Jak działa dienogest?
Dienogest jest syntetycznym progestagenem, który działa na układ hormonalny kobiety. Najczęściej występuje w połączeniu z estrogenami, tworząc złożone preparaty stosowane doustnie. Jego główne działanie polega na hamowaniu owulacji oraz zmianie właściwości śluzu szyjkowego, co uniemożliwia zapłodnienie12. Dodatkowo wykazuje działanie przeciwandrogenne, co oznacza, że zmniejsza efekty hormonów męskich w organizmie, przyczyniając się do poprawy stanu skóry i zmniejszenia objawów trądziku12. W monoterapii, czyli jako jedyny składnik aktywny, stosowany jest w leczeniu endometriozy, gdzie ogranicza rozwój zmian chorobowych i łagodzi ból3.
Wskazania do stosowania dienogestu
Dorośli – różne formy i połączenia substancji czynnej
Wskazania do stosowania dienogestu zależą od tego, czy występuje on samodzielnie, czy w połączeniu z innymi hormonami. W większości przypadków dostępny jest jako składnik złożonych tabletek doustnych wraz z estrogenem (najczęściej etynyloestradiolem lub estradiolu walerianianem). W niektórych preparatach występuje jako jedyny składnik aktywny.
- Antykoncepcja doustna: Złożone środki antykoncepcyjne zawierające dienogest oraz estrogen są skuteczną metodą zapobiegania ciąży. Hamują owulację i powodują zmiany w śluzie szyjki macicy, które utrudniają przedostanie się plemników45678910111213
- Leczenie trądziku o umiarkowanym nasileniu: Złożone doustne środki antykoncepcyjne z dienogestem i estrogenem są zalecane u kobiet, które oprócz antykoncepcji chcą także poprawić stan skóry. Leczenie trądziku jest wskazane wtedy, gdy inne metody, takie jak leczenie miejscowe lub antybiotyki doustne, nie przyniosły oczekiwanych efektów45678910111213
- Leczenie silnych krwawień miesiączkowych (bez zmian organicznych): Niektóre preparaty zawierające dienogest i estradiol walerianian mogą być stosowane u kobiet, które cierpią na bardzo obfite miesiączki, jeśli jednocześnie wymagają antykoncepcji14.
- Leczenie objawów menopauzy (HTZ): Połączenie dienogestu z estradiolem walerianianem znajduje zastosowanie w hormonalnej terapii zastępczej (HTZ) u kobiet po menopauzie. Pomaga łagodzić objawy takie jak uderzenia gorąca czy suchość pochwy1516.
- Leczenie endometriozy: Dienogest w monoterapii, czyli jako jedyny składnik aktywny, jest wskazany do leczenia endometriozy – przewlekłej choroby, w której komórki błony śluzowej macicy pojawiają się poza macicą, powodując ból i inne dolegliwości317.
- Dienogest występuje zarówno w połączeniu z estrogenami, jak i jako samodzielna substancja czynna.
- Preparaty złożone (z estrogenem) najczęściej stosuje się w antykoncepcji i leczeniu trądziku.
- Dienogest w monoterapii znajduje zastosowanie w leczeniu endometriozy.
- Niektóre połączenia z estradiolem walerianianem przeznaczone są do hormonalnej terapii zastępczej po menopauzie.
- Zakres wskazań zależy od postaci preparatu, dlatego zawsze należy sprawdzić, do czego dany produkt jest przeznaczony.
Dzieci i młodzież
- Antykoncepcja i leczenie trądziku: Stosowanie złożonych środków antykoncepcyjnych z dienogestem nie jest zalecane u dziewcząt przed okresem dojrzewania. U młodzieży w wieku powyżej 16-18 lat preparaty te mogą być stosowane, jeśli lekarz uzna to za bezpieczne i wskazane45.
- Leczenie endometriozy: Dienogest w monoterapii bywa stosowany u nastolatek z potwierdzoną endometriozą, ale leczenie powinno być ściśle nadzorowane przez lekarza, ze względu na możliwy wpływ na gęstość kości i inne aspekty zdrowotne1819.
- Hormonalna terapia zastępcza: Nie stosuje się u dzieci i młodzieży.
Wskazania dopuszczone tylko u dorosłych
Niektóre wskazania, takie jak hormonalna terapia zastępcza czy leczenie silnych krwawień miesiączkowych, są przeznaczone wyłącznie dla dorosłych kobiet i nie powinny być stosowane u dzieci ani młodzieży1514.
Specjalne grupy pacjentów
- Osoby starsze: W hormonalnej terapii zastępczej doświadczenie dotyczące stosowania preparatów z dienogestem u kobiet powyżej 65 roku życia jest ograniczone1516.
- Kobiety po menopauzie: Połączenia dienogestu z estradiolem walerianianem są wskazane wyłącznie u kobiet, które przeszły menopauzę1516.
- Pacjentki z niewydolnością nerek: Stosowanie preparatów z dienogestem u osób z ciężką niewydolnością nerek wymaga zachowania szczególnej ostrożności i nadzoru lekarskiego20.
Tabela – Wskazania do stosowania dienogestu w różnych grupach pacjentów
| Wskazanie | Dorośli | Dzieci > 12 lat | Dzieci < 12 lat | Osoby starsze | Pacjenci z niewydolnością nerek |
|---|---|---|---|---|---|
| Antykoncepcja doustna (z estrogenem) | Tak | Tak, z ograniczeniami wiekowymi i tylko u dziewcząt po rozpoczęciu dojrzewania | Nie | Nie | Tak, z ostrożnością |
| Leczenie trądziku (z estrogenem) | Tak | Tak, z ograniczeniami wiekowymi | Nie | Nie | Tak, z ostrożnością |
| Leczenie silnych krwawień miesiączkowych (z estradiolem walerianianem) | Tak | Nie | Nie | Nie | Brak danych |
| Hormonalna terapia zastępcza (z estradiolem walerianianem) | Tak, tylko po menopauzie | Nie | Nie | Tak, ale doświadczenie ograniczone | Tak, z ostrożnością |
| Leczenie endometriozy (monoterapia) | Tak | Tak, pod nadzorem lekarza | Nie | Brak danych | Tak, z ostrożnością |
Przed rozpoczęciem terapii dienogestem ważna jest konsultacja lekarska, ponieważ istnieją przeciwwskazania i sytuacje wymagające szczególnej ostrożności, takie jak nadciśnienie, choroby serca, zaburzenia krzepnięcia, migrena czy choroby wątroby. Ponadto, w przypadku długotrwałego leczenia u młodych dziewcząt należy monitorować stan kości. Wskazania do stosowania różnią się w zależności od wieku, stanu zdrowia i rodzaju preparatu.
Dienogest – wszechstronne zastosowanie w ginekologii
Dienogest jest substancją czynną o szerokim zastosowaniu w ginekologii, zarówno w leczeniu schorzeń przewlekłych, jak i w profilaktyce (antykoncepcja). Dzięki możliwości łączenia z różnymi estrogenami, odpowiada na różnorodne potrzeby kobiet w wieku rozrodczym, po menopauzie oraz tych zmagających się z endometriozą. Wybór odpowiedniego preparatu oraz jego wskazań powinien być zawsze dostosowany do indywidualnych potrzeb i sytuacji zdrowotnej pacjentki, z uwzględnieniem jej wieku, stanu zdrowia oraz obecności innych chorób45678910111213141516317.


















