Bupropion, mianseryna i mirtazapina to leki przeciwdepresyjne o różnych mechanizmach działania i wskazaniach, różniące się zastosowaniem u dzieci, kobiet w ciąży i kierowców.
Porównanie bupropionu, mianseryny i mirtazapiny – podstawowe podobieństwa i różnice
W porównaniu weźmiemy pod uwagę trzy substancje czynne: bupropion, mianseryna oraz mirtazapina. Wszystkie należą do grupy leków przeciwdepresyjnych, choć różnią się budową chemiczną, mechanizmem działania i profilem działań niepożądanych123. Leki te są stosowane w leczeniu zaburzeń depresyjnych, a niektóre z nich – jak bupropion – mają dodatkowe wskazania, np. wspomaganie rzucania palenia czy leczenie otyłości w połączeniu z innymi substancjami45. Zarówno mianseryna, jak i mirtazapina, należą do tzw. czteropierścieniowych leków przeciwdepresyjnych, natomiast bupropion klasyfikowany jest jako inhibitor wychwytu zwrotnego noradrenaliny i dopaminy123. Wszystkie trzy leki mają postać tabletek przyjmowanych doustnie678.
Wskazania do stosowania – kiedy stosuje się poszczególne leki?
Bupropion najczęściej jest stosowany w leczeniu dużych epizodów depresji u dorosłych, ale dostępne są także preparaty wskazane do leczenia uzależnienia od nikotyny oraz (w połączeniu z naltreksonem) w terapii otyłości495. Mianseryna i mirtazapina są wskazane przede wszystkim do leczenia epizodów depresyjnych u dorosłych101112. Wszystkie trzy leki nie są przeznaczone do leczenia dzieci i młodzieży poniżej 18. roku życia131415.
- Bupropion – depresja u dorosłych, uzależnienie od nikotyny, otyłość (w skojarzeniu z naltreksonem)45
- Mianseryna – objawy depresyjne różnego pochodzenia u dorosłych10
- Mirtazapina – epizody dużej depresji u dorosłych11
Mechanizm działania i wpływ na organizm
Bupropion działa głównie poprzez hamowanie wychwytu zwrotnego noradrenaliny i dopaminy, wywierając minimalny wpływ na serotoninę1. Mianseryna blokuje receptory alfa2-adrenergiczne, wzmacniając przewodnictwo noradrenergiczne i dodatkowo wpływa na receptory serotoninowe2. Mirtazapina natomiast jest antagonistą receptorów alfa2 oraz receptorów serotoninowych 5-HT2 i 5-HT3, przez co zwiększa aktywność noradrenergiczną i serotoninergiczną w mózgu3. Mirtazapina i mianseryna mają także silne działanie uspokajające, związane z blokowaniem receptorów histaminowych H1163.
Jeśli chodzi o farmakokinetykę, bupropion jest metabolizowany głównie w wątrobie i wydalany z moczem, podobnie jak jego metabolity. Mianseryna i mirtazapina są również metabolizowane w wątrobie, a ich okres półtrwania pozwala na przyjmowanie raz dziennie171819. W przypadku zaburzeń czynności wątroby lub nerek, wszystkie te leki mogą wymagać dostosowania dawki i ścisłej kontroli1320.
Przeciwwskazania i szczególne środki ostrożności
Wszystkie trzy substancje mają pewne przeciwwskazania wspólne, jak nadwrażliwość na substancję czynną, obecność ciężkiej niewydolności wątroby (bupropion i mianseryna), a także równoczesne stosowanie inhibitorów monoaminooksydazy (MAO)212223. Jednak istnieją też różnice:
- Bupropion jest przeciwwskazany u osób z padaczką, napadami drgawkowymi w wywiadzie, nowotworami ośrodkowego układu nerwowego, bulimią, jadłowstrętem psychicznym, a także u osób nagle odstawiających alkohol lub leki obniżające próg drgawkowy21.
