REKLAMA

Afatynib, dakomitynib i erlotynib to doustne inhibitory EGFR stosowane w leczeniu niedrobnokomórkowego raka płuca. Różnią się wskazaniami, profilami bezpieczeństwa i zastosowaniem u szczególnych grup pacjentów.

Porównanie afatynibu, dakomitynibu i erlotynibu – podstawowe informacje

Afatynib, dakomitynib i erlotynib to leki doustne należące do grupy inhibitorów kinazy tyrozynowej receptorów naskórkowego czynnika wzrostu (EGFR). Są stosowane w leczeniu niedrobnokomórkowego raka płuca (NDRP) u dorosłych pacjentów z określonymi mutacjami aktywującymi EGFR. Ich działanie polega na blokowaniu sygnałów, które sprzyjają wzrostowi i podziałowi komórek nowotworowych123. Wszystkie są dostępne w postaci tabletek powlekanych przyjmowanych doustnie456.

Wskazania do stosowania – kiedy stosuje się te leki?

Chociaż wszystkie trzy leki mają podobny mechanizm działania, ich wskazania różnią się w kilku istotnych aspektach.

  • Afatynib jest wskazany u dorosłych pacjentów z miejscowo zaawansowanym lub przerzutowym NDRP z aktywującą mutacją EGFR, którzy nie byli wcześniej leczeni inhibitorami kinazy tyrozynowej EGFR. Może być również stosowany u pacjentów z NDRP o histologii płaskonabłonkowej z progresją po chemioterapii opartej na związkach platyny7.
  • Dakomitynib jest przeznaczony do leczenia pierwszej linii u dorosłych pacjentów z miejscowo zaawansowanym lub przerzutowym NDRP z mutacjami aktywującymi EGFR8.
  • Erlotynib może być stosowany zarówno jako leczenie pierwszego rzutu u pacjentów z NDRP i aktywującą mutacją EGFR, jak i w terapii podtrzymującej oraz w przypadku niepowodzenia wcześniejszej chemioterapii. Dodatkowo, w połączeniu z gemcytabiną, znajduje zastosowanie w leczeniu raka trzustki z przerzutami9.

Wszystkie leki wymagają potwierdzenia obecności odpowiedniej mutacji EGFR przed rozpoczęciem leczenia101112.

Ważne: Afatynib jako jedyny z tej grupy leków ma udowodnioną skuteczność w leczeniu NDRP o histologii płaskonabłonkowej po wcześniejszej chemioterapii, podczas gdy dakomitynib i erlotynib stosuje się głównie w NDRP z określonymi mutacjami EGFR. Erlotynib ma dodatkowe wskazanie w leczeniu raka trzustki z przerzutami w połączeniu z gemcytabiną. Każdy z tych leków wymaga potwierdzenia obecności odpowiedniej mutacji przed rozpoczęciem terapii789.

Mechanizm działania i różnice farmakokinetyczne

Wszystkie porównywane leki blokują działanie kinazy tyrozynowej EGFR, co hamuje sygnały odpowiedzialne za wzrost i podział komórek nowotworowych. Istnieją jednak pewne różnice w szczegółach działania i farmakokinetyce:

  • Afatynib blokuje nie tylko EGFR, ale także HER2, HER3 i HER4, a wiązanie z receptorem jest nieodwracalne1.
  • Dakomitynib również działa nieodwracalnie, ale jego głównym celem są EGFR, HER2 i HER42.
  • Erlotynib jest wybiórczym, odwracalnym inhibitorem EGFR3.

Pod względem farmakokinetyki:

  • Afatynib osiąga maksymalne stężenie we krwi po 2-5 godzinach od podania i jest wydalany głównie z kałem. Zaleca się przyjmowanie go na czczo, ponieważ posiłki zmniejszają jego wchłanianie13.
  • Dakomitynib ma wysoką biodostępność (80%), osiąga szczytowe stężenie po 5-6 godzinach, a pokarm nie wpływa istotnie na jego wchłanianie14.
  • Erlotynib osiąga maksymalne stężenie po ok. 4 godzinach, a jego wchłanianie zwiększa się pod wpływem pokarmu. Również jest wydalany głównie z kałem15.

Przeciwwskazania i środki ostrożności – na co uważać?

