Ogólne zasady dawkowania emtrycytabiny
Emtrycytabina jest lekiem stosowanym w leczeniu zakażenia HIV-1, podawanym najczęściej w połączeniu z innymi lekami przeciwwirusowymi. Występuje w postaci kapsułek twardych, roztworu doustnego oraz tabletek złożonych, które mogą zawierać także inne substancje czynne, takie jak tenofowir, rylpiwiryna, elwitegrawir, kobicystat czy efawirenz12345678910. Sposób i schemat dawkowania zależy od postaci leku, wieku pacjenta, masy ciała, wydolności nerek, a także od tego, czy lek jest stosowany samodzielnie, czy w połączeniu z innymi substancjami czynnymi.
- Dorośli: Standardowa dawka emtrycytabiny w postaci kapsułki twardej to 200 mg raz na dobę, niezależnie od posiłku1112.
- Roztwór doustny: U dorosłych stosuje się 240 mg (24 ml) raz na dobę12.
- Tabletki złożone (np. z tenofowirem, rylpiwiryną, elwitegrawirem, kobicystatem): Zazwyczaj jedna tabletka raz na dobę, zwykle z posiłkiem (szczegóły zależą od konkretnego preparatu i składu)1314151617181920.
- Przyjęcie leku po pominięciu dawki: Jeżeli minęło mniej niż 12 godzin od zwykłej pory przyjmowania, należy jak najszybciej przyjąć lek i powrócić do standardowego schematu. Jeśli minęło więcej niż 12 godzin, należy pominąć dawkę i kontynuować leczenie zgodnie z harmonogramem11121413151617181920.
- W przypadku wymiotów: Jeśli wymioty wystąpią w ciągu 1 godziny od przyjęcia leku, zaleca się przyjęcie kolejnej dawki. Jeśli wymioty pojawią się później, nie trzeba przyjmować dodatkowej dawki11122122151617182320.
Dawkowanie w zależności od postaci leku i połączeń
- Kapsułki twarde 200 mg: Jedna kapsułka raz na dobę dla dorosłych i młodzieży o masie ciała co najmniej 33 kg11.
- Roztwór doustny 10 mg/ml: U dorosłych 240 mg (24 ml) raz na dobę. U dzieci od 4 miesięcy – 6 mg/kg mc., maksymalnie 240 mg na dobę24.
- Tabletki złożone (np. z tenofowirem, rylpiwiryną, elwitegrawirem): Zazwyczaj jedna tabletka raz na dobę, zgodnie z zaleceniami dla danego produktu. W przypadku preparatów zawierających emtrycytabinę i tenofowir stosuje się jedną tabletkę raz na dobę u dorosłych i młodzieży od 12. roku życia o masie ciała co najmniej 35 kg1419.
- Preparaty z emtrycytabiną i alafenamidem tenofowiru (np. Descovy): Jedna tabletka raz na dobę, w zależności od stosowanych równocześnie leków – 200/10 mg lub 200/25 mg, zgodnie z tabelą dawkowania i zaleceniami lekarza2526.
- Emtrycytabina najczęściej stosowana jest w terapii skojarzonej, czyli w połączeniu z innymi lekami przeciwwirusowymi. Nie zaleca się jej stosowania jako jedynego leku w terapii HIV27282930.
- Podczas stosowania preparatów złożonych należy zawsze przestrzegać wskazówek dotyczących przyjmowania leku (np. przyjmowanie z posiłkiem lub na czczo), ponieważ ma to wpływ na skuteczność leczenia131516171831.
- Nie należy dzielić, żuć ani rozgniatać tabletek powlekanych, jeśli producent nie zaleca inaczej32333435.
Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów
Dzieci i młodzież
- Dzieci od 4 miesięcy życia: Roztwór doustny 6 mg/kg mc., nie więcej niż 240 mg na dobę24.
- Dzieci i młodzież o masie ciała co najmniej 33 kg: Jedna kapsułka twarda 200 mg raz na dobę lub odpowiednia ilość roztworu doustnego3624.
- Tabletki złożone (od 12 lat, masa ciała ≥ 35 kg): Jedna tabletka raz na dobę14151617181920.
- Niemowlęta poniżej 4 miesięcy: Nie zaleca się stosowania emtrycytabiny ze względu na brak wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności3624.
Pacjenci w podeszłym wieku
Brak konieczności zmiany dawkowania u osób starszych, jeśli nie występują zaburzenia czynności nerek3738143940414223. Zaleca się jednak zachowanie ostrożności, gdyż u osób w podeszłym wieku częściej występuje osłabienie czynności nerek3738.
Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek
- Klirens kreatyniny ≥ 80 ml/min: Zazwyczaj nie jest wymagana modyfikacja dawkowania3738143940434423.
- Klirens kreatyniny 50–80 ml/min: Można rozważyć stosowanie standardowej dawki, ale zalecane jest monitorowanie czynności nerek i ostrożność w dłuższym stosowaniu37382145.
- Klirens kreatyniny 30–49 ml/min: Zalecane jest wydłużenie odstępów między dawkami (np. kapsułka 200 mg co 72 godziny) lub zmniejszenie dawki (w przypadku roztworu doustnego). W przypadku preparatów złożonych, których nie można dzielić, nie zaleca się stosowania u tej grupy pacjentów37384645.
- Klirens kreatyniny < 30 ml/min: Nie zaleca się stosowania kapsułek twardych ani większości preparatów złożonych. Roztwór doustny – zmniejszona dawka (np. 60 mg co 24 godziny w przypadku hemodializy), ale tylko jeśli lekarz uzna to za konieczne37384645.
