Disulfiram – przeciwwskazania

Czym jest disulfiram i kiedy jego stosowanie może być przeciwwskazane?

Disulfiram to lek wykorzystywany pomocniczo w terapii uzależnienia od alkoholu¹². Należy do grupy substancji wpływających na metabolizm alkoholu – jego zadaniem jest wywołanie silnej reakcji organizmu po spożyciu nawet niewielkiej ilości alkoholu. Działanie disulfiramu polega na blokowaniu enzymu odpowiedzialnego za rozkład alkoholu, co prowadzi do nagromadzenia w organizmie aldehydu octowego. Skutkiem tego mogą być bardzo nieprzyjemne objawy, takie jak nudności, wymioty, kołatanie serca, spadek ciśnienia, a nawet poważniejsze powikłania³⁴.

Disulfiram nie może być stosowany u wszystkich pacjentów. W niektórych przypadkach jego przyjmowanie jest całkowicie zabronione (przeciwwskazania bezwzględne), a w innych może być dopuszczone jedynie w szczególnych okolicznościach (przeciwwskazania względne). Są też sytuacje, w których konieczna jest wzmożona ostrożność podczas terapii⁵⁶.

Przeciwwskazania bezwzględne – kiedy nie wolno stosować disulfiramu?

• Nadwrażliwość na disulfiram, tiokarbaminiany lub inne składniki leku – stosowanie może wywołać ciężką reakcję alergiczną, która stanowi zagrożenie życia⁵⁶.
• Stan upojenia alkoholowego, spożywanie alkoholu lub produktów z alkoholem – podanie disulfiramu w takim przypadku może prowadzić do silnej, zagrażającej życiu reakcji, tzw. reakcji disulfiramowej⁵⁶.
• Niewydolność serca, choroba niedokrwienna serca, nadciśnienie tętnicze, przebyte incydenty mózgowo-naczyniowe – u tych pacjentów ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych po reakcji disulfiramowej jest bardzo wysokie⁵⁶.
• Ciężka niewydolność oddechowa – może dojść do pogorszenia stanu układu oddechowego, zwłaszcza w trakcie reakcji na alkohol⁵.
• Ciężka niewydolność wątroby – disulfiram jest metabolizowany w wątrobie, a jej niewydolność zwiększa ryzyko poważnych działań niepożądanych⁵.
• Niewydolność nerek – zaburzenia funkcji nerek mogą nasilać toksyczność leku⁵.
• Cukrzyca – u osób z cukrzycą istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia powikłań w razie reakcji disulfiramowej⁵.
• Zaburzenia psychiczne, psychozy (z wyjątkiem przebytych ostrych psychoz alkoholowych), próby samobójcze w wywiadach – disulfiram może pogorszyć stan psychiczny i zwiększyć ryzyko zachowań niebezpiecznych⁵⁶.
• Brak świadomej zgody pacjenta – lek nie powinien być stosowany bez pełnej akceptacji i wiedzy osoby leczonej, ze względu na ryzyko ciężkich powikłań po spożyciu alkoholu⁵⁶.

Przeciwwskazania względne – kiedy stosować disulfiram tylko po ocenie ryzyka?

W niektórych sytuacjach decyzję o zastosowaniu disulfiramu podejmuje się po dokładnej ocenie przez lekarza. Lek może być podany tylko wtedy, gdy potencjalne korzyści przewyższają ryzyko, a pacjent jest pod ścisłą kontrolą medyczną.

• Przebyta niewydolność obwodowa krążenia – ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych podczas reakcji disulfiramowej jest zwiększone⁶.
• Choroby układu oddechowego – mogą nasilić się podczas reakcji na alkohol⁷⁹.
• Padaczka – ryzyko wystąpienia drgawek, zwłaszcza podczas reakcji disulfiramowej⁷⁹.

Zachowaj szczególną ostrożność podczas terapii disulfiramem

Są sytuacje, w których leczenie disulfiramem nie jest przeciwwskazane, ale wymaga ścisłego nadzoru lekarskiego i często indywidualnego dostosowania dawki. Dotyczy to zwłaszcza pacjentów z:

• Chorobami nerek lub wątroby – mogą one wpłynąć na metabolizm leku i nasilić jego działania niepożądane⁷⁹.
• Chorobami układu oddechowego – istnieje ryzyko pogorszenia objawów podczas reakcji disulfiramowej⁷⁹.
• Niedoczynnością tarczycy – może dojść do nasilenia działań niepożądanych leku⁷.
• Uszkodzeniem mózgu – reakcja na lek może być nieprzewidywalna i wymagać dodatkowej kontroli⁷.

U wszystkich pacjentów przed rozpoczęciem leczenia disulfiramem powinno się wykonać dokładny wywiad oraz ocenić stan wątroby i nerek. Konieczne jest także poinformowanie pacjenta o zagrożeniach związanych z reakcją disulfiramową¹⁰.

Podsumowanie: Disulfiram – kiedy nie wolno go stosować i na co uważać?

Disulfiram to skuteczna substancja wspierająca leczenie uzależnienia od alkoholu, ale nie jest odpowiedni dla wszystkich. Jego stosowanie jest przeciwwskazane w przypadku niektórych chorób serca, wątroby, nerek, chorób psychicznych oraz braku zgody pacjenta. W innych przypadkach, takich jak choroby przewlekłe czy padaczka, wymagana jest szczególna ostrożność i indywidualna ocena ryzyka przez lekarza. Kluczowe jest ścisłe przestrzeganie zakazu spożywania alkoholu, gdyż reakcja disulfiramowa może być groźna dla zdrowia i życia. Przed podjęciem terapii zawsze konieczne jest przeprowadzenie dokładnego wywiadu oraz poinformowanie pacjenta o wszystkich potencjalnych zagrożeniach związanych z leczeniem⁵⁶⁷⁸.