Cyproheptadyna – przeciwwskazania

Cyproheptadyna – kiedy jej stosowanie jest przeciwwskazane?

Cyproheptadyna należy do leków przeciwhistaminowych o działaniu ogólnym. Oprócz blokowania działania histaminy, działa także przeciwko serotoninie i wykazuje działanie uspokajające¹. Lek ten znajduje zastosowanie głównie w leczeniu różnych objawów alergii, migreny oraz zaburzeń łaknienia². Choć jest skuteczna, w niektórych przypadkach jej przyjmowanie może być niebezpieczne lub wręcz zabronione. Przeciwwskazania do stosowania cyproheptadyny dzielimy na bezwzględne (nie wolno stosować w żadnym przypadku), względne (możliwe stosowanie tylko wyjątkowo) oraz sytuacje wymagające zachowania szczególnej ostrożności³⁴.

Przeciwwskazania bezwzględne

• Nadwrażliwość na cyproheptadynę lub którykolwiek składnik leku – może prowadzić do ciężkich reakcji alergicznych, dlatego nie wolno stosować leku u osób uczulonych na którykolwiek z jego składników³.
• Ostry napad astmy – cyproheptadyna nie powinna być stosowana podczas ostrych napadów astmy, ponieważ może nasilić trudności w oddychaniu³.
• Jaskra – ze względu na ryzyko zwiększenia ciśnienia wewnątrzgałkowego, stosowanie leku jest zabronione u osób z tą chorobą³.
• Zwężenie w przewodzie pokarmowym (np. odźwiernik żołądka, dwunastnica) – lek może pogorszyć objawy związane ze zwężeniem i prowadzić do niedrożności przewodu pokarmowego³.
• Choroby powodujące zatrzymanie moczu (np. rozrost gruczołu krokowego, zwężenie szyi pęcherza) – lek może nasilić problemy z oddawaniem moczu³.
• Jednoczesne stosowanie inhibitorów monoaminooksydazy (IMAO) – takie połączenie może prowadzić do niebezpiecznych interakcji i ciężkich działań niepożądanych³.
• Ciąża i okres karmienia piersią – cyproheptadyna nie powinna być stosowana przez kobiety w ciąży i karmiące piersią, ze względu na brak wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa³.
• Pacjenci wyniszczeni, w tym osoby starsze powyżej 65 lat – osłabiony organizm jest bardziej narażony na działania niepożądane leku³.
• Noworodki i wcześniaki – lek jest przeciwwskazany u najmłodszych pacjentów ze względu na większe ryzyko działań niepożądanych i brak danych o bezpieczeństwie³.

Przeciwwskazania względne

W niektórych sytuacjach cyproheptadynę można stosować jedynie po dokładnej ocenie ryzyka przez lekarza. Są to tzw. przeciwwskazania względne, w których lek może być użyty tylko w uzasadnionych przypadkach, jeśli korzyści przeważają nad potencjalnym ryzykiem:

• Dzieci powyżej 2 lat – dzieci mogą być bardziej wrażliwe na działania niepożądane cyproheptadyny, dlatego lek stosuje się ostrożnie i pod ścisłą kontrolą lekarza⁴.
• Stany gorączkowe o niejasnej przyczynie, zapalenie gardła, owrzodzenia jamy ustnej, bladość skóry, żółtaczka, siniaki lub nieprawidłowe krwawienia – mogą być objawami zaburzeń krwiotworzenia, które rzadko pojawiają się przy długotrwałym stosowaniu leków przeciwhistaminowych. W takich przypadkach konieczne jest dokładne badanie krwi i rozważenie odstawienia leku, jeśli potwierdzą się poważne nieprawidłowości⁵.

Kiedy należy zachować szczególną ostrożność?

Niektóre stany zdrowia nie wykluczają całkowicie stosowania cyproheptadyny, ale wymagają szczególnej ostrożności oraz indywidualnego podejścia do dawkowania i monitorowania pacjenta:

• Dzieci powyżej 2 lat – większa wrażliwość na działania niepożądane, takie jak niepokój czy pobudzenie. Dawkowanie powinno być ustalane przez lekarza i regularnie kontrolowane⁴.
• Astma oskrzelowa w wywiadzie – cyproheptadyna może wpływać na układ oddechowy, dlatego u osób z astmą wymaga ostrożnego stosowania⁴.
• Wysokie ciśnienie śródgałkowe – lek może zwiększać ciśnienie wewnątrz gałki ocznej, co jest niebezpieczne dla pacjentów z predyspozycjami do jaskry⁴.
• Nadczynność tarczycy – lek należy stosować ostrożnie, ponieważ może wpływać na funkcjonowanie układu hormonalnego⁴.
• Choroby układu krążenia i nadciśnienie – ze względu na możliwy wpływ na serce i ciśnienie krwi, w tych przypadkach konieczne jest monitorowanie stanu zdrowia⁴.
• Jednoczesne spożywanie alkoholu – alkohol może nasilać działanie uspokajające cyproheptadyny, dlatego należy go unikać podczas leczenia⁵.
• Podejrzenie zaburzeń krwiotworzenia – przy objawach takich jak gorączka, bladość, żółtaczka czy nietypowe krwawienia konieczne jest wykonanie badań krwi i ewentualne odstawienie leku⁵.
• Nietolerancja laktozy, brak laktazy lub zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy – każda tabletka zawiera laktozę, więc osoby z tymi schorzeniami nie powinny przyjmować leku⁵.

Podsumowanie – cyproheptadyna a przeciwwskazania w praktyce

Cyproheptadyna to lek skuteczny w leczeniu alergii, migreny i niektórych zaburzeń łaknienia, jednak jej stosowanie nie jest wskazane dla każdego. Istnieje szereg przeciwwskazań bezwzględnych, takich jak nadwrażliwość, ostry napad astmy, jaskra, niektóre choroby układu moczowego i pokarmowego, ciąża, karmienie piersią, wiek powyżej 65 lat, a także stosowanie leków z grupy IMAO czy leczenie noworodków i wcześniaków³. Dodatkowo są sytuacje, w których należy zachować szczególną ostrożność – dotyczy to zwłaszcza dzieci, osób z chorobami układu krążenia, astmą czy zaburzeniami krwiotworzenia⁴⁵. Przed rozpoczęciem leczenia cyproheptadyną zawsze warto dokładnie zapoznać się z przeciwwskazaniami i ostrzeżeniami, aby uniknąć niebezpiecznych powikłań.