REKLAMA

Jak działa benzokaina?

Benzokaina to substancja należąca do grupy miejscowych środków znieczulających. Jej głównym zadaniem jest szybkie i miejscowe łagodzenie bólu oraz świądu poprzez blokowanie przewodzenia impulsów nerwowych w miejscu zastosowania123. Dzięki temu zmniejsza się uczucie dyskomfortu, pieczenia czy podrażnienia skóry i błon śluzowych. Benzokaina działa wyłącznie w miejscu podania, a efekt znieczulenia pojawia się szybko – zwykle w ciągu kilku minut1.

Wskazania do stosowania benzokainy

Wskazania do stosowania benzokainy różnią się w zależności od formy leku (płyn, żel, zawiesina, czopki, tabletki do ssania) oraz drogi podania. Poniżej przedstawiono główne sytuacje, w których benzokaina znajduje zastosowanie.

Benzokaina u dorosłych

U dorosłych benzokaina może być stosowana w różnych dolegliwościach, zarówno skórnych, jak i dotyczących błon śluzowych jamy ustnej czy okolic odbytu. W zależności od preparatu, może być stosowana samodzielnie lub w połączeniu z innymi substancjami czynnymi.

  • Łagodzenie bólu i świądu w stanach zapalnych skóry – pomocniczo w wysypkach, świądzie, pokrzywkach, stanach po ukąszeniach owadów, wyprysku dziecięcym, półpaścu, ospie wietrznej, trądziku młodzieńczym, potówkach oraz innych chorobach skóry przebiegających ze świądem4567.
  • Stany zapalne jamy ustnej i gardła – benzokaina, także w połączeniu z chloroheksydyną, jest stosowana w leczeniu bólu gardła, podrażnienia, bezgłosu, stanów zapalnych błony śluzowej (afty, owrzodzenia, zapalenie dziąseł, zapalenie gardła) oraz w parodontozie8910.
  • Łagodzenie objawów żylaków odbytu (hemoroidów) – czopki z benzokainą stosuje się w celu łagodzenia bólu, swędzenia, pieczenia okolic odbytu oraz bólu przy wypróżnianiu11.
  • Wsparcie leczenia żylaków kończyn dolnych, obrzęków i siniaków – żele zawierające benzokainę, często w połączeniu z heparyną i wyciągiem z kasztanowca, stosuje się miejscowo pomocniczo w zapobieganiu i leczeniu żylaków, obrzęków, podskórnych wylewów, zaburzeń krążenia żylnego oraz uczucia ciężkości nóg12.
  • Stany zapalne i odleżyny w jamie ustnej (np. po protezach zębowych) – płyny z benzokainą łagodzą ból i wspomagają gojenie8.
Ważne: Wskazania do stosowania benzokainy zależą od postaci leku i drogi podania. Niektóre preparaty są przeznaczone tylko dla dorosłych, inne mogą być stosowane u dzieci powyżej określonego wieku. Benzokaina bywa łączona z innymi substancjami czynnymi, co rozszerza jej zastosowanie, np. w połączeniu z chloroheksydyną w leczeniu stanów zapalnych gardła i jamy ustnej, czy z heparyną i wyciągiem z kasztanowca w żelach na żylaki. Każdy preparat należy stosować zgodnie z zaleceniami, a w razie wątpliwości skonsultować się z farmaceutą.

Benzokaina u dzieci

Stosowanie benzokainy u dzieci jest ściśle określone przez wiek oraz postać leku:

  • Tabletki do ssania, płyny do jamy ustnej – przeciwwskazane u dzieci poniżej 12 lat, chyba że lekarz zdecyduje inaczej13914.
  • Zawiesiny na skórę – nie zaleca się stosowania u dzieci do 2 lat, a u dzieci powyżej 2 lat należy zachować ostrożność1516.
  • Pomocniczo w łagodzeniu świądu i bólu skóry – u dzieci powyżej 2 lat można stosować niektóre preparaty na skórę w ospie wietrznej, półpaścu, pokrzywce czy po ukąszeniach owadów, zawsze zgodnie z zaleceniami i pod nadzorem dorosłych65.
  • Czopki doodbytnicze – nie zaleca się stosowania u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat z powodu braku danych dotyczących bezpieczeństwa17.

Wskazania przeciwwskazane lub ograniczone u dzieci

  • Wskazania dopuszczone tylko u dorosłych: czopki doodbytnicze na hemoroidy, żele na żylaki kończyn dolnych1112.
  • Tabletki do ssania i płyny do jamy ustnej: nie powinny być stosowane u dzieci poniżej 12 lat914.
  • Zawiesiny na skórę: nie zaleca się stosowania u dzieci do 2 lat15.

