krople do oczu są stosowane zarówno w leczeniu, jak i profilaktyce sezonowego oraz całorocznego alergicznego zapalenia spojówek u dorosłych i dzieci powyżej 4 lat. Aerozol do nosa służy do łagodzenia objawów kataru siennego oraz całorocznego alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa, także u dzieci (zwykle od 6. roku życia)89.
  • Ebastyna to lek doustny, wykorzystywany głównie w leczeniu objawów sezonowego i całorocznego alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa, alergicznego zapalenia spojówek oraz pokrzywki10.

Warto zaznaczyć, że wiek pacjenta ma znaczenie przy wyborze odpowiedniego leku: epinastynę można stosować u młodzieży od 12. roku życia, azelastynę w kroplach do oczu u dzieci powyżej 4 lat, a w aerozolu do nosa – od 6. roku życia. Ebastyna jest przeznaczona dla osób dorosłych i młodzieży od 12 lat111213.

Ważne: Epinastyna i azelastyna różnią się nie tylko wskazaniami, ale i formą podania. Epinastyna działa miejscowo na oczy i jest wskazana przy alergicznym zapaleniu spojówek, natomiast azelastyna – w zależności od postaci – może być stosowana zarówno w kroplach do oczu, jak i w aerozolu do nosa. Ebastyna natomiast działa ogólnoustrojowo i najlepiej sprawdza się w leczeniu objawów alergii dotyczących nosa i skóry. Wybór odpowiedniego leku powinien uwzględniać rodzaj i nasilenie objawów oraz wiek pacjenta7810.

Mechanizm działania i właściwości farmakokinetyczne

Wszystkie omawiane substancje czynne blokują receptory histaminowe H1, które są odpowiedzialne za wywoływanie objawów alergii. Epinastyna działa silnie i wybiórczo na receptory H1, nie przenika do mózgu, dzięki czemu nie powoduje senności1. Dodatkowo wykazuje działanie stabilizujące komórki biorące udział w reakcji alergicznej, co wspiera łagodzenie objawów.

Azelastyna również jest selektywnym antagonistą receptora H1, ale poza działaniem przeciwhistaminowym wykazuje właściwości przeciwzapalne i stabilizujące komórki odpornościowe, które odpowiadają za rozwój reakcji alergicznej. Jej działanie po podaniu do nosa lub do oczu pojawia się szybko – nawet w ciągu 15 minut214.

Ebastyna z kolei, podawana doustnie, również blokuje receptory H1, ale działa głównie ogólnoustrojowo – łagodzi objawy alergii nie tylko ze strony nosa, ale też skóry (np. pokrzywka). Charakteryzuje się długim czasem działania, co pozwala na stosowanie jej raz dziennie3.

Właściwości farmakokinetyczne także się różnią:

  • Epinastyna po podaniu do oka osiąga bardzo niskie stężenia we krwi, co ogranicza ryzyko działań ogólnoustrojowych15.
  • Azelastyna po podaniu do nosa czy oczu działa głównie miejscowo, a jej stężenie w organizmie jest minimalne, jednak okres półtrwania (czas działania) jest długi – około 20 godzin16.
  • Ebastyna jest szybko wchłaniana z przewodu pokarmowego i metabolizowana do aktywnej postaci (cerebastyny), a jej efekt utrzymuje się ponad dobę17.

Przeciwwskazania i środki ostrożności

Podobnie jak w przypadku większości leków przeciwhistaminowych, głównym przeciwwskazaniem do stosowania epinastyny, azelastyny i ebastyny jest uczulenie na którąkolwiek z tych substancji lub inne składniki preparatu181920.

Warto jednak zwrócić uwagę na pewne różnice:

  • Epinastyna nie powinna być stosowana u dzieci poniżej 3. roku życia, a bezpieczeństwo stosowania u dzieci od 3 do 12 lat nie jest do końca ustalone11.
  • Azelastyna w kroplach do oczu nie jest wskazana dla dzieci poniżej 4 lat, a w aerozolu do nosa – poniżej 6 lat1221.
  • Ebastyna nie jest zalecana u dzieci poniżej 12 lat13.

Dodatkowo, w przypadku ebastyny należy zachować ostrożność u osób z wydłużonym odstępem QT w EKG, zaburzeniami elektrolitowymi lub stosujących leki wpływające na rytm serca22. Azelastyna i epinastyna mogą zawierać substancje pomocnicze (np. chlorek benzalkoniowy), które nie są zalecane przy noszeniu miękkich soczewek kontaktowych2324.

Bezpieczeństwo stosowania u szczególnych grup pacjentów

Bezpieczeństwo stosowania epinastyny, azelastyny i ebastyny u dzieci, kobiet w ciąży, karmiących piersią oraz osób z zaburzeniami pracy nerek czy wątroby jest zróżnicowane.

