Artykaina – dawki standardowe i znaczenie przedawkowania
Artykaina jest dostępna w roztworach do wstrzykiwań o stężeniu 40 mg/ml, często łączona z adrenaliną w różnych dawkach (np. 0,005 mg/ml, 0,01 mg/ml, a nawet 0,012 mg/ml). Każdy wkład ma objętość około 1,7-1,8 ml, co oznacza, że zawiera około 68-72 mg artykainy chlorowodorku wraz z odpowiednią ilością adrenaliny123.
Przedawkowanie artykainy może wystąpić na skutek podania zbyt dużej dawki, niezamierzonego wstrzyknięcia do naczynia krwionośnego, zbyt szybkiego wchłaniania leku do krążenia lub zaburzeń w metabolizmie i eliminacji substancji z organizmu. W takich sytuacjach dawka, która normalnie jest bezpieczna, może stać się toksyczna, co zagraża zdrowiu, a nawet życiu45.
Objawy przedawkowania artykainy
Objawy przedawkowania mogą pojawić się szybko, zwłaszcza jeśli lek został wstrzyknięty bezpośrednio do naczynia krwionośnego, lub nieco później w przypadku bezwzględnego przedawkowania. Mogą one mieć różny stopień nasilenia i dotyczą przede wszystkim układu nerwowego, oddechowego oraz sercowo-naczyniowego.
Objawy związane z układem nerwowym (artykaina)
- Stan przedomdleniowy, omdlenie, ból głowy
- Niepokój, pobudzenie, splątanie, dezorientacja
- Zawroty głowy, drżenie, zaburzenia równowagi
- Stupor, głęboka depresja ośrodkowego układu nerwowego (OUN)
- Utrata przytomności, śpiączka
- Drgawki, w tym napady toniczno-kloniczne
- Zaburzenia mowy, np. dyzartria (trudności w mówieniu), słowotok
- Objawy oczne: rozszerzenie źrenic, niewyraźne widzenie, zaburzenia akomodacji
Objawy związane z układem krążenia i oddechowym (artykaina)
- Bladość skóry (miejscowa, regionalna lub uogólniona)
- Bezdech (zatrzymanie oddechu), spowolnienie lub przyspieszenie oddechu
- Ziewanie, depresja oddechowa
- Depresja mięśnia sercowego, zatrzymanie krążenia
Objawy wywołane przez adrenalinę
- Niepokój, pobudzenie, stan przedomdleniowy, omdlenie
- Bladość skóry (miejscowa, regionalna lub uogólniona)
- Bezdech, spowolnienie lub przyspieszenie oddechu, depresja oddechowa
- Zatrzymanie krążenia, depresja mięśnia sercowego
Jak postępować w przypadku przedawkowania artykainy?
Przed zastosowaniem znieczulenia miejscowego z artykainą, bardzo ważne jest, aby lekarz lub stomatolog miał dostęp do sprzętu do resuscytacji oraz leków, które umożliwią natychmiastowe leczenie nagłych stanów dotyczących dróg oddechowych i układu krążenia67.
W razie wystąpienia objawów toksycznych, należy:
- Natychmiast przerwać podawanie środka znieczulającego
- Zmienić pozycję pacjenta na plecy
- Zabezpieczyć drożność dróg oddechowych i wspomagać oddychanie
- Podawać leki przeciwdrgawkowe w przypadku drgawek
- Zapewnić odpowiednią podaż tlenu oraz wspomaganie krążenia
- W przypadku depresji układu krążenia stosować płyny dożylne, środki obkurczające naczynia lub inotropowe
- W przypadku zatrzymania krążenia rozpocząć resuscytację krążeniowo-oddechową
- Dzieciom podawać dawki dostosowane do wieku i masy ciała
Podsumowanie: bezpieczeństwo stosowania artykainy a ryzyko przedawkowania
Artykaina jest skutecznym środkiem do znieczuleń miejscowych o szybkim działaniu. Jednak jej przedawkowanie, zwłaszcza w połączeniu z adrenaliną, może prowadzić do poważnych objawów ze strony układu nerwowego, oddechowego i sercowo-naczyniowego. Objawy te mogą mieć różny stopień nasilenia, od łagodnych do zagrażających życiu.
W przypadku podejrzenia przedawkowania niezbędne jest natychmiastowe przerwanie podawania leku oraz wdrożenie odpowiednich działań ratunkowych, w tym wspomagania oddychania i krążenia oraz podania leków przeciwdrgawkowych. Dostępność sprzętu do resuscytacji i odpowiednich leków jest kluczowa dla bezpieczeństwa pacjenta. Monitorowanie stanu pacjenta po podaniu artykainy jest obowiązkowe, aby w porę zareagować na ewentualne objawy toksyczności.
| Objawy | Postępowanie | Konieczność hospitalizacji |
|---|---|---|
| Łagodne: niepokój, zawroty głowy, ból głowy | Przerwać podawanie leku, monitorować stan pacjenta, zapewnić odpoczynek | Nie zawsze |
| Umiarkowane: drgawki, zaburzenia mowy, zaburzenia oddychania | Udrożnienie dróg oddechowych, podanie leków przeciwdrgawkowych, wspomaganie oddychania | Zalecana |
| Ciężkie: zatrzymanie oddechu, zatrzymanie krążenia, śpiączka | Resuscytacja krążeniowo-oddechowa, podanie adrenaliny, leczenie wspomagające krążenie | Obowiązkowa |


















