Diklofenak – dawkowanie leku

Dawkowanie diklofenaku – ogólne zasady

Diklofenak to lek przeciwbólowy i przeciwzapalny, który występuje w różnych postaciach i może być stosowany na kilka sposobów: doustnie (tabletki), doodbytniczo (czopki), miejscowo na skórę (żele), w postaci roztworu do płukania jamy ustnej, kropli do oczu oraz w formie wstrzyknięć domięśniowych, podskórnych lub dożylnych¹²³⁴⁵. Wybór postaci leku i dawki zawsze zależy od rodzaju schorzenia, wieku pacjenta oraz ogólnego stanu zdrowia.

Tabletki i tabletki o zmodyfikowanym uwalnianiu

• Dorośli: Najczęściej stosowana dawka dobowa to 100-150 mg, podzielona na 2-3 porcje. W łagodniejszych przypadkach i przy długotrwałym leczeniu dawka 75-100 mg może być wystarczająca⁶⁷.
• W przypadku tabletek o zmodyfikowanym uwalnianiu zwykle stosuje się 75 mg raz na dobę, a w razie potrzeby dawkę można zwiększyć do 150 mg na dobę (w dwóch dawkach po 75 mg)⁷.
• Tabletki należy połykać w całości, popijając wodą, najlepiej podczas posiłku⁸⁹.

Czopki

• Dorośli: Zazwyczaj zalecana dawka wynosi 100-150 mg na dobę, podzielona na 2-3 porcje. W łagodniejszych przypadkach i w leczeniu długotrwałym wystarczy 100 mg na dobę¹⁰.
• W przypadku pierwotnego bolesnego miesiączkowania dawka może wynosić od 50 mg do 150 mg na dobę, a maksymalnie do 200 mg na dobę, w zależności od potrzeb¹¹.
• Czopki podaje się doodbytniczo, najlepiej po wypróżnieniu¹².

Żele i maści do stosowania miejscowego

• Dorośli i młodzież powyżej 14 lat: Żel należy stosować miejscowo 3–4 razy dziennie. Ilość żelu dostosowuje się do wielkości powierzchni skóry – zazwyczaj 2-4 g żelu na powierzchnię ok. 400–800 cm^2131415.
• Po użyciu należy umyć ręce (chyba że to dłonie są miejscem leczonym) i unikać kontaktu z oczami oraz ustami¹³¹⁴.
• Nie należy stosować dłużej niż 14 dni (w przypadku urazów) lub 21 dni (przy bólach stawów) bez konsultacji z lekarzem¹⁶¹⁷.

Roztwory do wstrzykiwań (domięśniowo, podskórnie, dożylnie)

• Dorośli: Zazwyczaj podaje się 75 mg (jedna ampułka) na dobę, w ciężkich przypadkach dawka może być zwiększona do 150 mg na dobę (dwie ampułki po 75 mg w odstępie kilku godzin, każda w inny pośladek)¹⁸¹⁹²⁰.
• Podanie domięśniowe lub podskórne – głęboko w pośladek lub w górną część uda, maksymalnie przez 2 dni¹⁸¹⁹.
• Podanie dożylne (bolus) – stosowane w leczeniu bólu pooperacyjnego, dawka 75 mg, nie przekraczać 150 mg na dobę²¹²².

Krople do oczu

• Dorośli: Przed zabiegiem chirurgicznym – 1 kropla 5 razy w ciągu 3 godzin; po zabiegu – 1 kropla 3 razy w ciągu dnia, potem 1 kropla 3–5 razy dziennie tak długo, jak to konieczne²³.
• W przypadku bólu lub światłowstrętu – 1 kropla co 4–6 godzin²³.

Roztwór do płukania jamy ustnej

• Dorośli i dzieci powyżej 14 lat: 15 ml roztworu do płukania jamy ustnej i gardła przez 30–60 sekund, 2–3 razy dziennie. Po płukaniu roztwór należy wypluć²⁴.

Dawkowanie diklofenaku w szczególnych grupach pacjentów

Dzieci i młodzież

• Większość postaci diklofenaku (tabletki, roztwory do wstrzykiwań, żele) jest przeciwwskazana u dzieci poniżej 14 lat²⁵²⁸.
• Niektóre preparaty (np. czopki) mogą być stosowane u młodzieży powyżej 14 lat, ale tylko w określonych dawkach¹¹.

Pacjenci w podeszłym wieku

• Nie ma konieczności modyfikacji dawki początkowej, ale zaleca się stosowanie najniższej skutecznej dawki i regularną kontrolę stanu zdrowia, zwłaszcza w przypadku długotrwałego leczenia²⁹³⁰.

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

• Diklofenak jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek⁹³¹.
• U osób z łagodnymi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek lek należy stosować ostrożnie, zalecana jest najniższa skuteczna dawka⁹³¹.

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

• Diklofenak jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby⁹³¹.
• U osób z łagodnymi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby zaleca się ostrożność i stosowanie najmniejszej skutecznej dawki⁹³¹.

Kobiety w ciąży i karmiące piersią

• Nie wolno stosować diklofenaku w trzecim trymestrze ciąży²⁵²⁷.
• W pozostałych okresach ciąży oraz w czasie karmienia piersią stosowanie leku wymaga rozważenia przez lekarza potencjalnych korzyści i ryzyka³².

Dawkowanie diklofenaku w zależności od wskazania

• Ból ostry, bóle pourazowe, bóle pooperacyjne: Zazwyczaj stosuje się wyższą dawkę (do 150 mg na dobę) przez krótki czas, a następnie przechodzi na niższą dawkę podtrzymującą⁶¹⁸.
• Leczenie przewlekłe (np. choroby reumatyczne): Wskazane jest stosowanie najniższej skutecznej dawki przez możliwie najkrótszy czas, często 75–100 mg na dobę⁷²⁹.
• Pierwotne bolesne miesiączkowanie: Dawka 50–150 mg na dobę, w razie potrzeby zwiększona do 200 mg na dobę, podzielona na 2–3 porcje⁶¹¹.
• Napady migreny: Początkowo 50–100 mg, następnie w razie potrzeby kolejne dawki w odstępach 4–6 godzin, nie przekraczać 200 mg na dobę³⁶¹¹.

Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania

• Maksymalna dawka dobowa diklofenaku dla dorosłych wynosi zwykle 150 mg, niezależnie od drogi podania (tabletki, czopki, iniekcje)¹⁸³⁰⁷.
• Nie należy łączyć różnych postaci diklofenaku (np. tabletki i iniekcje) bez konsultacji z lekarzem – całkowita suma dawek nie może przekraczać 150 mg na dobę³⁰.
• W przypadku żeli i maści ryzyko przedawkowania jest minimalne, ale należy stosować je zgodnie z zaleceniami³³³⁴.

Tabela podsumowująca dawkowanie diklofenaku

Diklofenak – skuteczność i bezpieczeństwo stosowania

Diklofenak jest skutecznym lekiem przeciwbólowym i przeciwzapalnym, wykorzystywanym w leczeniu wielu dolegliwości – od urazów, przez choroby reumatyczne, aż po ostre stany bólowe. Należy jednak pamiętać, że dawkowanie powinno być zawsze dostosowane do indywidualnych potrzeb, wieku i stanu zdrowia pacjenta, a także do wybranej postaci leku. Przestrzeganie maksymalnych dawek dobowych oraz zalecanych schematów stosowania pozwala ograniczyć ryzyko działań niepożądanych i zwiększa bezpieczeństwo terapii¹⁸¹³⁶.