Czym jest deferypron i kiedy może dojść do jego przedawkowania?
Deferypron (Deferipronum) jest substancją czynną należącą do grupy środków chelatujących żelazo. Najczęściej stosuje się go u osób, które muszą przyjmować częste transfuzje krwi, na przykład w przebiegu talasemii. Jego głównym zadaniem jest wiązanie nadmiaru żelaza w organizmie i ułatwienie jego wydalenia12. Lek dostępny jest w różnych postaciach – jako roztwór doustny oraz tabletki powlekane o różnych dawkach3456.
Standardowa zalecana dawka deferypronu wynosi 25 mg/kg masy ciała trzy razy na dobę, co daje łącznie 75 mg/kg mc. na dobę12. Maksymalna dawka dobowa to 100 mg/kg mc.78910. Przedawkowaniem nazywamy przyjęcie ilości leku wyraźnie przekraczającej zalecaną dawkę maksymalną, zarówno jednorazowo, jak i przez dłuższy czas.
Jakie są objawy przedawkowania deferypronu?
Nie odnotowano przypadków ostrego, jednorazowego przedawkowania deferypronu u dorosłych czy dzieci. Jednak w sytuacjach, gdy dzieci przez kilka lat przyjmowały dawki około 2,5 razy większe niż zalecana maksymalna (czyli ponad 250 mg/kg mc./dobę), pojawiały się poważne zaburzenia neurologiczne78910.
- Objawy móżdżkowe (problemy z koordynacją ruchów, niezgrabność ruchowa)7
- Podwójne widzenie (diplopia)7
- Oczopląs poziomy (niekontrolowane ruchy gałek ocznych w poziomie)7
- Spowolnienie psychoruchowe (wolniejsze myślenie, ruchy i reakcje)7
- Hipotonia w zakresie ruchów ręki i osiowa (osłabienie napięcia mięśniowego, szczególnie w rękach i tułowie)7
Zaburzenia te mają charakter neurologiczny i mogą być poważne, ale po przerwaniu podawania deferypronu stopniowo ustępują78910. Nie opisano innych typowych objawów przedawkowania dla tej substancji. Nie ma również informacji o różnicach w objawach w zależności od postaci leku (tabletki lub roztwór doustny) – objawy dotyczą głównie sytuacji przewlekłego, znacznego przekroczenia dawki.
- Najpoważniejsze skutki przedawkowania obserwowano u dzieci przyjmujących przez długi czas dawki wielokrotnie wyższe od zalecanych78910.
- Objawy dotyczą przede wszystkim układu nerwowego – mogą pojawić się zaburzenia koordynacji, podwójne widzenie, oczopląs czy spowolnienie ruchów7.
- Po odstawieniu leku objawy zwykle stopniowo ustępują7.
- W przypadku podejrzenia przedawkowania konieczna jest ścisła kontrola kliniczna7.
Postępowanie w przypadku przedawkowania deferypronu
Nie istnieje znane antidotum (odtrutka) na deferypron78910. Jeśli dojdzie do przedawkowania, kluczowe jest zapewnienie ścisłej kontroli klinicznej, czyli obserwowanie pacjenta pod kątem wystąpienia objawów neurologicznych oraz monitorowanie stanu zdrowia. W przypadku pojawienia się poważnych objawów należy natychmiast przerwać podawanie deferypronu7. Objawy zwykle ustępują po odstawieniu leku, jednak nie należy lekceważyć żadnych niepokojących sygnałów ze strony organizmu.
W przypadku łagodnych objawów może być wystarczająca obserwacja, natomiast przy nasilonych objawach neurologicznych może być konieczna hospitalizacja, aby zapewnić bezpieczeństwo i właściwą opiekę.
Podsumowanie objawów i postępowania w przypadku przedawkowania deferypronu
| Objawy | Postępowanie | Konieczność hospitalizacji |
|---|---|---|
| Brak objawów lub bardzo łagodne (przypadki jednorazowego przekroczenia dawki nieopisywane w źródłach) | Obserwacja kliniczna, monitorowanie stanu zdrowia | Nie zawsze konieczna |
| Zaburzenia neurologiczne (przewlekłe, znaczne przedawkowanie): objawy móżdżkowe, podwójne widzenie, oczopląs, spowolnienie psychoruchowe, hipotonia | Natychmiastowe przerwanie stosowania deferypronu, ścisła kontrola kliniczna | Często zalecana, szczególnie u dzieci |
| Ciężkie zaburzenia neurologiczne utrzymujące się mimo odstawienia leku | Hospitalizacja, leczenie objawowe, intensywna opieka | Konieczna |
- Nie odnotowano przypadków ostrego zatrucia deferypronem w wyniku jednorazowego przyjęcia dużej dawki78910.
- Przewlekłe, znaczne przekraczanie maksymalnych dawek prowadzi do poważnych zaburzeń neurologicznych, zwłaszcza u dzieci7.
- W razie podejrzenia przedawkowania nie ma dostępnej odtrutki, a leczenie polega na ścisłej obserwacji i przerwaniu podawania leku7.
- Wszystkie postacie deferypronu (tabletki, roztwór doustny) mają podobny profil ryzyka przedawkowania78910.
Deferypron – bezpieczeństwo stosowania a ryzyko przedawkowania
Deferypron jest lekiem o potwierdzonej skuteczności w leczeniu nadmiaru żelaza, ale wymaga ścisłego przestrzegania zaleceń dotyczących dawkowania. Przedawkowanie, zwłaszcza przewlekłe, może prowadzić do poważnych powikłań neurologicznych, jednak przy odpowiedniej kontroli i natychmiastowym przerwaniu leczenia objawy zwykle ustępują. W razie jakichkolwiek wątpliwości lub niepokojących objawów po przyjęciu większej dawki deferypronu należy jak najszybciej skontaktować się z personelem medycznym i poddać się obserwacji klinicznej78910.


















