Enfortumab wedotyny, polatuzumab wedotyny i brentuksymab vedotin to nowoczesne koniugaty przeciwciało-lek stosowane w leczeniu nowotworów, różniące się wskazaniami i profilem bezpieczeństwa.
Porównywane substancje czynne – podobieństwa i przynależność do grupy leków
Enfortumab wedotyny, polatuzumab wedotyny oraz brentuksymab vedotin należą do nowoczesnych leków przeciwnowotworowych z grupy koniugatów przeciwciało-lek (ADC, ang. antibody-drug conjugate)123. Ich wspólną cechą jest połączenie przeciwciała monoklonalnego, które rozpoznaje określony antygen na powierzchni komórek nowotworowych, z substancją niszczącą komórki – monometyloaurystatyną E (MMAE). Taki mechanizm pozwala na precyzyjne dostarczenie leku do komórek nowotworowych i zminimalizowanie działania na zdrowe komórki123.
- Enfortumab wedotyny celuje w białko nektynę-4, obecne głównie na komórkach raka urotelialnego1.
- Polatuzumab wedotyny rozpoznaje antygen CD79b, charakterystyczny dla komórek B, szczególnie w chłoniaku rozlanym z dużych komórek B (DLBCL)2.
- Brentuksymab vedotin działa na antygen CD30, obecny w chłoniaku Hodgkina i chłoniaku anaplastycznym z dużych komórek3.
Wszystkie te leki są podawane dożylnie i stosowane w leczeniu nowotworów u dorosłych pacjentów, kiedy wcześniejsze terapie nie były skuteczne lub gdy nie ma innych opcji leczenia456.
Wskazania terapeutyczne – kiedy stosuje się te substancje czynne?
Chociaż leki te mają zbliżony sposób działania, ich wskazania różnią się znacznie ze względu na celowany antygen oraz rodzaj nowotworu:
- Enfortumab wedotyny jest stosowany u dorosłych z miejscowo zaawansowanym lub przerzutowym rakiem urotelialnym, zarówno w monoterapii po niepowodzeniu wcześniejszych terapii, jak i w połączeniu z pembrolizumabem jako leczenie pierwszego rzutu4.
- Polatuzumab wedotyny znajduje zastosowanie w leczeniu chłoniaka rozlanego z dużych komórek B (DLBCL) – zarówno u pacjentów wcześniej nieleczonych (w skojarzeniu z innymi lekami), jak i u tych z nawrotowym lub opornym chłoniakiem, którzy nie kwalifikują się do przeszczepienia komórek macierzystych5.
- Brentuksymab vedotin jest wskazany w leczeniu chłoniaka Hodgkina CD30+ oraz układowego chłoniaka anaplastycznego z dużych komórek (sALCL), zwłaszcza po niepowodzeniu wcześniejszych terapii lub przeszczepie6.
Wszystkie trzy leki stosuje się wyłącznie u dorosłych, ponieważ nie są przeznaczone do leczenia dzieci i młodzieży789. Różnice w wskazaniach wynikają z ekspresji odpowiednich antygenów na powierzchni komórek nowotworowych.
Mechanizm działania i właściwości farmakokinetyczne
Mechanizm działania wszystkich trzech substancji polega na połączeniu przeciwciała monoklonalnego z lekiem niszczącym komórki nowotworowe – MMAE. Przeciwciało rozpoznaje specyficzny antygen (nektyna-4, CD79b lub CD30), po czym cały kompleks wnika do komórki, a tam MMAE niszczy mikrotubule, prowadząc do śmierci komórki nowotworowej123.
- Enfortumab wedotyny działa na nektynę-4, obecną w raku urotelialnym1. Połączenie z pembrolizumabem wzmacnia efekt przeciwnowotworowy przez dodatkową aktywację układu odpornościowego.
- Polatuzumab wedotyny kieruje się na CD79b na limfocytach B, dostarczając MMAE bezpośrednio do komórek chłoniaka2.
- Brentuksymab vedotin rozpoznaje CD30, specyficzny dla komórek chłoniaka Hodgkina i sALCL3.
Różnice dotyczą głównie miejsca działania – każdy lek działa na inne białko obecne w innym nowotworze. Właściwości farmakokinetyczne są zbliżone: leki są podawane dożylnie, mają podobny czas półtrwania (kilka dni), a MMAE jest wydalane głównie z kałem, w mniejszym stopniu z moczem101112. Nieco inne są szczegóły dotyczące objętości dystrybucji, ale te różnice nie mają większego znaczenia dla pacjenta.
Przeciwwskazania i środki ostrożności – co je różni?
