Jak działa boraks?
Boraks należy do grupy środków antyseptycznych, czyli substancji niszczących drobnoustroje i zapobiegających ich namnażaniu. Stosowany miejscowo, działa odkażająco i przeciwgrzybiczo, szczególnie na błony śluzowe jamy ustnej12345. Jego działanie polega m.in. na podnoszeniu pH oraz wiązaniu się z białkami komórek drobnoustrojów, co prowadzi do ich uszkodzenia25. Boraks hamuje rozwój drożdżaków Candida albicans i działa również na niektóre bakterie2.
Wskazania do stosowania boraksu u dorosłych
Boraks występuje najczęściej w postaci płynu lub roztworu do stosowania miejscowego w jamie ustnej oraz w maściach. Wskazania mogą różnić się w zależności od postaci leku i obecności innych składników. Poniżej przedstawiono główne zastosowania boraksu u dorosłych.
- Pleśniawki (zakażenia drożdżakowe błony śluzowej jamy ustnej): Boraks jest często stosowany w leczeniu pleśniawek, czyli zakażeń wywołanych przez drożdżaki, zwłaszcza Candida albicans678910.
- Zakażenia bakteriami Gram-dodatnimi w jamie ustnej: Wskazanie to obejmuje infekcje błon śluzowych jamy ustnej wywołane przez określone bakterie7.
- Pomocniczo w zakażeniach Gram-ujemną pałeczką ropy błękitnej: Boraks może być stosowany wspomagająco przy infekcjach wywołanych przez tę bakterię7.
- Trudno gojące się drobne skaleczenia i ziarninujące małe rany (w maści z innymi składnikami): W preparatach łączonych, np. z tlenkiem cynku, ichtamolem i nalewką z kłącza pięciornika, boraks wspiera proces gojenia drobnych ran i skaleczeń11.
- Boraks stosuje się wyłącznie miejscowo – nie wolno go połykać, ponieważ może kumulować się w organizmie.
- Nie zaleca się długotrwałego stosowania, szczególnie u dzieci i osób z zaburzeniami czynności nerek.
- W przypadku dzieci poniżej 1 roku życia, użycie boraksu powinno być skonsultowane z lekarzem.
- Preparaty z boraksem mogą zawierać dodatkowe substancje czynne, które wpływają na zakres wskazań.
Wskazania do stosowania boraksu u dzieci
Wskazania do stosowania boraksu u dzieci są zbliżone do tych dla dorosłych, jednak obowiązują pewne ograniczenia wiekowe i konieczność zachowania szczególnej ostrożności:
- Pleśniawki (zakażenia drożdżakowe błony śluzowej jamy ustnej): Można stosować u dzieci, ale u dzieci poniżej 1 roku życia wyłącznie po konsultacji z lekarzem1213.
- Zakażenia bakteryjne jamy ustnej: Stosowanie możliwe jest w wybranych przypadkach, jednak bezpieczeństwo należy każdorazowo ocenić indywidualnie7.
- Nie stosować długotrwale: Ze względu na ryzyko kumulacji boraksu w organizmie, szczególnie u dzieci, nie należy stosować go przez dłuższy czas14.
Preparaty złożone zawierające boraks
Boraks bywa składnikiem maści przeznaczonych do leczenia trudno gojących się ran oraz drobnych skaleczeń, gdzie występuje razem z innymi substancjami, takimi jak tlenek cynku, ichtamol czy nalewka z kłącza pięciornika. Połączenie tych składników działa ściągająco, wysuszająco i wspomaga proces gojenia się skóry11.
Wskazania w szczególnych grupach pacjentów
- Osoby starsze: Wskazania pozostają takie same jak u dorosłych, jednak należy zachować ostrożność, szczególnie w przypadku zaburzeń czynności nerek1215131614.
- Pacjenci z niewydolnością nerek: U tych osób boraks należy stosować bardzo ostrożnie, ponieważ może się kumulować w organizmie i powodować działania niepożądane1215131614.
Przegląd zastosowań boraksu – tabela wskazań
| Wskazanie | Dorośli | Dzieci > 12 lat | Dzieci < 12 lat | Osoby starsze | Pacjenci z niewydolnością nerek |
|---|---|---|---|---|---|
| Pleśniawki (jamy ustnej) | Tak | Tak | Tak, po konsultacji poniżej 1 roku życia | Tak, ostrożnie | Tak, ostrożnie |
| Zakażenia bakteriami Gram-dodatnimi (jama ustna) | Tak | Tak | Tak, po konsultacji poniżej 1 roku życia | Tak, ostrożnie | Tak, ostrożnie |
| Zakażenia Gram-ujemną pałeczką ropy błękitnej (pomocniczo) | Tak | Tak | Tak, po konsultacji poniżej 1 roku życia | Tak, ostrożnie | Tak, ostrożnie |
| Trudno gojące się drobne skaleczenia i ziarninujące rany (maści złożone) | Tak | Tak | Tak | Tak | Tak |
- Boraks, choć skuteczny, może wchłaniać się przez błony śluzowe i skórę, dlatego nie powinien być stosowany na duże powierzchnie ciała lub przez dłuższy czas.
- W przypadku preparatów do stosowania na rany nie należy ich aplikować na rozległe uszkodzenia skóry.
- Ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych przy krótkotrwałym, miejscowym stosowaniu jest niewielkie, jednak ostrożność jest zalecana, zwłaszcza u małych dzieci i osób z problemami nerek.
- Preparaty zawierające boraks mogą powodować miejscowe reakcje alergiczne, np. kontaktowe zapalenie skóry.
Boraks – skuteczne wsparcie w leczeniu pleśniawek i trudno gojących się ran
Boraks jest sprawdzoną substancją o właściwościach antyseptycznych i przeciwgrzybiczych, szczególnie przydatną w leczeniu pleśniawek oraz niektórych zakażeń bakteryjnych w jamie ustnej678910. W preparatach złożonych może także wspierać gojenie drobnych ran i skaleczeń11. Wskazania do stosowania boraksu są dobrze określone, a jego użycie jest możliwe zarówno u dorosłych, jak i dzieci, z zachowaniem odpowiednich środków ostrożności. Najważniejsze to unikać długotrwałego stosowania i nie przekraczać zalecanych dawek, szczególnie u osób z zaburzeniami czynności nerek oraz u małych dzieci.


















