Jak działa aztreonam?

Aztreonam to antybiotyk z grupy monobaktamów, który działa głównie na tlenowe bakterie Gram-ujemne12. Jego mechanizm działania polega na blokowaniu budowy ściany komórkowej bakterii, co prowadzi do ich zniszczenia12. Aztreonam jest szczególnie skuteczny wobec bakterii takich jak Pseudomonas aeruginosa, które często powodują przewlekłe i trudne do leczenia infekcje1. W połączeniu z awibaktamem jego zakres działania się poszerza, ponieważ awibaktam blokuje enzymy bakteryjne, które mogłyby unieszkodliwić aztreonam2.

Wskazania do stosowania aztreonamu

Wskazania u dorosłych

Aztreonam może być stosowany w różnych postaciach i drogach podania, a wskazania zależą od konkretnej formy leku oraz ewentualnych połączeń z innymi substancjami czynnymi. Poniżej przedstawiono główne wskazania dla dorosłych:

  • Przewlekłe infekcje dróg oddechowych wywołane przez Pseudomonas aeruginosa u pacjentów z mukowiscydozą – w tej sytuacji aztreonam podawany jest wziewnie jako leczenie supresyjne, czyli mające na celu ograniczenie liczby bakterii i poprawę funkcjonowania płuc3.
  • Powikłane zakażenia wewnątrzbrzuszne – aztreonam w połączeniu z awibaktamem jest stosowany w leczeniu ciężkich zakażeń jamy brzusznej, które wymagają leczenia szpitalnego4.
  • Szpitalne zapalenie płuc, w tym zapalenie płuc związane z respiratorem – preparaty z aztreonamem i awibaktamem są stosowane u pacjentów z ciężkimi, opornymi zakażeniami płuc4.
  • Powikłane zakażenia układu moczowego, w tym odmiedniczkowe zapalenie nerek – w tych przypadkach stosuje się aztreonam w połączeniu z awibaktamem, gdy inne możliwości leczenia są ograniczone4.
  • Zakażenia wywołane przez tlenowe bakterie Gram-ujemne u dorosłych z ograniczonymi możliwościami leczenia – szczególnie dotyczy to sytuacji, gdy bakterie są oporne na inne antybiotyki4.
Ważne:

  • Aztreonam w połączeniu z awibaktamem jest szczególnie przydatny w leczeniu zakażeń wywołanych przez bakterie oporne na inne antybiotyki, co może być ratunkiem w sytuacjach, gdy inne leki zawodzą.
  • Nie każda postać aztreonamu nadaje się do wszystkich wskazań – np. postać wziewna stosowana jest tylko w mukowiscydozie, a postać dożylna (z awibaktamem) – w ciężkich zakażeniach szpitalnych.
  • Wybór postaci i dawki leku zależy od rodzaju zakażenia, wieku pacjenta oraz jego ogólnego stanu zdrowia.
  • Aztreonam bywa stosowany u pacjentów z alergią na inne antybiotyki beta-laktamowe, jednak należy zachować ostrożność, ponieważ istnieje ryzyko reakcji alergicznych.

Wskazania u dzieci

W przypadku dzieci zakres wskazań jest nieco inny i zależy od wieku oraz postaci leku:

  • Leczenie supresyjne przewlekłych infekcji dróg oddechowych wywołanych przez Pseudomonas aeruginosa u dzieci z mukowiscydozą – aztreonam w postaci wziewnej jest przeznaczony dla dzieci od 6. roku życia35.
  • Leczenie początkowego lub nowego zakażenia Pseudomonas aeruginosa u dzieci z mukowiscydozą – w badaniach klinicznych stosowano aztreonam wziewny nawet u dzieci od 3. miesiąca życia, jednak rutynowe stosowanie dotyczy głównie dzieci od 6 lat56.
  • Ciężkie zakażenia bakteryjne (dożylna postać z awibaktamem) – obecnie nie zaleca się stosowania połączenia aztreonamu z awibaktamem u dzieci i młodzieży, ponieważ nie zgromadzono wystarczających danych potwierdzających bezpieczeństwo i skuteczność tej terapii w tej grupie wiekowej7.

Wskazania wykluczone u dzieci

Nie wszystkie zastosowania aztreonamu są przeznaczone dla dzieci. Przykładowo, powikłane zakażenia wewnątrzbrzuszne, powikłane zakażenia układu moczowego czy szpitalne zapalenie płuc z użyciem połączenia z awibaktamem, nie są wskazane u pacjentów poniżej 18. roku życia7.

