Bazedoksyfen – przeciwwskazania

Czym jest bazedoksyfen i kiedy należy zachować ostrożność?

Bazedoksyfen to substancja czynna należąca do grupy selektywnych modulatorów receptora estrogenowego (SERM). Działa na receptory estrogenowe, pomagając zapobiegać utracie gęstości kości u kobiet po menopauzie, a także łagodzić objawy niedoboru estrogenów¹². Występuje w postaci tabletek, zarówno jako pojedyncza substancja, jak i w połączeniu ze skoniugowanymi estrogenami³⁴. Mimo swoich zalet, nie zawsze może być bezpiecznie stosowany przez każdą pacjentkę. Przeciwwskazania dzieli się na bezwzględne (całkowicie wykluczające stosowanie) i względne (wymagające bardzo ostrożnej oceny przez lekarza). Istnieją także sytuacje, w których bazedoksyfen nie jest przeciwwskazany, ale wymaga szczególnej uwagi podczas terapii⁵⁶.

Przeciwwskazania bezwzględne

• Nadwrażliwość na bazedoksyfen lub którykolwiek składnik leku – podanie leku osobie uczulonej może prowadzić do ciężkich reakcji alergicznych, w tym reakcji zagrażających życiu⁷⁸.
• Czynne lub przebytych zakrzepowo-zatorowych zdarzeń żylnych (np. zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zakrzepica żył siatkówki) – bazedoksyfen zwiększa ryzyko powstania zakrzepów, które mogą prowadzić do groźnych powikłań, jak zator płucny czy udar⁷⁸.
• Stwierdzony stan nadkrzepliwości (trombofilia) – osoby z zaburzeniami krzepnięcia mają podwyższone ryzyko zakrzepów, a bazedoksyfen dodatkowo to ryzyko zwiększa⁸.
• Przebyte lub obecne choroby zakrzepowo-zatorowe tętnic (np. zawał serca, udar mózgu) – stosowanie bazedoksyfenu może pogorszyć stan zdrowia i zwiększyć ryzyko kolejnych incydentów⁸.
• Stwierdzony, podejrzewany lub przebyty rak piersi oraz estrogenozależne nowotwory złośliwe (np. rak błony śluzowej macicy) – bazedoksyfen, zwłaszcza w połączeniu z estrogenami, może wpłynąć na rozwój takich nowotworów⁸.
• Niezdiagnozowane krwawienia z dróg rodnych – mogą świadczyć o poważnych schorzeniach, które należy najpierw wykluczyć przed rozpoczęciem terapii⁷⁸.
• Nieleczony rozrost błony śluzowej macicy – leczenie bazedoksyfenem może nasilić ten stan⁸.
• Ostra choroba wątroby lub choroba wątroby w wywiadzie (jeśli czynność wątroby nie wróciła do normy) – bazedoksyfen i estrogeny są metabolizowane w wątrobie, więc ich stosowanie może pogorszyć jej funkcjonowanie⁸.
• Porfiria – choroba metaboliczna, w której stosowanie bazedoksyfenu jest przeciwwskazane⁹.
• Kobiety mogące zajść w ciążę oraz kobiety przed menopauzą – bezpieczeństwo stosowania nie zostało ustalone, a lek może być szkodliwy dla płodu⁷⁹.
• Podejrzenie lub objawy raka endometrium – nie zaleca się stosowania, dopóki nie zostanie wykluczony nowotwór⁷.
• Poważna nietolerancja laktozy, galaktozy lub zaburzenia wchłaniania cukrów – niektóre preparaty bazedoksyfenu zawierają laktozę i inne cukry, co jest przeciwwskazane u osób z określonymi zaburzeniami metabolicznymi¹⁰¹¹.

Przeciwwskazania względne – kiedy bazedoksyfen można stosować tylko w szczególnych przypadkach?

