REKLAMA

Dawkowanie allopurynolu – ogólne zasady

Allopurynol jest dostępny w postaci tabletek o różnych dawkach, najczęściej 100 mg, 150 mg, 200 mg lub 300 mg. Podstawową zasadą jest rozpoczęcie leczenia od małej dawki, aby ograniczyć ryzyko działań niepożądanych. Dawkę zwiększa się stopniowo, aż do uzyskania zadowalającego obniżenia poziomu kwasu moczowego we krwi123.

  • Standardowa dawka początkowa u dorosłych to 100 mg na dobę124.
  • W łagodnych przypadkach dawka wynosi zwykle od 100 do 200 mg na dobę12.
  • W umiarkowanie ciężkich przypadkach – od 300 do 600 mg na dobę12.
  • W ciężkich przypadkach – od 700 do 900 mg na dobę12.
  • Dawki większe niż 300 mg na dobę należy dzielić na kilka mniejszych porcji, nie przekraczając 300 mg na raz13.
  • Alternatywnie, jeśli konieczne jest obliczenie dawki na kilogram masy ciała, zakres wynosi od 2 do 10 mg/kg masy ciała na dobę12.

Tabletki allopurynolu przyjmuje się doustnie, najlepiej po posiłku, co zmniejsza ryzyko dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego. Jeśli pojawią się objawy nietolerancji żołądkowej, dawkę można podzielić na kilka mniejszych porcji w ciągu dnia56.

Ważne: Dawkowanie allopurynolu powinno być regularnie dostosowywane na podstawie wyników badań poziomu kwasu moczowego we krwi i moczu. Zbyt szybkie zwiększenie dawki może prowadzić do działań niepożądanych, takich jak wysypka czy zaburzenia żołądkowo-jelitowe. Należy pamiętać, że leczenie allopurynolem wymaga systematycznego monitorowania oraz modyfikacji dawki w razie zmian w stanie zdrowia pacjenta, szczególnie w przypadku chorób nerek lub wątroby57.

Dawkowanie allopurynolu w szczególnych grupach pacjentów

Dzieci i młodzież

  • Dawkowanie u dzieci poniżej 15 lat to 10–20 mg/kg masy ciała na dobę, do maksymalnie 400 mg na dobę824.
  • Dawkę dzieli się zazwyczaj na 3 porcje podawane w ciągu dnia8.
  • Stosowanie allopurynolu u dzieci jest rzadko wskazane – głównie w przypadku leczenia nowotworów (np. białaczki) oraz niektórych zaburzeń enzymatycznych (np. zespół Lesch-Nyhana)82.

Osoby w podeszłym wieku

W przypadku pacjentów starszych zaleca się stosowanie najmniejszych skutecznych dawek, pozwalających na uzyskanie odpowiedniego obniżenia poziomu kwasu moczowego. U osób w podeszłym wieku szczególną uwagę należy zwrócić na funkcjonowanie nerek oraz ewentualną konieczność modyfikacji dawki89.

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

  • Allopurynol i jego metabolity są wydalane przez nerki. W przypadku upośledzenia funkcji nerek konieczne jest zmniejszenie dawki lub wydłużenie odstępów między kolejnymi dawkami109.
  • Przy klirensie kreatyniny powyżej 20 ml/min – można stosować zwykłe dawki.
  • Przy klirensie kreatyniny 10–20 ml/min – zalecana dawka to 100–200 mg na dobę.
  • Przy klirensie kreatyniny poniżej 10 ml/min – zwykle 100 mg na dobę lub rzadziej, np. co drugi dzień11.
  • W ciężkiej niewydolności nerek może być konieczne stosowanie dawki mniejszej niż 100 mg na dobę lub podawanie dawki 100 mg w jeszcze dłuższych odstępach czasu10.
  • Pacjenci dializowani dwa lub trzy razy w tygodniu mogą przyjmować 300–400 mg allopurynolu tuż po każdej dializie, bez podawania kolejnych dawek do następnej dializy1012.

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

U osób z chorobami wątroby dawkę allopurynolu należy zmniejszyć, a w pierwszym okresie leczenia zaleca się regularne wykonywanie badań czynności wątroby. Zmiana dawkowania jest konieczna, by uniknąć kumulacji leku i niepożądanych skutków ubocznych1012.

