Benzylopenicylina potasowa – dawkowanie leku

Ogólne zasady dawkowania benzylopenicyliny potasowej

Benzylopenicylina potasowa (łac. Benzylpenicillinum kalicum) jest stosowana w postaci proszku do sporządzania roztworu do wstrzykiwań, który podaje się domięśniowo lub dożylnie. Dawka i częstotliwość podawania zależą od ciężkości zakażenia, wieku i masy ciała pacjenta, rodzaju drobnoustroju oraz ogólnego stanu zdrowia¹²³.

Dawkowanie u dorosłych

• W ciężkich zakażeniach wywołanych przez paciorkowce lub pneumokoki (np. zapalenie płuc, wsierdzia, opon mózgowo-rdzeniowych): 12 do 24 milionów jednostek międzynarodowych (j.m.) na dobę, w dawkach podzielonych co 2–6 godzin¹²³.
• W ciężkich zakażeniach wywołanych przez gronkowce (wrażliwe na penicylinę): 5 do 24 mln j.m. na dobę w dawkach podzielonych co 4–6 godzin¹²³.
• Przy zakażeniach skóry i tkanek miękkich: 2–4 mln j.m. co 4–6 godzin, zwykle w połączeniu z innym antybiotykiem (klindamycyna), do ustąpienia gorączki przez 48–72 godziny⁴⁵⁶.
• Profilaktyka okołoporodowa zakażeń paciorkowcowych grupy B: początkowo 5 mln j.m., potem 2,5 mln j.m. co 4 godziny aż do porodu⁷⁸⁹.

W przypadku bardzo ciężkich zakażeń (np. zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, posocznica), benzylopenicylinę potasową podaje się co 2 godziny, by utrzymać wysokie stężenie leku we krwi¹²³.

Sposób podania i postać leku

Lek podaje się:

• Domięśniowo (i.m.) – nie więcej niż 2 mln j.m. w jednym wstrzyknięciu
• Dożylnie (i.v.) – w powolnym wstrzyknięciu lub infuzji; dawki powyżej 2 mln j.m. należy podawać wyłącznie dożylnie, a bardzo wysokie dawki (20 mln j.m. i więcej) tylko w infuzji dożylnej¹⁰¹¹¹².

¹⁰¹¹¹²

Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów

Dzieci i młodzież

• Noworodki do 7. dnia życia: 25 000–50 000 j.m./kg masy ciała co 12 godzin domięśniowo lub dożylnie.
• Noworodki powyżej 7. dnia życia: 25 000–50 000 j.m./kg masy ciała co 8 godzin domięśniowo lub dożylnie. U noworodków z masą poniżej 1 kg schemat co 12 godzin można utrzymać do ukończenia 2 tygodni życia.
• Niemowlęta i dzieci: w łagodnych do umiarkowanych zakażeniach 100 000–150 000 j.m./kg mc./dobę w dawkach podzielonych co 4–6 godzin (maksymalnie 8 mln j.m./dobę). W ciężkich zakażeniach: 200 000–300 000 j.m./kg mc./dobę w 4–6 dawkach podzielonych. Maksymalna dawka to 24 mln j.m./dobę¹³¹⁴¹⁵.

Pacjenci w podeszłym wieku

Nie ma szczegółowych zaleceń dotyczących modyfikacji dawki wyłącznie ze względu na wiek, jednak u osób starszych, szczególnie z chorobami nerek lub układu krążenia, dawkę należy rozważyć indywidualnie¹⁶¹⁷¹⁸.

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

• Klirens kreatyniny 50–30 ml/min: maksymalnie 1 500 000 j.m. co 4 godziny.
• Klirens kreatyniny 30–10 ml/min: maksymalnie 1 000 000 j.m. co 4 godziny.
• Klirens kreatyniny poniżej 10 ml/min: maksymalnie 500 000 j.m. co 8 godzin.
• Po hemodializie należy podać dawkę uzupełniającą 500 000 j.m.¹³¹⁴¹⁵

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

Brak szczegółowych zaleceń dotyczących modyfikacji dawki w tej grupie. Jednak u osób z chorobami wątroby zaleca się regularne monitorowanie funkcji wątroby podczas leczenia wysokimi dawkami¹⁶¹⁷¹⁸.

Kobiety w ciąży i karmiące piersią

Benzylopenicylina potasowa może być stosowana u kobiet w ciąży, na przykład w profilaktyce okołoporodowej zakażeń paciorkowcowych grupy B. Jednak zawsze lekarz indywidualnie ocenia zasadność podania leku w tej grupie⁷⁸⁹.

Zmienność dawkowania w zależności od wskazania

Dawka benzylopenicyliny potasowej może być inna w zależności od leczonej choroby. Przykładowo:

• W kiłach ośrodkowego układu nerwowego i narządu wzroku: 18–24 mln j.m./dobę przez 10–14 dni.
• W boreliozie: 18–24 mln j.m./dobę przez 14–28 dni.
• W listeriozie: 15–20 mln j.m./dobę przez 2–4 tygodnie.
• W promienicy: 1–6 mln j.m./dobę w promienicy szyjno-twarzowej, 10–20 mln j.m./dobę w promienicy brzusznej⁷⁸⁹.

⁷⁸⁹

Maksymalna dawka dobowa i ostrzeżenia

U dzieci nie należy przekraczać dawki 24 mln j.m./dobę. U dorosłych maksymalne dawki są zależne od wskazania i stanu zdrowia pacjenta. Przedawkowanie może prowadzić do ciężkich działań niepożądanych, takich jak drgawki i śpiączka, zwłaszcza przy zaburzeniach pracy nerek^131415192021.

Benzylopenicylina potasowa – elastyczność dawkowania i bezpieczeństwo stosowania

Benzylopenicylina potasowa jest lekiem, którego dawkowanie można precyzyjnie dostosować do wieku, masy ciała, rodzaju zakażenia oraz stanu zdrowia pacjenta. Dostępność różnych schematów dawkowania umożliwia skuteczne leczenie nawet ciężkich infekcji, a także stosowanie leku u noworodków, dzieci, dorosłych oraz osób starszych. Odpowiednie dostosowanie dawki jest szczególnie ważne u pacjentów z niewydolnością nerek, gdzie konieczne jest jej zmniejszenie. Przestrzeganie zaleceń dotyczących dawkowania minimalizuje ryzyko powikłań i zapewnia skuteczność terapii¹²³.