W niektórych sytuacjach bazedoksyfen może być rozważany tylko po indywidualnej ocenie ryzyka przez lekarza. Dotyczy to zwłaszcza przypadków, w których:

• Występują czynniki ryzyka zakrzepicy, takie jak otyłość, zaawansowany wiek, unieruchomienie, poważny uraz lub nowotwór – te czynniki mogą zwiększać ryzyko powikłań zakrzepowych podczas stosowania bazedoksyfenu⁵¹².
• Pacjentka przebyła rozrost błony śluzowej macicy lub endometriozę – w takich przypadkach wymagana jest szczególna kontrola lekarska¹².
• Występuje nadciśnienie tętnicze, migrena, padaczka, astma lub inne choroby przewlekłe – mogą one nasilać się podczas terapii i wymagają ścisłej kontroli¹².
• Stwierdzono cukrzycę (zwłaszcza z powikłaniami naczyniowymi) lub kamicę żółciową – leczenie bazedoksyfenem może wpływać na przebieg tych chorób¹².
• Obecne są czynniki ryzyka nowotworów estrogenozależnych (np. rak piersi w rodzinie) – leczenie wymaga szczególnego nadzoru¹².

Kiedy należy zachować szczególną ostrożność?

Istnieją również sytuacje, w których bazedoksyfen nie jest przeciwwskazany, ale wymaga szczególnej ostrożności oraz regularnych kontroli lekarskich:

• Hipertriglicerydemia (wysokie stężenie trójglicerydów we krwi) – bazedoksyfen może zwiększać poziom trójglicerydów, dlatego u pacjentek z tym zaburzeniem należy regularnie monitorować poziom lipidów¹³¹⁴.
• Zaburzenia czynności nerek lub wątroby – u pacjentek z chorobami nerek i wątroby zaleca się szczególną ostrożność, gdyż bazedoksyfen jest metabolizowany głównie w tych narządach. W przypadku ciężkich zaburzeń nie zaleca się stosowania leku¹³¹⁵¹⁴.
• Pacjentki z dziedzicznymi zaburzeniami metabolizmu cukrów – z uwagi na obecność laktozy, sacharozy i innych cukrów w niektórych preparatach, stosowanie bazedoksyfenu wymaga zachowania ostrożności lub jest przeciwwskazane¹⁰¹¹.
• Pacjentki z żółtaczką cholestatyczną w wywiadzie – lek może wywołać nawrót choroby¹⁴.
• Pacjentki w wieku powyżej 65 lat – stosowanie bazedoksyfenu powinno być dokładnie rozważone, ze względu na ograniczone doświadczenie kliniczne w tej grupie wiekowej¹⁶.

Czy konieczna jest zmiana dawki w szczególnych przypadkach?

W przypadku zaburzeń czynności nerek i wątroby, a także u pacjentek z wysokim poziomem trójglicerydów, stosowanie bazedoksyfenu powinno być bardzo ostrożne. W niektórych sytuacjach, np. w ciężkich zaburzeniach wątroby, stosowanie leku nie jest zalecane w ogóle¹³¹⁵¹⁴. Dawkę i sposób leczenia zawsze ustala lekarz, biorąc pod uwagę indywidualne potrzeby pacjentki oraz ewentualne współistniejące choroby.

Tabela podsumowująca przeciwwskazania

Bazedoksyfen – kiedy bezpieczeństwo pacjentki jest najważniejsze?

Bazedoksyfen jest nowoczesną i skuteczną substancją stosowaną głównie u kobiet po menopauzie, jednak jej przyjmowanie wiąże się z ryzykiem poważnych powikłań u niektórych pacjentek⁷⁸. Najważniejsze jest, by przed rozpoczęciem terapii przeprowadzić dokładną diagnostykę, wykluczyć obecność przeciwwskazań i regularnie kontrolować stan zdrowia w trakcie leczenia. W razie pojawienia się niepokojących objawów, takich jak bóle nóg, duszność czy nietypowe krwawienia, należy natychmiast zgłosić się do lekarza. Tylko właściwe stosowanie bazedoksyfenu pod kontrolą medyczną zapewnia bezpieczeństwo i korzyści płynące z terapii.