- Preparaty z emtrycytabiną i alafenamidem tenofowiru: Nie ma konieczności zmiany dawki przy klirensie kreatyniny ≥ 30 ml/min. U osób z klirensem poniżej 30 ml/min, stosowanie jest przeciwwskazane, chyba że pacjent jest przewlekle dializowany i lekarz uzna, że korzyści przewyższają ryzyko404344.
Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby
- Łagodne lub umiarkowane zaburzenia czynności wątroby: Zazwyczaj nie jest wymagana modyfikacja dawkowania, ale należy zachować ostrożność i monitorować stan pacjenta3738474849505145.
- Ciężkie zaburzenia czynności wątroby: Nie zaleca się stosowania większości preparatów złożonych z emtrycytabiną. W przypadku ciężkich zaburzeń wątroby decyzję o leczeniu powinien podjąć lekarz na podstawie indywidualnej oceny stanu zdrowia pacjenta485253.
Kobiety w ciąży i matki karmiące piersią
- Stosowanie emtrycytabiny w ciąży i podczas karmienia piersią powinno być rozważone przez lekarza indywidualnie. W przypadku niektórych połączeń (np. z rylpiwiryną) może być konieczne ścisłe monitorowanie miana wirusa, a czasem nawet zmiana schematu leczenia5455.
Dawkowanie w zależności od wskazania
- Leczenie zakażenia HIV-1: Emtrycytabina stosowana jest zawsze w połączeniu z innymi lekami przeciwwirusowymi. Standardowo: jedna kapsułka 200 mg, 240 mg roztworu doustnego lub jedna tabletka złożona raz na dobę11121419.
- Profilaktyka przedekspozycyjna (PrEP): W przypadku tabletek złożonych z tenofowirem i emtrycytabiną (np. Truvada) – jedna tabletka raz na dobę u dorosłych i młodzieży od 12. roku życia o masie ciała co najmniej 35 kg1419.
Maksymalna dawka dobowa i bezpieczeństwo stosowania
- Maksymalna dawka dobowa: Standardowo nie należy przekraczać dawki 200 mg na dobę w przypadku kapsułek twardych lub 240 mg na dobę w przypadku roztworu doustnego u dorosłych1112.
- Przedawkowanie: W przypadku przyjęcia zbyt dużej ilości leku należy monitorować objawy przedawkowania. Część dawki emtrycytabiny można usunąć za pomocą hemodializy56575859606162636465.
- U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek konieczne jest dostosowanie dawkowania, zwłaszcza przy klirensie kreatyniny poniżej 50 ml/min. Preparaty złożone nie są zalecane w ciężkiej niewydolności nerek, ponieważ nie można w nich modyfikować dawek poszczególnych składników3738463940434445.
- W przypadku zaburzeń czynności wątroby (zwłaszcza ciężkich) leczenie należy prowadzić pod szczególnym nadzorem lekarza, a niektóre preparaty mogą być przeciwwskazane485253.
- Emtrycytabina nie jest zalecana w monoterapii zakażenia HIV – zawsze należy ją stosować w połączeniu z innymi lekami przeciwwirusowymi2728.
- W przypadku pominięcia dawki lub wystąpienia wymiotów należy postępować zgodnie z zaleceniami, aby nie dopuścić do spadku skuteczności terapii11121413151617181920.
Tabela podsumowująca dawkowanie emtrycytabiny
| Grupa pacjentów | Schemat dawkowania |
|---|---|
| Dorośli | 200 mg kapsułka raz na dobę lub 240 mg roztworu doustnego raz na dobę; w preparatach złożonych – jedna tabletka raz na dobę (zgodnie z preparatem) |
| Dzieci od 4 miesięcy do 18 lat, masa ciała ≥ 33 kg | 200 mg kapsułka raz na dobę lub 6 mg/kg mc. roztworu doustnego (maks. 240 mg na dobę) |
| Młodzież 12-18 lat, masa ciała ≥ 35 kg (preparaty złożone) | Jedna tabletka złożona raz na dobę |
| Pacjenci w podeszłym wieku | Dawkowanie jak u dorosłych, ale zalecana ostrożność przy niewydolności nerek |
| Pacjenci z klirensem kreatyniny 50–80 ml/min | Można stosować standardowe dawkowanie, ale wymaga ścisłego monitorowania |
| Pacjenci z klirensem kreatyniny 30–49 ml/min | Kapsułki: co 72 godziny; roztwór doustny: zmniejszona dawka; preparaty złożone – niezalecane |
| Pacjenci z klirensem kreatyniny < 30 ml/min | Nie stosować kapsułek ani większości preparatów złożonych; roztwór doustny – tylko na wyraźne zalecenie lekarza |
| Pacjenci z niewydolnością wątroby | Łagodne/umiarkowane: bez modyfikacji; ciężkie: nie zaleca się większości preparatów złożonych |
| Kobiety w ciąży i karmiące | Stosowanie indywidualnie rozważone przez lekarza; w niektórych przypadkach konieczna zmiana schematu |
Emtrycytabina – elastyczność i bezpieczeństwo dawkowania
Emtrycytabina jest lekiem o szerokim zastosowaniu w leczeniu HIV-1, dostępna w różnych postaciach i schematach dawkowania, co pozwala na dostosowanie leczenia do indywidualnych potrzeb pacjenta. Prawidłowe stosowanie, szczególnie u osób z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby oraz w połączeniu z innymi lekami, wymaga ścisłego przestrzegania zaleceń lekarskich i regularnej kontroli stanu zdrowia. Dzięki temu terapia może być skuteczna i bezpieczna dla większości pacjentów, zarówno dorosłych, jak i dzieci11121413151617181920.


