Inne specjalne grupy pacjentów

  • Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek – u tych osób dawkę aztreonamu (zwłaszcza w połączeniu z awibaktamem) należy odpowiednio zmniejszyć i dokładnie monitorować czynność nerek w trakcie leczenia8.
  • Osoby starsze – brak jest szczególnych przeciwwskazań do stosowania aztreonamu u osób starszych, jednak dawka powinna być dostosowana do czynności nerek8.
Wskazania do stosowania aztreonamu – co warto wiedzieć?

  • Aztreonam jest skuteczny przede wszystkim w leczeniu zakażeń wywołanych przez tlenowe bakterie Gram-ujemne, w tym Pseudomonas aeruginosa.
  • W postaci wziewnej znajduje zastosowanie w leczeniu przewlekłych infekcji dróg oddechowych u pacjentów z mukowiscydozą (od 6. roku życia).
  • W połączeniu z awibaktamem jest używany w leczeniu poważnych zakażeń szpitalnych, gdy inne antybiotyki są nieskuteczne.
  • Nie wszystkie wskazania dotyczą dzieci – część z nich jest zarezerwowana wyłącznie dla dorosłych.

Podsumowanie – aztreonam w leczeniu poważnych zakażeń bakteryjnych

Aztreonam to nowoczesny antybiotyk, który odgrywa istotną rolę w leczeniu przewlekłych i trudnych zakażeń bakteryjnych, zwłaszcza u pacjentów z mukowiscydozą oraz w szpitalnych zakażeniach u dorosłych34. Jego skuteczność w walce z opornymi szczepami bakterii, szczególnie w połączeniu z awibaktamem, daje nowe możliwości leczenia tam, gdzie inne antybiotyki okazują się niewystarczające4. Warto jednak pamiętać, że nie wszystkie wskazania obejmują dzieci, a u pacjentów z zaburzeniami nerek wymagane jest indywidualne dostosowanie dawki8. Aztreonam to ważny element terapii antybiotykowej w przypadku ciężkich, przewlekłych lub opornych zakażeń.

Przykładowa tabela wskazań do stosowania aztreonamu

Wskazanie Dorośli Dzieci > 12 lat Dzieci < 12 lat Osoby starsze Pacjenci z niewydolnością nerek
Przewlekłe infekcje dróg oddechowych (mukowiscydoza) Tak Tak Tak, od 6 lat (wziewnie) Tak Tak, z modyfikacją
Powikłane zakażenia wewnątrzbrzuszne (z awibaktamem) Tak Nie Nie Tak Tak, z modyfikacją
Szpitalne zapalenie płuc, w tym zapalenie płuc związane z respiratorem (z awibaktamem) Tak Nie Nie Tak Tak, z modyfikacją
Powikłane zakażenia układu moczowego, w tym odmiedniczkowe zapalenie nerek (z awibaktamem) Tak Nie Nie Tak Tak, z modyfikacją
Zakażenia tlenowymi bakteriami Gram-ujemnymi przy ograniczonych możliwościach leczenia (z awibaktamem) Tak Nie Nie Tak Tak, z modyfikacją

Pytania i odpowiedzi

Na co stosuje się aztreonam?

Aztreonam jest stosowany głównie w leczeniu przewlekłych infekcji dróg oddechowych u chorych na mukowiscydozę oraz w powikłanych zakażeniach wewnątrzbrzusznych, płucnych i układu moczowego u dorosłych, szczególnie gdy inne antybiotyki są nieskuteczne12.

Czy aztreonam można stosować u dzieci?

Tak, ale tylko w określonych przypadkach – wziewnie w przewlekłych zakażeniach dróg oddechowych u dzieci z mukowiscydozą od 6. roku życia. Inne wskazania dotyczą wyłącznie dorosłych13.

Kiedy stosuje się aztreonam z awibaktamem?

Połączenie aztreonamu z awibaktamem jest stosowane u dorosłych w leczeniu ciężkich zakażeń, takich jak powikłane zakażenia wewnątrzbrzuszne, szpitalne zapalenie płuc oraz powikłane zakażenia układu moczowego2.

Czy aztreonam jest skuteczny przeciwko wszystkim bakteriom?

Nie, aztreonam działa głównie na tlenowe bakterie Gram-ujemne, w tym Pseudomonas aeruginosa. Nie jest skuteczny przeciwko bakteriom Gram-dodatnim i beztlenowym45.