  • Dzieci: Epinastyna – od 12 lat, azelastyna w kroplach do oczu – od 4 lat, aerozol do nosa – od 6 lat, ebastyna – od 12 lat111213.
  • Kobiety w ciąży: Dla wszystkich tych leków zaleca się ostrożność – epinastyna może być stosowana, jeśli lekarz uzna, że korzyści przewyższają ryzyko; azelastyna i ebastyna nie są zalecane w pierwszym trymestrze ciąży, a w pozostałych okresach powinny być stosowane tylko wtedy, gdy jest to bezwzględnie konieczne252627.
  • Karmienie piersią: Brak wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa, dlatego leki te nie powinny być stosowane lub mogą być stosowane wyłącznie po indywidualnej ocenie lekarza252627.
  • Osoby z zaburzeniami pracy nerek lub wątroby: Epinastyna – nie wymaga zmiany dawkowania, choć u osób z chorobami wątroby mogą częściej występować działania niepożądane; ebastyna – należy zachować ostrożność u osób z ciężkimi zaburzeniami wątroby, a azelastyna – nie wymaga zmian dawkowania, ale brak jest pełnych danych dotyczących bezpieczeństwa w tych grupach1113.
  • Kierowcy: Epinastyna nie wpływa lub ma minimalny wpływ na prowadzenie pojazdów, azelastyna może powodować senność lub zawroty głowy w pojedynczych przypadkach, ebastyna – nie wykazuje wpływu na funkcje psychomotoryczne, ale osoby szczególnie wrażliwe powinny zachować ostrożność282930.
Ważne dla pacjentów z alergią:

  • Wybierając lek przeciwhistaminowy, zwróć uwagę na wiek dziecka i zakres objawów alergii.
  • U kobiet w ciąży i karmiących piersią zawsze należy rozważyć stosowanie tych leków bardzo ostrożnie i tylko na wyraźne zalecenie lekarza.
  • Niektóre leki mogą wchodzić w interakcje z innymi preparatami – szczególnie ebastyna wymaga ostrożności przy jednoczesnym stosowaniu innych leków wpływających na serce.
  • W przypadku stosowania kropli do oczu z chlorkiem benzalkoniowym, nie należy zakraplać leku na założone soczewki kontaktowe.

Porównanie epinastyny, azelastyny i ebastyny – tabela

Substancja czynna Najważniejsze wskazania Stosowanie u dzieci Stosowanie w ciąży Stosowanie u kierowców
Epinastyna Sezonowe alergiczne zapalenie spojówek Od 12 lat Można rozważyć, ostrożnie Brak wpływu lub wpływ minimalny
Azelastyna (krople do oczu) Sezonowe i całoroczne alergiczne zapalenie spojówek Od 4 lat Ostrożnie, nie zaleca się w I trymestrze Może powodować przemijające zaburzenia widzenia
Azelastyna (aerozol do nosa) Sezonowy i całoroczny alergiczny nieżyt nosa Od 6 lat Ostrożnie, nie zaleca się w I trymestrze Może powodować senność i zawroty głowy
Ebastyna Sezonowe i całoroczne alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa, pokrzywka Od 12 lat Nie zaleca się Brak wpływu, ale osoby wrażliwe powinny zachować ostrożność

Epinastyna, azelastyna i ebastyna – podobieństwa i różnice w leczeniu alergii

Podsumowując, epinastyna, azelastyna i ebastyna to nowoczesne leki przeciwhistaminowe, które skutecznie łagodzą objawy alergii. Różnią się jednak wskazaniami, formą podania oraz profilem bezpieczeństwa u dzieci, kobiet w ciąży i osób prowadzących pojazdy. Wybór odpowiedniej substancji powinien uwzględniać rodzaj objawów, wiek pacjenta oraz indywidualne potrzeby. Epinastyna jest szczególnie polecana przy alergicznym zapaleniu spojówek, azelastyna sprawdzi się zarówno przy objawach ze strony oczu, jak i nosa, natomiast ebastyna – w leczeniu objawów ogólnoustrojowych, takich jak katar czy pokrzywka. Każda z tych substancji ma udowodnione działanie przeciwalergiczne i korzystny profil bezpieczeństwa, jednak stosowanie ich powinno być dostosowane do sytuacji klinicznej pacjenta7810.

Pytania i odpowiedzi

Czy epinastyna, azelastyna i ebastyna mogą być stosowane u dzieci?

Epinastyna od 12 lat, azelastyna w kroplach do oczu od 4 lat (aerozol do nosa od 6 lat), ebastyna od 12 lat.

Który lek lepiej wybrać przy alergicznym zapaleniu spojówek?

Epinastyna i azelastyna (krople do oczu) są skuteczne w tym wskazaniu.

Czy można stosować te leki w ciąży?

Stosowanie jest możliwe tylko w uzasadnionych przypadkach i po konsultacji z lekarzem.

Czy te leki powodują senność?

Epinastyna i ebastyna nie powodują senności, azelastyna może w pojedynczych przypadkach.

Czy można stosować krople do oczu z soczewkami kontaktowymi?

Nie, przed zakropleniem należy zdjąć soczewki i odczekać co najmniej 15 minut przed ich ponownym założeniem.

REKLAMA