Dlaczego stosowanie leków w ciąży i podczas karmienia piersią wymaga ostrożności?
Ciąża i okres karmienia piersią to wyjątkowe momenty w życiu kobiety, w których zdrowie matki i dziecka jest szczególnie ważne. W tym czasie wiele substancji leczniczych, w tym diazepam, może przenikać przez łożysko lub do mleka matki, oddziałując na rozwijający się płód lub noworodka12. Dlatego każda kobieta w ciąży lub karmiąca piersią powinna przed zastosowaniem jakiegokolwiek leku, w tym diazepamu, skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą2.
Stosowanie diazepamu w ciąży
Diazepam nie jest lekiem zalecanym do rutynowego stosowania w ciąży. Jego użycie w tym okresie powinno być ograniczone wyłącznie do sytuacji, gdy jest to absolutnie konieczne i nie ma bezpieczniejszej alternatywy1324. Szczególnie niebezpieczne jest stosowanie diazepamu w pierwszym i trzecim trymestrze ciąży25. Badania wskazują, że przyjmowanie diazepamu w pierwszym trymestrze może zwiększać ryzyko wad wrodzonych u dziecka56.
W przypadku przyjmowania diazepamu w ostatnich tygodniach ciąży lub bezpośrednio przed porodem, u noworodka mogą pojawić się takie objawy jak:
- obniżenie temperatury ciała (hipotermia)178
- obniżone napięcie mięśniowe (hipotonia)78
- nieregularny rytm serca57
- osłabienie odruchu ssania18
- zaburzenia oddychania lub umiarkowana depresja oddechowa178
Długotrwałe stosowanie diazepamu przez matkę w późnym okresie ciąży może prowadzić do rozwoju uzależnienia fizycznego u dziecka i wystąpienia objawów odstawienia po porodzie, takich jak drażliwość, niepokój czy drżenia1910.
- Diazepam przenika przez łożysko i może wpływać na rozwój płodu115.
- Stosowanie leku w ciąży powinno być ograniczone do sytuacji, gdy korzyść dla matki przewyższa ryzyko dla dziecka2.
- Szczególną ostrożność należy zachować w pierwszym i trzecim trymestrze ciąży2.
- Kobiety planujące ciążę lub podejrzewające ciążę powinny skonsultować się z lekarzem przed rozpoczęciem lub kontynuowaniem terapii13.
Wpływ diazepamu na płód
Badania na zwierzętach wykazały, że diazepam może mieć niekorzystny wpływ na rozwijający się płód, chociaż u ludzi nie zawsze obserwuje się te same efekty212. W kilku badaniach odnotowano późniejsze zaburzenia zachowania u dzieci narażonych na diazepam w życiu płodowym512. Istnieją także dane sugerujące możliwość wystąpienia wad wrodzonych po ekspozycji na lek w pierwszym trymestrze56.
Stosowanie diazepamu podczas karmienia piersią
Diazepam przenika do mleka kobiecego i może być niebezpieczny dla dziecka karmionego piersią191078. Z tego powodu nie zaleca się stosowania diazepamu podczas karmienia piersią1978.
W przypadku, gdy zachodzi konieczność podania leku matce karmiącej, dziecko powinno zostać odstawione od piersi na czas terapii diazepamem1314. Działania niepożądane, które mogą pojawić się u dziecka karmionego piersią przez matkę przyjmującą diazepam, obejmują senność, trudności z oddychaniem i zaburzenia odruchu ssania7.
Wpływ diazepamu na płodność
Dane dotyczące wpływu diazepamu na płodność u ludzi są ograniczone. Badania na zwierzętach wykazały zmniejszenie wskaźnika ciąż i liczby przeżywającego potomstwa przy stosowaniu wysokich dawek715. Nie ma jednak jednoznacznych dowodów na negatywny wpływ diazepamu na płodność u ludzi16.
- Stosowanie diazepamu w ciąży i podczas karmienia piersią jest możliwe tylko w wyjątkowych sytuacjach, gdy korzyść dla matki przewyższa ryzyko dla dziecka2.
- Podczas terapii diazepamem kobieta nie powinna karmić piersią19.
- Decyzję o zastosowaniu leku podejmuje lekarz po dokładnej ocenie sytuacji2.
- Kobiety planujące ciążę lub karmiące piersią powinny zawsze informować lekarza o swoim stanie przed rozpoczęciem leczenia13.
Podsumowanie: Diazepam – ostrożność w ciąży i podczas karmienia piersią
Diazepam jest lekiem, którego stosowanie w ciąży i podczas karmienia piersią wymaga szczególnej ostrożności. Może on przenikać przez łożysko i do mleka matki, wywierając niekorzystny wpływ na rozwijający się płód oraz noworodka. Zaleca się, by diazepam był stosowany tylko wtedy, gdy nie ma bezpieczniejszej alternatywy, a korzyści dla matki są większe niż potencjalne ryzyko dla dziecka. W przypadku kobiet karmiących piersią, zaleca się przerwanie karmienia na czas terapii. Wpływ diazepamu na płodność u ludzi nie jest do końca poznany, ale w badaniach na zwierzętach obserwowano niekorzystne efekty przy dużych dawkach. Każda decyzja dotycząca stosowania diazepamu w tych okresach powinna być podjęta po konsultacji z lekarzem i po dokładnym rozważeniu wszystkich czynników ryzyka i korzyści21.
| Okres | Możliwość stosowania | Uwagi |
|---|---|---|
| Ciąża | Nie / Tylko w wyjątkowych przypadkach | Możliwe wyłącznie, gdy korzyść dla matki przeważa nad ryzykiem dla dziecka; szczególna ostrożność w I i III trymestrze |
| Karmienie piersią | Nie | Lek przenika do mleka matki; należy przerwać karmienie na czas terapii |


















