Deksketoprofen – przeciwwskazania

Czym jest deksketoprofen i kiedy należy zwrócić uwagę na przeciwwskazania?

Deksketoprofen to substancja czynna o działaniu przeciwbólowym, przeciwzapalnym i przeciwgorączkowym, która należy do grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ)¹². Stosuje się go głównie w leczeniu bólu o różnym nasileniu – od łagodnego po silny, zarówno w formie tabletek, granulatu do sporządzania roztworu doustnego, jak i w postaci roztworu do wstrzykiwań lub infuzji³⁴⁵. Chociaż lek ten może skutecznie łagodzić ból, w pewnych przypadkach jego stosowanie jest bezwzględnie zabronione (przeciwwskazania bezwzględne), a w innych wymaga szczególnej ostrożności lub jest dozwolone tylko po dokładnej ocenie przez lekarza (przeciwwskazania względne)⁶⁷.

Warto także pamiętać, że niektóre przeciwwskazania mogą dotyczyć tylko określonych postaci leku, dawek lub sytuacji, gdy deksketoprofen występuje w połączeniu z innymi substancjami czynnymi, np. tramadolem⁸. Ponadto istnieją sytuacje, w których lek nie jest formalnie przeciwwskazany, ale jego stosowanie wymaga szczególnej ostrożności, np. u osób starszych czy z niektórymi chorobami przewlekłymi⁹.

Przeciwwskazania bezwzględne – kiedy nie wolno stosować deksketoprofenu?

• Nadwrażliwość na deksketoprofen, inne NLPZ lub jakąkolwiek substancję pomocniczą leku – podanie leku może prowadzić do poważnych reakcji alergicznych, w tym wstrząsu anafilaktycznego⁶⁷¹⁰.
• Reakcje alergiczne na inne NLPZ lub kwas acetylosalicylowy (np. napad astmy, skurcz oskrzeli, nieżyt nosa, polipy nosa, pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy) – mogą wystąpić groźne dla życia reakcje, takie jak trudności w oddychaniu czy gwałtowne pogorszenie stanu zdrowia⁶¹⁰⁷.
• Reakcje fotoalergiczne lub fototoksyczne po ketoprofenie lub fibratach – mogą pojawić się ciężkie zmiany skórne pod wpływem światła¹⁰⁶.
• Choroba wrzodowa żołądka i/lub dwunastnicy, czynne krwawienie z przewodu pokarmowego, owrzodzenie lub perforacja (dziura w ścianie przewodu pokarmowego) w wywiadzie – stosowanie leku może nasilić te powikłania i prowadzić nawet do zgonu⁶¹⁰⁷.
• Przewlekła niestrawność – zwiększa się ryzyko poważnych powikłań żołądkowo-jelitowych⁶.
• Inne czynne krwawienia lub zaburzenia krzepnięcia krwi (np. skaza krwotoczna) – może dojść do groźnych krwotoków⁶¹⁰.
• Choroba Leśniowskiego-Crohna lub wrzodziejące zapalenie jelita grubego – stosowanie NLPZ może nasilić objawy tych chorób i prowadzić do poważnych powikłań⁶¹⁰.
• Ciężka niewydolność serca – lek może powodować zatrzymanie płynów i pogorszenie pracy serca⁶¹⁰.
• Umiarkowana lub ciężka niewydolność nerek (klirens kreatyniny ≤59 ml/min) – istnieje ryzyko dalszego pogorszenia czynności nerek, aż do ich niewydolności⁶¹⁰.
• Ciężkie zaburzenia czynności wątroby (skala Child-Pugh 10-15) – deksketoprofen może pogorszyć stan wątroby i prowadzić do jej niewydolności⁶¹⁰.
• Ciężkie odwodnienie (np. na skutek wymiotów, biegunki, niedostatecznej podaży płynów) – lek może nasilić zaburzenia elektrolitowe i uszkodzenie nerek⁶¹⁰.
• Kobiety w trzecim trymestrze ciąży i w okresie karmienia piersią – stosowanie NLPZ może zaszkodzić dziecku i matce⁶¹⁰.
• Centralne podawanie (dokanałowe lub nadtwardówkowe) roztworu do wstrzykiwań lub infuzji – przeciwwskazane z powodu obecności etanolu w preparacie¹¹¹².

Przeciwwskazania względne – kiedy stosować deksketoprofen tylko po ocenie lekarza?