Połączenia benzokainy z innymi substancjami czynnymi

Benzokaina często występuje w preparatach złożonych, gdzie jej działanie uzupełniane jest przez inne substancje:

  • Z chloroheksydyną – stosowana w leczeniu stanów zapalnych jamy ustnej i gardła; połączenie to zapewnia działanie znieczulające i antyseptyczne910.
  • Z heparyną i wyciągiem z kasztanowca – w żelach do stosowania na skórę, przeznaczonych do łagodzenia objawów żylaków i siniaków12.
  • Z tlenkiem cynku i mentolem – w preparatach na skórę, gdzie benzokaina łagodzi ból i świąd, tlenek cynku działa osłaniająco i ściągająco, a mentol daje uczucie chłodu i dodatkowo łagodzi świąd567.
  • Z wyciągami roślinnymi – w płynach do jamy ustnej oraz czopkach, wspierając leczenie stanów zapalnych i przyspieszając gojenie811.

Specjalne grupy pacjentów

  • Osoby starsze: U osób w podeszłym wieku, ciężko chorych lub osłabionych może być konieczne zastosowanie mniejszej dawki, ze względu na większe ryzyko działań niepożądanych18.
  • Kobiety w ciąży i karmiące piersią: Stosowanie preparatów zawierających benzokainę i etanol w jamie ustnej wymaga ostrożności13.

Tabela zastosowania benzokainy w różnych grupach

Wskazanie Dorośli Dzieci > 12 lat Dzieci < 12 lat Osoby starsze Pacjenci z niewydolnością nerek
Stany zapalne jamy ustnej i gardła (płyny, tabletki do ssania) Tak Tak (z ograniczeniami, patrz preparat) Nie Tak (ostrożnie, możliwa mniejsza dawka) Brak danych
Stany zapalne skóry, świąd, wysypki (zawiesiny na skórę) Tak Tak (od 2 lat, ostrożnie) Nie (do 2 lat) Tak Brak danych
Hemoroidy (czopki) Tak Nie Nie Tak Brak danych
Żylaki kończyn dolnych, obrzęki, siniaki (żele na skórę) Tak Brak danych Brak danych Tak Brak danych
Uwaga:

  • Nie wszystkie preparaty benzokainy są przeznaczone dla dzieci – większość można stosować dopiero od 2 lub 12 roku życia, w zależności od postaci i wskazania.
  • Czopki z benzokainą oraz żele na żylaki przeznaczone są wyłącznie dla dorosłych.
  • Osoby starsze mogą wymagać indywidualnego dostosowania dawki.
  • Benzokaina stosowana jest miejscowo, dlatego działania niepożądane występują głównie w miejscu aplikacji.

Benzokaina – miejscowe wsparcie w łagodzeniu bólu i świądu

Benzokaina to skuteczny środek przynoszący ulgę w bólu i świądzie, zarówno w stanach zapalnych skóry, jak i błon śluzowych. Dzięki różnorodnym formom – od płynów i zawiesin, przez czopki, po tabletki do ssania – znajduje zastosowanie w leczeniu wielu codziennych dolegliwości. Ważne jest jednak, aby wybierać odpowiednią postać leku dostosowaną do wieku i stanu zdrowia, a także stosować się do zaleceń dotyczących wieku i przeciwwskazań. Benzokaina w połączeniach z innymi substancjami czynnymi może jeszcze skuteczniej łagodzić objawy, ale zawsze należy pamiętać o ograniczeniach wiekowych oraz ostrożności u osób starszych i kobiet w ciąży981112.

Pytania i odpowiedzi

Na co stosuje się benzokainę?

Benzokaina jest stosowana miejscowo w celu łagodzenia bólu i świądu, m.in. w stanach zapalnych skóry, jamy ustnej, gardła oraz przy żylakach odbytu i kończyn dolnych.

Czy benzokaina jest bezpieczna dla dzieci?

Niektóre preparaty z benzokainą można stosować u dzieci powyżej 2 lub 12 lat, zależnie od postaci. U dzieci poniżej 2 lat jest przeciwwskazana, a u starszych wymaga ostrożności.

Jakie są przeciwwskazania do stosowania benzokainy?

Nie należy stosować benzokainy u dzieci poniżej określonego wieku, a także u osób z nadwrażliwością na środki znieczulające z grupy estrów oraz w przypadku niektórych chorób krwi.

Czy benzokaina występuje w preparatach złożonych?

Tak, benzokaina często występuje z innymi substancjami, np. z chloroheksydyną, heparyną, tlenkiem cynku czy mentolem, co rozszerza zakres jej wskazań.

REKLAMA