Dlaczego bezpieczeństwo stosowania leków w ciąży i podczas karmienia piersią jest tak ważne?

Okres ciąży i karmienia piersią to czas, w którym każda decyzja dotycząca leczenia powinna być dokładnie przemyślana. Wiele substancji czynnych może przenikać przez łożysko do płodu lub przedostawać się do mleka matki, co może mieć wpływ na zdrowie dziecka. Z tego względu przed zastosowaniem jakiegokolwiek leku, w tym dabigatranu, kobieta powinna skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą123.

Bezpieczeństwo stosowania dabigatranu w ciąży

Dabigatran jest lekiem przeciwzakrzepowym, który pomaga zapobiegać powstawaniu zakrzepów. Jego działanie polega na blokowaniu trombiny, co skutecznie zmniejsza ryzyko zakrzepicy, ale jednocześnie zwiększa ryzyko krwawień45.

W przypadku kobiet w ciąży obowiązują szczególne zasady:

  • Nie zaleca się stosowania dabigatranu w ciąży, jeśli nie jest to absolutnie konieczne126.
  • Brakuje wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa dabigatranu u kobiet ciężarnych – oznacza to, że nie wiadomo dokładnie, jakie mogą być skutki stosowania tego leku w tym okresie37.
  • Badania na zwierzętach wykazały niekorzystny wpływ na rozwój potomstwa – obserwowano m.in. spadek masy ciała i przeżywalności płodów oraz zwiększoną liczbę wad rozwojowych po wysokich dawkach dabigatranu183.
  • Potencjalne ryzyko dla człowieka nie jest znane, dlatego stosowanie tego leku w ciąży powinno być ograniczone tylko do sytuacji, gdy korzyści dla matki wyraźnie przewyższają możliwe zagrożenia dla dziecka63.

Ważne: Dabigatran może być przepisywany w ciąży tylko w wyjątkowych przypadkach, kiedy nie można zastosować innych, bezpieczniejszych metod leczenia i kiedy zagrożenie dla zdrowia matki przewyższa potencjalne ryzyko dla płodu123.

Wpływ dabigatranu na rozwój płodu

W badaniach na zwierzętach wykazano, że bardzo wysokie dawki dabigatranu mogą prowadzić do:

Nie ma jednak dokładnych danych, czy takie skutki występują także u ludzi. Z tego powodu lekarze są bardzo ostrożni przy podejmowaniu decyzji o włączeniu dabigatranu u kobiet ciężarnych.

Ważne:

  • Kobiety w wieku rozrodczym przyjmujące dabigatran powinny stosować skuteczną antykoncepcję, by uniknąć zajścia w ciążę podczas terapii123.
  • W przypadku planowania ciąży lub jej potwierdzenia należy jak najszybciej poinformować o tym lekarza prowadzącego.
  • Nie należy samodzielnie przerywać ani rozpoczynać leczenia dabigatranem w ciąży bez uzgodnienia tego z lekarzem.
  • Ryzyko stosowania dabigatranu w ciąży dotyczy wszystkich postaci leku i dróg podania – nie ma postaci uznanej za bezpieczną w tym okresie.

Bezpieczeństwo stosowania dabigatranu podczas karmienia piersią

Podczas karmienia piersią również nie zaleca się stosowania dabigatranu. Wynika to z braku danych klinicznych dotyczących bezpieczeństwa tego leku u dzieci karmionych mlekiem matki123.

  • Nie wiadomo, czy dabigatran przenika do mleka kobiecego u ludzi, ale na podstawie badań na zwierzętach i właściwości leku istnieje takie prawdopodobieństwo12.
  • Podczas przyjmowania dabigatranu należy przerwać karmienie piersią63.
  • Nie ma danych, które pozwalałyby ocenić ryzyko dla dziecka karmionego piersią przez matkę przyjmującą dabigatran.

Wpływ dabigatranu na płodność

W badaniach na zwierzętach zaobserwowano, że dabigatran w bardzo wysokich dawkach może prowadzić do:

Nie zaobserwowano wpływu dabigatranu na płodność samców, ani innych negatywnych skutków dla płodności samic poza wyżej wymienionymi przypadkami9810.

Brakuje natomiast badań dotyczących wpływu dabigatranu na płodność u ludzi.

Pamiętaj:

  • Dabigatran nie powinien być stosowany u kobiet w ciąży i karmiących piersią, chyba że lekarz uzna to za konieczne ze względu na zagrożenie zdrowia matki.
  • Brak jest jednoznacznych danych dotyczących bezpieczeństwa leku w tych okresach, dlatego każda decyzja musi być podejmowana indywidualnie.
  • W razie pytań lub wątpliwości warto porozmawiać z lekarzem lub farmaceutą, którzy pomogą ocenić ryzyko i korzyści terapii.

Tabela: Bezpieczeństwo stosowania dabigatranu w okresie ciąży i karmienia piersią

Okres Możliwość stosowania Uwagi
Ciąża Nie (chyba że jest to bezwzględnie konieczne) Brak wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa. Stosować wyłącznie, jeśli korzyści dla matki przewyższają ryzyko dla płodu123.
Karmienie piersią Nie Należy przerwać karmienie piersią podczas leczenia dabigatranem123.

Dabigatran – ograniczenia i bezpieczeństwo w ciąży oraz podczas karmienia piersią

Podsumowując, stosowanie dabigatranu w ciąży i podczas karmienia piersią jest niewskazane, chyba że lekarz uzna to za absolutnie konieczne. Brakuje wystarczających badań dotyczących bezpieczeństwa tej substancji czynnej u kobiet ciężarnych oraz u dzieci karmionych piersią, dlatego każda decyzja o terapii powinna być poprzedzona wnikliwą oceną ryzyka i korzyści. W przypadku kobiet w wieku rozrodczym przyjmujących dabigatran, zaleca się stosowanie skutecznej antykoncepcji. Jeśli pacjentka planuje ciążę lub już jest w ciąży, powinna niezwłocznie skonsultować się z lekarzem w celu ustalenia dalszego postępowania123.

Pytania i odpowiedzi

Czy można stosować dabigatran w ciąży?

Nie zaleca się stosowania dabigatranu w ciąży, chyba że jest to bezwzględnie konieczne i korzyści dla matki przewyższają ryzyko dla płodu.123

Czy podczas leczenia dabigatranem można karmić piersią?

Podczas leczenia dabigatranem należy przerwać karmienie piersią, ponieważ nie ma danych dotyczących bezpieczeństwa leku dla dziecka.456

Jaki jest wpływ dabigatranu na płodność?

W badaniach na zwierzętach stwierdzono zmniejszenie liczby implantacji i zwiększoną utratę zarodków, ale nie obserwowano wpływu na płodność samców.789

Co zrobić, jeśli zajdę w ciążę podczas leczenia dabigatranem?

Należy niezwłocznie poinformować o tym lekarza prowadzącego, aby ocenić ryzyko i rozważyć dalsze postępowanie.101112