Standardowa dawka chlorochiny a ryzyko przedawkowania

Chlorochina jest substancją czynną stosowaną głównie w leczeniu malarii oraz niektórych chorób reumatycznych i dermatologicznych1. Standardowa tabletka zawiera 250 mg chlorochiny fosforanu2. Dawka terapeutyczna zależy od wskazania, wieku i masy ciała pacjenta. Przedawkowanie następuje, gdy pacjent przyjmie ilość leku znacznie przekraczającą zalecaną dawkę dobową. W przypadku chlorochiny nawet niewielkie przekroczenie dawki może być bardzo niebezpieczne, szczególnie u dzieci3.

Objawy przedawkowania chlorochiny

Przedawkowanie chlorochiny jest wyjątkowo groźne i może prowadzić do poważnych powikłań, a nawet zgonu3. Objawy zatrucia mogą pojawić się szybko po przyjęciu zbyt dużej dawki leku.

  • Układ pokarmowy: nudności, wymioty3
  • Układ krążenia: spadek ciśnienia tętniczego, zaburzenia rytmu serca, nagłe zahamowanie czynności serca3
  • Układ nerwowy: drgawki, śpiączka, osłabienie, narastające szumy uszne, niewyraźne widzenie3
  • Układ oddechowy: zatrzymanie oddechu, duszność3
  • Reakcje alergiczne: obrzęki, rumień, pęcherze na skórze, obrzęk krtani, gorączka3
  • Inne: hemoglobinuria (obecność hemoglobiny w moczu), skąpomocz (zmniejszona ilość wydalanego moczu)3

W ciężkich przypadkach zatrucia mogą pojawić się groźne zaburzenia rytmu serca, takie jak bradyarytmia, wydłużenie odstępu QT, blok przedsionkowo-komorowy, tachykardia komorowa, torsade de pointes czy migotanie komór3.

Ważne: Przedawkowanie chlorochiny, zwłaszcza u dzieci, stanowi bezpośrednie zagrożenie życia. Objawy mogą pojawić się bardzo szybko i obejmować nie tylko dolegliwości żołądkowe czy zaburzenia widzenia, ale także ciężkie zaburzenia rytmu serca, utratę przytomności, a nawet zatrzymanie krążenia i oddechu. Nawet po pozornym ustąpieniu objawów, pacjent wymaga wielodniowej obserwacji, ponieważ chlorochina jest wydalana z organizmu bardzo powoli4.

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W przypadku podejrzenia przedawkowania chlorochiny należy niezwłocznie podjąć odpowiednie działania. Najważniejsze kroki to:

  • Natychmiastowe opróżnienie żołądka – wywołanie wymiotów lub płukanie żołądka5
  • Podanie aktywnego węgla przez zgłębnik żołądkowy (do 30 minut po spożyciu leku), co zmniejsza jego wchłanianie5
  • W przypadku zaburzeń rytmu serca – podanie dożylnie wodorowęglanu sodu oraz ewentualna kardiowersja5
  • Przy ciężkim zatruciu – dożylne podanie adrenaliny w celu przywrócenia prawidłowego ciśnienia krwi oraz diazepamu, który może zmniejszyć toksyczny wpływ chlorochiny na serce5
  • Zakwaszanie moczu, hemodializa, dializa otrzewnowa i transfuzja wymienna są nieskuteczne w leczeniu zatrucia chlorochiną5
  • Pacjent powinien pozostawać pod obserwacją przez wiele dni, ponieważ chlorochina jest wolno wydalana z organizmu4

Nie istnieje specyficzna odtrutka (antidotum) na przedawkowanie chlorochiny, dlatego leczenie polega głównie na łagodzeniu objawów i podtrzymywaniu podstawowych funkcji życiowych5.

Podsumowanie: Chlorochina – niebezpieczeństwo przedawkowania

Chlorochina to lek o dużym znaczeniu w terapii wielu chorób, jednak jej przedawkowanie wiąże się z wysokim ryzykiem poważnych powikłań, a nawet śmierci3. Szczególnie niebezpieczne jest to u dzieci. Objawy przedawkowania obejmują szereg układów narządowych, a leczenie jest trudne i wymaga natychmiastowej interwencji oraz długotrwałej obserwacji pacjenta. Zawsze należy stosować chlorochinę ściśle według zaleceń i unikać samodzielnego zwiększania dawki.

Informacje praktyczne:

  • Nie istnieje skuteczna odtrutka na przedawkowanie chlorochiny – leczenie polega na szybkim usunięciu leku z organizmu i łagodzeniu objawów5
  • W ciężkich przypadkach konieczne jest specjalistyczne leczenie szpitalne, często na oddziale intensywnej terapii5
  • Niektóre działania ratunkowe, takie jak dializa, nie są skuteczne w przypadku zatrucia chlorochiną5
  • Lek wydalany jest bardzo powoli – pacjent wymaga długotrwałej obserwacji4

Tabela: Objawy, postępowanie i konieczność hospitalizacji w przypadku przedawkowania chlorochiny

Objawy Postępowanie Konieczność hospitalizacji
Łagodne (nudności, wymioty, szumy uszne, niewyraźne widzenie) Płukanie żołądka, podanie węgla aktywowanego, obserwacja Tak, obserwacja przez kilka dni
Umiarkowane (osłabienie, spadek ciśnienia, zaburzenia rytmu serca, drgawki, reakcje alergiczne) Leczenie objawowe, monitorowanie pracy serca, podanie wodorowęglanu sodu, diazepamu Tak, leczenie szpitalne, często na oddziale intensywnej terapii
Ciężkie (niewydolność krążenia i oddechowa, śpiączka, zatrzymanie akcji serca, torsade de pointes, migotanie komór) Zaawansowane leczenie objawowe, podtrzymywanie funkcji życiowych, podanie adrenaliny, kardiowersja Tak, natychmiastowa hospitalizacja na OIOM, brak skutecznego antidotum

Pytania i odpowiedzi

Jakie są pierwsze objawy przedawkowania chlorochiny?

Pierwsze objawy to najczęściej nudności, wymioty, osłabienie, szumy uszne i niewyraźne widzenie3.

Czy istnieje antidotum na zatrucie chlorochiną?

Nie, nie ma specyficznej odtrutki. Leczenie jest objawowe i polega na szybkim usunięciu leku z organizmu oraz podtrzymywaniu funkcji życiowych5.

Jak postępować w przypadku przedawkowania chlorochiny?

Należy natychmiast opróżnić żołądek, podać węgiel aktywowany i zgłosić się do szpitala. Konieczna jest obserwacja i leczenie objawowe5.

Czy dializa pomaga w zatruciu chlorochiną?

Nie, dializa i inne podobne metody nie są skuteczne w leczeniu zatrucia chlorochiną5.