Są sytuacje, w których deksketoprofen można zastosować wyłącznie wtedy, gdy lekarz uzna, że korzyści przewyższają ryzyko. Oto najważniejsze z nich:

• Pacjenci w podeszłym wieku – u osób starszych częściej występują działania niepożądane, szczególnie dotyczące przewodu pokarmowego, nerek, serca i wątroby⁹¹³.
• Osoby z czynnikami ryzyka chorób sercowo-naczyniowych (np. niekontrolowane nadciśnienie, miażdżyca, cukrzyca, palenie tytoniu, hiperlipidemia) – NLPZ mogą nieznacznie zwiększać ryzyko zawału serca lub udaru⁹¹⁴.
• Pacjenci przyjmujący inne leki wpływające na krzepnięcie krwi (np. warfaryna, heparyna, leki przeciwpłytkowe) – zwiększa się ryzyko krwawień¹⁵¹⁴.
• Osoby przyjmujące leki mogące uszkadzać przewód pokarmowy (np. kortykosteroidy, selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny) – ryzyko powikłań ze strony żołądka i jelit wzrasta¹⁵.
• Pacjenci wymagający długotrwałego leczenia deksketoprofenem – konieczne są regularne badania kontrolne czynności nerek, wątroby i morfologii krwi⁹¹⁶.

Kiedy należy zachować szczególną ostrożność przy stosowaniu deksketoprofenu?

Pewne stany nie stanowią przeciwwskazania, ale wymagają wzmożonej uwagi podczas leczenia deksketoprofenem. Są to:

• Alergia w wywiadzie – większe ryzyko wystąpienia reakcji uczuleniowych⁹.
• Równoczesne przyjmowanie innych NLPZ – zwiększa się ryzyko działań niepożądanych, szczególnie ze strony przewodu pokarmowego⁹.
• Osoby odwodnione (np. po wymiotach lub biegunce) – większe ryzyko uszkodzenia nerek¹⁰.
• Choroby wątroby lub nerek – lek może powodować pogorszenie czynności tych narządów, dlatego wymagana jest ostrożność i częstsze badania kontrolne¹⁶¹⁴.
• Choroby serca lub wysokie ciśnienie krwi – może dojść do zatrzymania płynów, obrzęków i nasilenia niewydolności serca¹⁴.
• Choroby autoimmunologiczne (np. toczeń rumieniowaty, mieszana choroba tkanki łącznej) – należy zachować szczególną ostrożność¹⁷.
• Osoby z zaburzeniami hematopoezy (krwiotworzenia) – mogą być bardziej narażone na działania niepożądane związane z krwią¹⁷.
• Wrodzone zaburzenia metabolizmu porfiryn – stosowanie deksketoprofenu może być niebezpieczne¹⁷.
• Bezpośrednio po dużych zabiegach chirurgicznych – organizm może być bardziej podatny na działania niepożądane leków¹⁷.
• Maskowanie objawów zakażenia – deksketoprofen może ukrywać objawy infekcji, przez co rozpoznanie i leczenie mogą być opóźnione⁹.
• Reakcje skórne – w razie pojawienia się wysypki lub innych zmian skórnych należy natychmiast przerwać stosowanie leku¹⁷.
• Dzieci i młodzież – bezpieczeństwo stosowania nie zostało ustalone, dlatego nie zaleca się stosowania w tej grupie wiekowej¹⁸.

Czy w powyższych przypadkach trzeba zmienić dawkę deksketoprofenu?

W niektórych przypadkach, szczególnie u osób starszych lub z chorobami przewlekłymi, zaleca się rozpoczynanie leczenia od możliwie najmniejszej dostępnej dawki i monitorowanie stanu zdrowia podczas terapii⁹¹³. Decyzję o dawkowaniu zawsze podejmuje lekarz, biorąc pod uwagę ogólny stan zdrowia pacjenta.

Tabela podsumowująca przeciwwskazania

Deksketoprofen – ostrożność to podstawa skutecznego i bezpiecznego leczenia

Deksketoprofen jest cenioną substancją o szybkim i silnym działaniu przeciwbólowym, jednak jego stosowanie wymaga rozwagi i świadomości potencjalnych przeciwwskazań. Bezwzględne przeciwwskazania, takie jak aktywne choroby wrzodowe, poważne zaburzenia nerek, wątroby czy serca oraz skłonność do krwawień, wykluczają stosowanie tego leku. W przypadku innych schorzeń lub czynników ryzyka decyzję o leczeniu powinien zawsze podejmować lekarz po dokładnej analizie sytuacji. Zachowanie szczególnej ostrożności, zwłaszcza u osób starszych, z chorobami przewlekłymi lub przyjmujących inne leki, pozwala zminimalizować ryzyko poważnych powikłań i zapewnić bezpieczeństwo terapii^913151614.