Standardowa dawka chlorochiny a ryzyko przedawkowania
Chlorochina jest substancją czynną stosowaną głównie w leczeniu malarii oraz niektórych chorób reumatycznych i dermatologicznych1. Standardowa tabletka zawiera 250 mg chlorochiny fosforanu2. Dawka terapeutyczna zależy od wskazania, wieku i masy ciała pacjenta. Przedawkowanie następuje, gdy pacjent przyjmie ilość leku znacznie przekraczającą zalecaną dawkę dobową. W przypadku chlorochiny nawet niewielkie przekroczenie dawki może być bardzo niebezpieczne, szczególnie u dzieci3.
Objawy przedawkowania chlorochiny
Przedawkowanie chlorochiny jest wyjątkowo groźne i może prowadzić do poważnych powikłań, a nawet zgonu3. Objawy zatrucia mogą pojawić się szybko po przyjęciu zbyt dużej dawki leku.
- Układ pokarmowy: nudności, wymioty3
- Układ krążenia: spadek ciśnienia tętniczego, zaburzenia rytmu serca, nagłe zahamowanie czynności serca3
- Układ nerwowy: drgawki, śpiączka, osłabienie, narastające szumy uszne, niewyraźne widzenie3
- Układ oddechowy: zatrzymanie oddechu, duszność3
- Reakcje alergiczne: obrzęki, rumień, pęcherze na skórze, obrzęk krtani, gorączka3
- Inne: hemoglobinuria (obecność hemoglobiny w moczu), skąpomocz (zmniejszona ilość wydalanego moczu)3
W ciężkich przypadkach zatrucia mogą pojawić się groźne zaburzenia rytmu serca, takie jak bradyarytmia, wydłużenie odstępu QT, blok przedsionkowo-komorowy, tachykardia komorowa, torsade de pointes czy migotanie komór3.
Postępowanie w przypadku przedawkowania
W przypadku podejrzenia przedawkowania chlorochiny należy niezwłocznie podjąć odpowiednie działania. Najważniejsze kroki to:
- Natychmiastowe opróżnienie żołądka – wywołanie wymiotów lub płukanie żołądka5
- Podanie aktywnego węgla przez zgłębnik żołądkowy (do 30 minut po spożyciu leku), co zmniejsza jego wchłanianie5
- W przypadku zaburzeń rytmu serca – podanie dożylnie wodorowęglanu sodu oraz ewentualna kardiowersja5
- Przy ciężkim zatruciu – dożylne podanie adrenaliny w celu przywrócenia prawidłowego ciśnienia krwi oraz diazepamu, który może zmniejszyć toksyczny wpływ chlorochiny na serce5
- Zakwaszanie moczu, hemodializa, dializa otrzewnowa i transfuzja wymienna są nieskuteczne w leczeniu zatrucia chlorochiną5
- Pacjent powinien pozostawać pod obserwacją przez wiele dni, ponieważ chlorochina jest wolno wydalana z organizmu4
Nie istnieje specyficzna odtrutka (antidotum) na przedawkowanie chlorochiny, dlatego leczenie polega głównie na łagodzeniu objawów i podtrzymywaniu podstawowych funkcji życiowych5.
Podsumowanie: Chlorochina – niebezpieczeństwo przedawkowania
Chlorochina to lek o dużym znaczeniu w terapii wielu chorób, jednak jej przedawkowanie wiąże się z wysokim ryzykiem poważnych powikłań, a nawet śmierci3. Szczególnie niebezpieczne jest to u dzieci. Objawy przedawkowania obejmują szereg układów narządowych, a leczenie jest trudne i wymaga natychmiastowej interwencji oraz długotrwałej obserwacji pacjenta. Zawsze należy stosować chlorochinę ściśle według zaleceń i unikać samodzielnego zwiększania dawki.
- Nie istnieje skuteczna odtrutka na przedawkowanie chlorochiny – leczenie polega na szybkim usunięciu leku z organizmu i łagodzeniu objawów5
- W ciężkich przypadkach konieczne jest specjalistyczne leczenie szpitalne, często na oddziale intensywnej terapii5
- Niektóre działania ratunkowe, takie jak dializa, nie są skuteczne w przypadku zatrucia chlorochiną5
- Lek wydalany jest bardzo powoli – pacjent wymaga długotrwałej obserwacji4
Tabela: Objawy, postępowanie i konieczność hospitalizacji w przypadku przedawkowania chlorochiny
| Objawy | Postępowanie | Konieczność hospitalizacji |
|---|---|---|
| Łagodne (nudności, wymioty, szumy uszne, niewyraźne widzenie) | Płukanie żołądka, podanie węgla aktywowanego, obserwacja | Tak, obserwacja przez kilka dni |
| Umiarkowane (osłabienie, spadek ciśnienia, zaburzenia rytmu serca, drgawki, reakcje alergiczne) | Leczenie objawowe, monitorowanie pracy serca, podanie wodorowęglanu sodu, diazepamu | Tak, leczenie szpitalne, często na oddziale intensywnej terapii |
| Ciężkie (niewydolność krążenia i oddechowa, śpiączka, zatrzymanie akcji serca, torsade de pointes, migotanie komór) | Zaawansowane leczenie objawowe, podtrzymywanie funkcji życiowych, podanie adrenaliny, kardiowersja | Tak, natychmiastowa hospitalizacja na OIOM, brak skutecznego antidotum |


