- Mianseryna nie powinna być stosowana u osób z manią, ciężką niewydolnością wątroby, a także u pacjentów z ryzykiem wydłużenia odstępu QT2224.
- Mirtazapina nie powinna być łączona z MAO ani stosowana u osób z nadwrażliwością na lek23.
Wspólnym ostrzeżeniem dla wszystkich leków przeciwdepresyjnych jest ryzyko pojawienia się myśli i zachowań samobójczych, zwłaszcza na początku leczenia i po zmianie dawki. Dlatego pacjenci powinni być w tym czasie pod ścisłą obserwacją252627.
Bezpieczeństwo stosowania u szczególnych grup pacjentów
Dzieci i młodzież: Żaden z omawianych leków nie jest wskazany dla dzieci i młodzieży poniżej 18. roku życia. W tej grupie wiekowej obserwowano większe ryzyko wystąpienia myśli i zachowań samobójczych podczas terapii przeciwdepresyjnej131415.
Kobiety w ciąży i karmiące piersią: Bupropion, mianseryna i mirtazapina nie powinny być stosowane w ciąży, chyba że potencjalna korzyść dla matki przeważa nad ryzykiem dla płodu. Wszystkie trzy leki przenikają do mleka matki, dlatego podczas karmienia piersią ich stosowanie jest odradzane282930.
Prowadzenie pojazdów i obsługa maszyn: Każdy z tych leków może wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. Bupropion może powodować zawroty głowy i zaburzenia koncentracji, a mianseryna i mirtazapina dodatkowo działają uspokajająco313233.
Osoby z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby: W przypadku wszystkich trzech leków konieczne jest zachowanie ostrożności i często dostosowanie dawki. Bupropion i mirtazapina wymagają szczególnej kontroli, ponieważ u pacjentów z niewydolnością nerek lub wątroby może dojść do zwiększenia stężenia leku w organizmie1320.
- Przeciwwskazania do stosowania bupropionu są szczególnie szerokie i obejmują m.in. padaczkę, bulimię i niektóre choroby neurologiczne21.
- Mianseryna i mirtazapina mogą być korzystne u pacjentów z zaburzeniami snu dzięki działaniu uspokajającemu163.
- W przypadku wszystkich leków przeciwdepresyjnych ważne jest monitorowanie pacjenta pod kątem myśli samobójczych, szczególnie na początku leczenia252627.
- Każdy z leków może wymagać dostosowania dawki u osób z chorobami wątroby lub nerek1320.
Podsumowanie – porównanie w formie tabeli
| Substancja czynna | Najważniejsze wskazania | Stosowanie u dzieci | Stosowanie w ciąży | Stosowanie u kierowców |
|---|---|---|---|---|
| Bupropion | Depresja, uzależnienie od nikotyny, otyłość (w skojarzeniu z naltreksonem) | Nie stosować | Nie zaleca się | Może wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów |
| Mianseryna | Depresja o różnym podłożu | Nie stosować | Stosować jedynie w razie konieczności | Może powodować senność, zaleca się ostrożność |
| Mirtazapina | Epizody dużej depresji | Nie stosować | Stosować jedynie w razie konieczności | Może powodować senność, zaleca się ostrożność |
Bupropion, mianseryna i mirtazapina – wybór leku zależy od potrzeb pacjenta
Bupropion, mianseryna i mirtazapina to leki o udowodnionej skuteczności w leczeniu depresji, ale różnią się profilem działań niepożądanych, przeciwwskazaniami oraz bezpieczeństwem stosowania w określonych grupach pacjentów. Wybór odpowiedniego leku zależy od indywidualnych potrzeb, chorób współistniejących oraz potencjalnych interakcji z innymi przyjmowanymi lekami123. Przed rozpoczęciem leczenia zawsze należy poinformować lekarza o wszystkich chorobach i przyjmowanych lekach, aby wybrać terapię najlepiej dopasowaną do sytuacji zdrowotnej.


















