Jak działa deksamfetamina?
Deksamfetamina należy do grupy leków psychostymulujących, które pobudzają ośrodkowy układ nerwowy123. Jej główne działanie polega na poprawie koncentracji i zmniejszeniu objawów nadpobudliwości oraz impulsywności. Choć dokładny mechanizm działania nie jest w pełni poznany, deksamfetamina wykazuje efekt pobudzający oraz wpływa na ciśnienie krwi i tętno. Efekty jej działania są wykorzystywane przede wszystkim w leczeniu ADHD u dzieci i młodzieży.
Wskazania do stosowania deksamfetaminy
Deksamfetamina jest stosowana jako część kompleksowego programu leczenia zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD), ale wyłącznie w ściśle określonych przypadkach. Zawsze decyzja o jej włączeniu powinna być podejmowana przez lekarza specjalistę, po dokładnej ocenie objawów oraz wcześniejszych metod leczenia456.
Wskazania u dorosłych
Deksamfetamina nie jest wskazana do leczenia ADHD u dorosłych. Jej stosowanie ogranicza się do dzieci i młodzieży w określonym wieku456.
Wskazania u dzieci i młodzieży
Stosowanie deksamfetaminy dotyczy dzieci i młodzieży w wieku od 6 do 17 lat, u których leczenie innymi lekami, przede wszystkim metylfenidatem, okazało się nieskuteczne. Terapia powinna być częścią szerszego programu, obejmującego również wsparcie psychologiczne, edukacyjne i społeczne. Rozpoznanie ADHD musi być postawione zgodnie z kryteriami międzynarodowymi i potwierdzone przez specjalistę456.
- Leczenie zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD) u dzieci i młodzieży w wieku 6-17 lat, jeśli wcześniejsze leczenie metylfenidatem nie przyniosło oczekiwanych efektów456.
- Deksamfetamina nie jest wskazana dla wszystkich dzieci z ADHD – jej zastosowanie wymaga indywidualnej oceny nasilenia objawów oraz ryzyka nadużywania leku456.
- Leczenie zawsze powinno odbywać się pod ścisłym nadzorem specjalisty od zaburzeń zachowania u dzieci i młodzieży789.
Wskazania w innych grupach wiekowych
Nie ma wskazań do stosowania deksamfetaminy u dzieci poniżej 6. roku życia oraz u osób dorosłych. Lek jest przeznaczony wyłącznie dla pacjentów w wieku od 6 do 17 lat z określonymi wskazaniami i pod ścisłym nadzorem456.
Wskazania – szczegółowe omówienie
- Zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD): Lek jest stosowany tylko u dzieci i młodzieży (6-17 lat), gdy leczenie metylfenidatem nie było wystarczająco skuteczne. Jest to element szerszego programu terapeutycznego, obejmującego działania psychologiczne, edukacyjne i społeczne. Rozpoznanie ADHD musi być potwierdzone zgodnie z kryteriami DSM lub ICD456.
- Brak wskazań do stosowania u dorosłych: Nie zaleca się stosowania deksamfetaminy u osób dorosłych, nawet jeśli występuje ADHD456.
Stosowanie u dzieci i młodzieży – ograniczenia i uwagi
- Stosowanie leku jest możliwe tylko wtedy, gdy wcześniejsze leczenie metylfenidatem było nieskuteczne456.
- Lek nie jest przeznaczony dla wszystkich dzieci z ADHD – decyzja o jego włączeniu musi być poprzedzona dokładną oceną stanu pacjenta i ryzyka nadużywania456.
- Nie powinien być stosowany u dzieci poniżej 6. roku życia456.
- Leczenie powinno być prowadzone przez lekarza specjalistę i wymaga regularnej kontroli789.
Wskazania w szczególnych grupach pacjentów
Według informacji zawartych w ChPL, brak jest doświadczenia dotyczącego stosowania deksamfetaminy u pacjentów z niewydolnością nerek lub wątroby. U takich osób lek należy stosować z dużą ostrożnością, a dawki mogą wymagać indywidualnego dostosowania. Osoby starsze nie są uwzględnione w zaleceniach dotyczących leczenia deksamfetaminą, a jej stosowanie u kobiet w ciąży nie zostało opisane w dostępnych źródłach101112.
- Deksamfetamina jest lekiem wymagającym ścisłej kontroli i nie może być stosowana samodzielnie bez decyzji lekarza.
- Lek jest wskazany wyłącznie w leczeniu ADHD u dzieci i młodzieży w wieku 6-17 lat, gdy inne metody zawiodły.
- Nie jest przeznaczony dla dorosłych ani dzieci poniżej 6 lat.
- Pacjenci z niewydolnością nerek lub wątroby wymagają szczególnej ostrożności i indywidualnej oceny dawkowania.
Tabela: Wskazania do stosowania deksamfetaminy w różnych grupach pacjentów
| Wskazanie | Dorośli | Dzieci > 12 lat | Dzieci < 12 lat | Osoby starsze | Pacjenci z niewydolnością nerek |
|---|---|---|---|---|---|
| ADHD – po nieskutecznym leczeniu metylfenidatem | Nie | Tak | Tak (od 6 r.ż.) | Nie | Tak, z ostrożnością |
Deksamfetamina w terapii ADHD – podsumowanie
Deksamfetamina to lek stosowany wyłącznie w leczeniu ADHD u dzieci i młodzieży w wieku 6-17 lat, gdy wcześniejsze leczenie metylfenidatem nie przyniosło poprawy. Lek nie jest przeznaczony dla dorosłych ani dla dzieci poniżej 6. roku życia. Jego stosowanie wymaga indywidualnej oceny, ścisłego nadzoru oraz regularnej kontroli stanu zdrowia dziecka. Deksamfetamina nie powinna być stosowana rutynowo, a jej włączenie do terapii musi być dobrze uzasadnione i poparte oceną specjalisty456.


