Wszystkie trzy substancje mają podobne przeciwwskazania – nie wolno ich stosować w przypadku uczulenia na daną substancję czynną lub którykolwiek składnik pomocniczy131415. Dodatkowo:
- Polatuzumab wedotyny nie może być stosowany u pacjentów z aktywnym, ciężkim zakażeniem14.
- Brentuksymab vedotin nie powinien być podawany jednocześnie z bleomycyną, ponieważ zwiększa to ryzyko poważnych powikłań płucnych15.
Każdy z tych leków wymaga szczególnej ostrożności w przypadku zaburzeń czynności wątroby i nerek, jednak szczegółowe zalecenia różnią się w zależności od leku i stopnia niewydolności narządów161718.
Wszystkie trzy leki mogą powodować neuropatię obwodową, czyli uszkodzenie nerwów objawiające się drętwieniem, mrowieniem czy osłabieniem kończyn. W przypadku wystąpienia takich objawów może być konieczne zmniejszenie dawki lub przerwanie leczenia192021.
Bezpieczeństwo stosowania u szczególnych grup pacjentów
Podobieństwa i różnice dotyczą także bezpieczeństwa stosowania u osób z chorobami współistniejącymi, kobiet w ciąży, karmiących piersią i kierowców:
- Dzieci i młodzież: żaden z tych leków nie jest przeznaczony do stosowania u dzieci i młodzieży789.
- Kobiety w ciąży: wszystkie leki mogą zaszkodzić płodowi, dlatego nie są zalecane w ciąży. Kobiety w wieku rozrodczym powinny stosować skuteczną antykoncepcję przez odpowiednio długi czas po zakończeniu terapii – najdłużej po enfortumabie wedotyny (12 miesięcy), krócej po polatuzumabie wedotyny i brentuksymabie vedotin (odpowiednio 9 i 6 miesięcy)222324.
- Karmienie piersią: nie wiadomo, czy leki te przenikają do mleka kobiecego, dlatego karmienie należy przerwać na czas leczenia i przez kilka miesięcy po jego zakończeniu252627.
- Osoby z zaburzeniami nerek i wątroby: enfortumab wedotyny i polatuzumab wedotyny mogą być stosowane przy łagodnych i umiarkowanych zaburzeniach funkcji tych narządów, jednak przy ciężkich zaburzeniach konieczna jest indywidualna ocena1617. Brentuksymab vedotin wymaga modyfikacji dawki przy ciężkiej niewydolności nerek i wątroby18.
- Kierowcy i obsługa maszyn: enfortumab wedotyny nie ma wpływu lub wywiera nieistotny wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów28. Polatuzumab wedotyny oraz brentuksymab vedotin mogą wywoływać uczucie zmęczenia i zawroty głowy, więc należy zachować ostrożność podczas prowadzenia pojazdów2930.
Warto pamiętać, że wszystkie te leki mogą wpływać na płodność mężczyzn, dlatego przed rozpoczęciem terapii zaleca się zamrożenie nasienia252627.
Podsumowanie – różnice w zastosowaniu i bezpieczeństwie
Enfortumab wedotyny, polatuzumab wedotyny i brentuksymab vedotin to leki o podobnym sposobie działania, ale różnym przeznaczeniu. Wybór leku zależy od rodzaju nowotworu, obecności określonego antygenu oraz stanu ogólnego pacjenta. Wszystkie wymagają ścisłego monitorowania i nie są przeznaczone dla dzieci, kobiet w ciąży ani karmiących piersią. Poniżej przedstawiamy porównanie najważniejszych cech w formie tabeli.
| Substancja czynna | Najważniejsze wskazania | Stosowanie u dzieci | Stosowanie w ciąży | Stosowanie u kierowców |
|---|---|---|---|---|
| Enfortumab wedotyny | Zaawansowany rak urotelialny (monoterapia, skojarzenie z pembrolizumabem) | Nie stosować | Nie zaleca się; skuteczna antykoncepcja przez 12 miesięcy po leczeniu | Brak istotnego wpływu |
| Polatuzumab wedotyny | Chłoniak rozlany z dużych komórek B (DLBCL), w skojarzeniu z innymi lekami | Nie stosować | Nie zaleca się; skuteczna antykoncepcja przez 9 miesięcy po leczeniu | Może powodować zmęczenie i zawroty głowy – zachować ostrożność |
| Brentuksymab vedotin | Chłoniak Hodgkina CD30+, układowy chłoniak anaplastyczny z dużych komórek | Nie stosować | Nie zaleca się; skuteczna antykoncepcja przez 6 miesięcy po leczeniu | Może powodować zmęczenie i zawroty głowy – zachować ostrożność |


















