Alfuzosyna – przeciwwskazania

Czym jest alfuzosyna i kiedy należy zachować ostrożność?

Alfuzosyna jest substancją czynną należącą do grupy leków zwanych antagonistami receptorów alfa-adrenergicznych. Jej głównym zastosowaniem jest leczenie umiarkowanych i ciężkich objawów łagodnego rozrostu gruczołu krokowego u dorosłych mężczyzn, a także wspomaganie leczenia ostrego zatrzymania moczu¹²³. Działa poprzez rozluźnienie mięśni w obrębie pęcherza moczowego i gruczołu krokowego, co ułatwia oddawanie moczu i zmniejsza objawy przeszkody podpęcherzowej⁴⁵.

Jednak nie każdy pacjent może przyjmować alfuzosynę. W niektórych sytuacjach jej stosowanie jest całkowicie przeciwwskazane (bezwzględne przeciwwskazania), w innych – możliwe jedynie po dokładnej ocenie ryzyka przez lekarza (względne przeciwwskazania). Istnieją także przypadki, w których konieczna jest szczególna ostrożność podczas leczenia, zwłaszcza u osób starszych lub z określonymi chorobami przewlekłymi⁶⁷.

Przeciwwskazania bezwzględne – kiedy nie wolno stosować alfuzosyny?

• Nadwrażliwość na alfuzosynę, inne chinazoliny lub składniki pomocnicze – jeśli u pacjenta wystąpiła kiedykolwiek reakcja alergiczna na alfuzosynę, inne leki z tej grupy (np. terazosyna, doksazosyna, prazosyna) lub na którykolwiek składnik pomocniczy, lek jest przeciwwskazany. Podanie może spowodować poważne reakcje alergiczne, w tym wstrząs anafilaktyczny⁸⁹¹⁰.
• Stany związane z niedociśnieniem ortostatycznym – alfuzosyna nie powinna być stosowana u pacjentów, którzy mają lub mieli w przeszłości objawowe spadki ciśnienia po zmianie pozycji ciała. Może to prowadzić do poważnego niedociśnienia, omdleń, a nawet urazów⁹¹¹¹⁰.
• Niewydolność wątroby – lek jest przeciwwskazany u osób z zaburzeniami czynności wątroby, ponieważ może dochodzić do nagromadzenia się substancji czynnej w organizmie i wystąpienia działań niepożądanych^1213891110.
• Jednoczesne stosowanie innych leków blokujących receptory alfa-1-adrenergiczne – połączenie kilku leków z tej grupy może prowadzić do niebezpiecznego spadku ciśnienia i innych poważnych działań niepożądanych^1213891110.
• Dziedziczne nietolerancje cukrów (dotyczy tabletek zawierających laktozę) – niektóre postacie alfuzosyny zawierają laktozę, więc są przeciwwskazane u osób z rzadkimi chorobami metabolicznymi, takimi jak nietolerancja galaktozy, niedobór laktazy typu Lapp czy zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy¹⁴¹⁵¹⁶.

Przeciwwskazania względne – kiedy alfuzosyna tylko w wyjątkowych przypadkach?

• Ciężka niewydolność nerek (klirens kreatyniny poniżej 30 ml/min) – w przypadku tabletek o przedłużonym uwalnianiu 10 mg nie zaleca się stosowania alfuzosyny, ponieważ brak jest danych dotyczących bezpieczeństwa w tej grupie pacjentów^176181619.
• Nadwrażliwość na inne leki z tej grupy – jeśli pacjent miał reakcję uczuleniową na inne chinazoliny, leczenie alfuzosyną należy rozpoczynać ze szczególną ostrożnością, najlepiej pod ścisłym nadzorem lekarza²⁰²¹.
• Jednoczesne stosowanie silnych inhibitorów CYP3A4 (np. itrakonazol, ketokonazol, inhibitory proteazy, klarytromycyna, telitromycyna, nefazodon) – te leki mogą nasilać działania niepożądane alfuzosyny, zwłaszcza wydłużenie odstępu QTc w EKG. W takich przypadkach zaleca się czasowe odstawienie alfuzosyny^22232425.
• Wrodzone lub nabyte wydłużenie odstępu QTc – pacjenci z tym zaburzeniem rytmu serca wymagają indywidualnej oceny przed włączeniem alfuzosyny²²²⁴.

