Baloksawir marboksylu, oseltamiwir i zanamiwir to leki przeciwwirusowe stosowane w leczeniu i profilaktyce grypy, różniące się mechanizmem działania, drogą podania i szczegółami zastosowania.
Porównywane substancje czynne i ich podobieństwa
W tej analizie porównujemy trzy substancje czynne stosowane w leczeniu i zapobieganiu grypie:
- Baloksawir marboksylu – lek przeciwwirusowy nowej generacji, przyjmowany doustnie, przeznaczony dla osób w wieku od 1 roku1.
- Oseltamiwir – znany i szeroko stosowany doustny lek przeciwwirusowy, dostępny w postaci kapsułek i zawiesiny doustnej, zalecany również dla niemowląt2.
- Zanamiwir – lek podawany wziewnie lub dożylnie, przeznaczony głównie dla starszych dzieci i dorosłych, w szczególnych przypadkach także dożylnie u młodszych pacjentów34.
Wszystkie te leki należą do grupy nowoczesnych środków przeciwwirusowych, stosowanych w leczeniu i zapobieganiu grypie typu A i B. Ich głównym celem jest skrócenie czasu trwania objawów oraz zmniejszenie ryzyka powikłań grypy123. Choć mechanizmy działania są różne, każdy z nich blokuje namnażanie się wirusa grypy w organizmie.
Kiedy stosuje się baloksawir marboksylu, oseltamiwir i zanamiwir?
Wskazania do stosowania wszystkich trzech substancji są podobne – leki te stosuje się w leczeniu grypy oraz w profilaktyce, czyli zapobieganiu zachorowaniu po kontakcie z osobą chorą123. Istnieją jednak pewne różnice:
- Baloksawir marboksylu – wskazany do leczenia i profilaktyki grypy u osób od 1 roku życia1.
- Oseltamiwir – może być stosowany nawet u noworodków (po urodzeniu w terminie), dzieci, młodzieży i dorosłych2.
- Zanamiwir – podawany wziewnie jest zalecany od 5 roku życia, a dożylnie od 6 miesiąca życia w ciężkich przypadkach lub gdy inne leki są nieskuteczne lub niewskazane34.
W przypadku baloksawiru marboksylu i oseltamiwiru leczenie należy rozpocząć jak najszybciej, najlepiej w ciągu 48 godzin od wystąpienia objawów, natomiast zanamiwir w leczeniu grypy wziewnie należy zastosować w ciągu 36-48 godzin od początku choroby456. Wszystkie trzy substancje można stosować również profilaktycznie po kontakcie z osobą chorą, jednak zakres wiekowy różni się w zależności od substancji.
Mechanizm działania i różnice w działaniu leków
Chociaż wszystkie trzy substancje są lekami przeciwwirusowymi, różnią się mechanizmem działania:
- Baloksawir marboksylu – hamuje enzym endonukleazę wirusa grypy, co prowadzi do zahamowania namnażania wirusa już na wczesnym etapie infekcji7.
- Oseltamiwir i zanamiwir – należą do inhibitorów neuraminidazy, czyli blokują enzym niezbędny wirusowi do opuszczenia zakażonej komórki i zainfekowania kolejnych komórek89.
W praktyce oznacza to, że wszystkie trzy leki skracają czas trwania objawów grypy i zmniejszają ryzyko powikłań, jednak baloksawir marboksylu działa w inny sposób niż oseltamiwir i zanamiwir. Co ciekawe, baloksawir marboksylu zachowuje skuteczność także wobec niektórych szczepów wirusa grypy opornych na inhibitory neuraminidazy10.
Jeśli chodzi o właściwości farmakokinetyczne (czyli losy leku w organizmie), leki te różnią się pod względem drogi podania i sposobu wchłaniania:
- Baloksawir marboksylu – podawany doustnie, wystarczy jedna dawka dostosowana do masy ciała4.
- Oseltamiwir – podawany doustnie, zwykle dwa razy dziennie przez 5 dni5.
- Zanamiwir – podawany wziewnie (lub dożylnie w ciężkich przypadkach), dwa razy dziennie przez 5 dni712.
Warto podkreślić, że baloksawir marboksylu wyróżnia się wygodą stosowania – wystarczy pojedyncza dawka, co ułatwia leczenie, zwłaszcza u dzieci i osób mających trudności z regularnym przyjmowaniem leków4. Oseltamiwir i zanamiwir wymagają wielokrotnego podawania, a zanamiwir wziewny wymaga także umiejętności obsługi inhalatora6.