Kobiety w ciąży i karmiące piersią

  • Stosowanie allopurynolu w czasie ciąży jest możliwe jedynie wtedy, gdy nie ma bezpieczniejszej alternatywy i choroba zagraża zdrowiu matki lub dziecka1314.
  • Lek przenika do mleka matki, dlatego nie zaleca się jego stosowania podczas karmienia piersią1314.
Informacja dla pacjentów z niewydolnością nerek:

  • W przypadku zaburzeń czynności nerek allopurynol i jego metabolity mogą się kumulować w organizmie, co zwiększa ryzyko działań niepożądanych10.
  • W takich przypadkach należy stosować możliwie najniższe skuteczne dawki, regularnie monitorować czynność nerek i poziom kwasu moczowego109.
  • W przypadku dializ zaleca się podawanie leku po zabiegu zgodnie z zaleceniami lekarza10.
  • Jednoczesne stosowanie leków moczopędnych może zwiększać ryzyko działań niepożądanych, zwłaszcza u osób z przewlekłą chorobą nerek15.

Zmiany dawkowania w zależności od wskazania

Dawkowanie allopurynolu może różnić się w zależności od leczonej choroby. W przypadkach związanych z szybkim obrotem komórkowym, np. w niektórych nowotworach lub zespole Lesch-Nyhana, stosuje się dawki z dolnego zakresu zalecanych wartości, dbając jednocześnie o odpowiednie nawodnienie i alkalizację moczu. U pacjentów z nefropatią moczanową lub inną chorobą nerek należy stosować się do zasad dawkowania dla osób z niewydolnością nerek1617.

Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania

  • Maksymalna zalecana dawka dobowa allopurynolu u dorosłych wynosi 900 mg12.
  • U dzieci maksymalna dawka to 400 mg na dobę82.
  • Przyjęcie bardzo dużej dawki (nawet do 22,5 g) opisywano bez poważnych skutków ubocznych, jednak mogą wystąpić nudności, wymioty, biegunka i zawroty głowy1819.
  • W razie przedawkowania należy zadbać o odpowiednie nawodnienie i, w razie potrzeby, zastosować hemodializę1819.

Allopurynol – dawkowanie w pigułce

Grupa pacjentów Schemat dawkowania
Dorośli 100–200 mg/dobę w stanach lekkich; 300–600 mg/dobę w stanach umiarkowanych; 700–900 mg/dobę w stanach ciężkich; dawkę dobiera się indywidualnie, początkowo 100 mg/dobę, zwiększając stopniowo12.
Dzieci (poniżej 15 lat) 10–20 mg/kg masy ciała/dobę, maksymalnie 400 mg/dobę w 3 dawkach podzielonych; stosowanie rzadko wskazane82.
Osoby starsze Stosować najmniejszą skuteczną dawkę, uwzględniając funkcję nerek i możliwość kumulacji leku89.
Pacjenci z niewydolnością nerek Klirens kreatyniny >20 ml/min – standardowa dawka; 10–20 ml/min – 100–200 mg/dobę; <10 ml/min – 100 mg/dobę lub rzadziej; w ciężkiej niewydolności rzadziej niż co dobę lub po dializie109.
Pacjenci z niewydolnością wątroby Zmniejszona dawka, regularne badania czynności wątroby1012.
Kobiety w ciąży Tylko gdy brak alternatywy i jest to konieczne ze względu na zdrowie matki lub dziecka13.
Karmiące piersią Nie zaleca się stosowania13.

Allopurynol – skuteczna kontrola poziomu kwasu moczowego

Allopurynol jest lekiem, którego dawkowanie powinno być zawsze indywidualnie dostosowane do potrzeb pacjenta. Początkowo stosuje się małe dawki, stopniowo zwiększając je do poziomu, który pozwala skutecznie obniżyć stężenie kwasu moczowego bez wywoływania działań niepożądanych. U dzieci, osób starszych oraz pacjentów z chorobami nerek lub wątroby konieczne są dodatkowe modyfikacje dawkowania i regularne monitorowanie stanu zdrowia. Warto pamiętać, że samodzielna zmiana dawki lub nagłe odstawienie leku mogą prowadzić do pogorszenia stanu zdrowia i powikłań1920.

Pytania i odpowiedzi

Jaką dawkę allopurynolu stosuje się na początku leczenia?

Leczenie zaczyna się od dawki 100 mg na dobę, zwiększając ją stopniowo w zależności od efektów i tolerancji1.

Czy dzieci mogą przyjmować allopurynol?

Tak, ale tylko w określonych przypadkach. Zalecana dawka u dzieci to 10–20 mg/kg masy ciała na dobę, do maksymalnie 400 mg na dobę8.

Jak modyfikować dawkę allopurynolu przy chorobach nerek?

W przypadku zaburzeń czynności nerek dawka jest zmniejszana, a odstępy między dawkami mogą być wydłużone. Przy klirensie kreatyniny poniżej 10 ml/min stosuje się 100 mg na dobę lub rzadziej10.

Czy allopurynol można stosować w ciąży lub podczas karmienia piersią?

W ciąży tylko, jeśli jest to konieczne i nie ma innej alternatywy. W czasie karmienia piersią nie zaleca się stosowania allopurynolu13.

REKLAMA