Kiedy należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania alfuzosyny?

W niektórych sytuacjach, mimo braku bezwzględnych przeciwwskazań, konieczne jest zachowanie szczególnej ostrożności podczas stosowania alfuzosyny. Dotyczy to przede wszystkim:

• Osób starszych – u pacjentów w podeszłym wieku istnieje większe ryzyko wystąpienia niedociśnienia ortostatycznego, czyli nagłego spadku ciśnienia krwi po zmianie pozycji ciała. Objawia się to zawrotami głowy, osłabieniem, a nawet omdleniami. Zalecana jest regularna kontrola ciśnienia, szczególnie na początku leczenia^262762819.
• Pacjentów z chorobami serca – osoby z chorobą niedokrwienną serca powinny kontynuować leczenie tej choroby podczas przyjmowania alfuzosyny. W razie nasilenia dolegliwości (np. dusznicy bolesnej) lek należy odstawić^293020182825.
• Pacjentów z ostrą niewydolnością serca – podobnie jak inne leki z tej grupy, alfuzosyna powinna być stosowana bardzo ostrożnie^223020212425.
• Pacjentów przyjmujących leki obniżające ciśnienie krwi lub azotany – w tych przypadkach ryzyko nadmiernego obniżenia ciśnienia tętniczego wzrasta^2627618719.
• Pacjentów z zaburzeniami krążenia mózgowego – istnieje ryzyko niedokrwienia mózgu u osób z już istniejącymi zaburzeniami krążenia mózgowego, zwłaszcza jeśli wystąpi niedociśnienie²⁹²¹.
• Pacjentów z dziedziczną nietolerancją laktozy – dotyczy tabletek zawierających laktozę; lek jest przeciwwskazany u osób z tymi rzadkimi zaburzeniami metabolicznymi¹⁴¹⁵¹⁶.
• Pacjentów, którzy mieli reakcję alergiczną na inne leki blokujące receptory alfa-1 – leczenie należy rozpoczynać ostrożnie, najlepiej pod ścisłym nadzorem lekarza²⁰²¹.
• Osób z założonym cewnikiem – leczenie alfuzosyną wymaga monitorowania i oceny skuteczności przez lekarza²³.
• Ryzyko priapizmu – lek może powodować trwały, bolesny wzwód prącia (priapizm). W przypadku utrzymywania się erekcji dłużej niż 4 godziny należy natychmiast zgłosić się do lekarza, gdyż może to prowadzić do trwałej impotencji^31323334.
• Ryzyko śródoperacyjnego zespołu wiotkiej tęczówki (IFIS) – u osób przyjmujących lub przyjmujących w przeszłości leki blokujące receptory alfa-1, może wystąpić zespół małej źrenicy podczas operacji zaćmy. Należy poinformować okulistę o stosowaniu takich leków przed planowaną operacją^313235363337.

Tabela podsumowująca przeciwwskazania

Alfuzosyna – przeciwwskazania w praktyce

Alfuzosyna to skuteczny lek poprawiający komfort życia wielu mężczyzn z łagodnym rozrostem gruczołu krokowego. Jednak jej stosowanie wymaga zachowania ostrożności i wykluczenia przeciwwskazań, które mogą prowadzić do poważnych działań niepożądanych. Przeciwwskazania zależą zarówno od indywidualnych cech pacjenta, jak i od postaci leku, jego dawki oraz współistniejących chorób. Warto pamiętać o konieczności poinformowania lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach oraz chorobach przewlekłych przed rozpoczęciem terapii alfuzosyną. Tylko wtedy leczenie będzie bezpieczne i skuteczne.