Przeciwwskazania i środki ostrożności – podobieństwa i różnice
Podstawowym przeciwwskazaniem dla wszystkich omawianych substancji jest uczulenie na dany lek lub składniki pomocnicze11121516. Jednak niektóre różnice są istotne:
- Baloksawir marboksylu – nie powinien być stosowany u osób z dziedziczną nietolerancją galaktozy, całkowitym niedoborem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy (tabletki zawierają laktozę)13.
- Oseltamiwir – nie powinien być stosowany u osób z nadwrażliwością na którykolwiek składnik leku, niektóre formy (zawiesina) zawierają sorbitol, który może być niewskazany dla osób z nietolerancją fruktozy14.
- Zanamiwir – nie jest wskazany dla osób uczulonych na białko mleka (zawiera laktozę), a także powinien być stosowany ostrożnie u osób z astmą lub przewlekłymi chorobami płuc z uwagi na ryzyko skurczu oskrzeli15.
Dodatkowo, oseltamiwir i zanamiwir mogą powodować zaburzenia neuropsychiatryczne, zwłaszcza u dzieci i młodzieży – należy obserwować, czy nie występują zmiany zachowania2021. Baloksawir marboksylu nie wykazuje takiego ryzyka w dostępnych danych.
Bezpieczeństwo stosowania u szczególnych grup pacjentów
Bezpieczeństwo stosowania tych leków w różnych grupach pacjentów również się różni:
- Dzieci:
- Kobiety w ciąży i karmiące piersią:
- Baloksawir marboksylu – nie zaleca się stosowania w ciąży ze względu na brak wystarczających danych; o zastosowaniu decyduje lekarz po ocenie korzyści i ryzyka16.
- Oseltamiwir – istnieje więcej danych na temat bezpieczeństwa w ciąży, można go stosować po indywidualnej ocenie korzyści17.
- Zanamiwir – zaleca się ostrożność, decyzję podejmuje lekarz2425.
- Osoby z zaburzeniami nerek lub wątroby:
- Baloksawir marboksylu – nie wymaga zmiany dawki przy łagodnych i umiarkowanych zaburzeniach wątroby, ale brak danych przy ciężkich zaburzeniach; nie wymaga zmiany dawki przy zaburzeniach nerek18.
- Oseltamiwir – wymaga dostosowania dawki w umiarkowanej lub ciężkiej niewydolności nerek, szczególnie u dorosłych i młodzieży; brak danych dla małych dzieci z niewydolnością nerek19.
- Zanamiwir – nie wymaga zmiany dawki u osób z zaburzeniami wątroby; w przypadku podania dożylnego konieczna jest korekta dawki przy niewydolności nerek20.
- Kierowcy:
Tabela porównawcza: Baloksawir marboksylu, oseltamiwir i zanamiwir
| Substancja czynna | Najważniejsze wskazania | Stosowanie u dzieci | Stosowanie w ciąży | Stosowanie u kierowców |
|---|---|---|---|---|
| Baloksawir marboksylu | Leczenie i profilaktyka grypy | Od 1 roku życia | Nie zaleca się; decyzja indywidualna | Brak przeciwwskazań |
| Oseltamiwir | Leczenie i profilaktyka grypy | Od noworodków | Możliwe po ocenie korzyści | Brak przeciwwskazań |
| Zanamiwir | Leczenie i profilaktyka grypy (wziewnie, dożylnie) | Wziewnie od 5 lat, dożylnie od 6 miesięcy | Ostrożnie; decyzja indywidualna | Brak przeciwwskazań |
Baloksawir marboksylu – wygodna alternatywa w leczeniu grypy
Podsumowując, baloksawir marboksylu, oseltamiwir i zanamiwir to skuteczne leki przeciwwirusowe o zbliżonych wskazaniach, jednak różniące się szczegółami dotyczącymi wieku pacjenta, wygody stosowania, drogi podania oraz bezpieczeństwa w różnych grupach chorych. Baloksawir marboksylu wyróżnia się jednorazowym dawkowaniem i nowoczesnym mechanizmem działania, oseltamiwir jest uniwersalny i sprawdzony w wielu grupach wiekowych, a zanamiwir stanowi alternatywę dla osób, które nie mogą przyjmować leków doustnych. Wybór odpowiedniego leku powinien być zawsze dostosowany do indywidualnych potrzeb i sytuacji zdrowotnej pacjenta12325.


