Wszystkie trzy leki mają podobne przeciwwskazania: nie powinny być stosowane u osób z nadwrażliwością na substancję czynną lub którykolwiek składnik pomocniczy161718. Jednak występują różnice w szczegółowych ostrzeżeniach:

  • W przypadku afatynibu i dakomitynibu należy zachować ostrożność u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby i nerek. Afatynibu nie zaleca się u osób z bardzo ciężką niewydolnością nerek (eGFR < 15 ml/min/1,73 m²) oraz w ciężkich zaburzeniach wątroby (stopień C wg Child-Pugh)19.
  • Dakomitynib w ciężkich zaburzeniach wątroby podaje się w zmniejszonej dawce, natomiast w ciężkiej niewydolności nerek nie zaleca się stosowania, ze względu na brak danych20.
  • Erlotynib nie powinien być stosowany u osób z ciężkimi zaburzeniami wątroby oraz nerek; wymaga ostrożności u osób z umiarkowaną niewydolnością wątroby21.

Wszystkie leki mogą powodować biegunkę, wysypkę, reakcje skórne, zaburzenia funkcji wątroby oraz śródmiąższową chorobę płuc. W razie pojawienia się takich objawów należy przerwać leczenie i wdrożyć odpowiednie postępowanie222324.

Bezpieczeństwo stosowania u dzieci, kobiet w ciąży, karmiących i kierowców

Porównując bezpieczeństwo stosowania tych leków w szczególnych grupach pacjentów, można zauważyć kilka istotnych różnic i podobieństw:

  • Nie zaleca się stosowania żadnego z tych leków u dzieci i młodzieży, ponieważ nie określono bezpieczeństwa i skuteczności w tej grupie wiekowej252621.
  • Stosowanie w ciąży jest przeciwwskazane lub bardzo niezalecane, ponieważ mogą wystąpić niekorzystne skutki dla płodu. W przypadku afatynibu i dakomitynibu mechanizm działania sugeruje ryzyko uszkodzenia płodu, a w przypadku erlotynibu brak jest wystarczających danych, ale ryzyko nie może być wykluczone272829.
  • Nie zaleca się karmienia piersią podczas leczenia żadnym z tych leków303132.
  • Wszystkie leki mogą wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn, głównie ze względu na ryzyko wystąpienia działań niepożądanych ze strony oczu, takich jak suchość oka czy zapalenie rogówki333435.
Ważne:

  • Afatynib, dakomitynib i erlotynib nie są przeznaczone dla dzieci ani młodzieży.
  • Kobiety w ciąży oraz karmiące piersią nie powinny przyjmować tych leków.
  • U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby konieczne jest szczególne monitorowanie i ostrożność – niektóre leki są przeciwwskazane przy ciężkiej niewydolności narządów.
  • Prowadzenie pojazdów może być utrudnione przez działania niepożądane ze strony oczu.

Podsumowanie – podobieństwa i różnice w praktyce klinicznej

Wszystkie porównywane leki są doustnymi inhibitorami kinazy tyrozynowej EGFR i wykazują skuteczność u pacjentów z niedrobnokomórkowym rakiem płuca z określonymi mutacjami EGFR. Afatynib wyróżnia się możliwością stosowania także u chorych z NDRP o histologii płaskonabłonkowej po chemioterapii, a erlotynib dodatkowo znajduje zastosowanie w leczeniu raka trzustki. Wybór odpowiedniego leku zależy od typu nowotworu, statusu mutacji, wcześniejszego leczenia oraz stanu zdrowia pacjenta, w tym czynności nerek i wątroby.

Substancja czynna Najważniejsze wskazania Stosowanie u dzieci Stosowanie w ciąży Stosowanie u kierowców
Afatynib NDRP z mutacją EGFR, NDRP płaskonabłonkowy po chemioterapii Nie zaleca się Przeciwwskazane Możliwy wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów
Dakomitynib NDRP z mutacją EGFR (1. linia) Nie zaleca się Przeciwwskazane Możliwy wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów
Erlotynib NDRP z mutacją EGFR, leczenie podtrzymujące, po chemioterapii, rak trzustki z gemcytabiną Nie zaleca się Przeciwwskazane Możliwy wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów

Afatynib, dakomitynib i erlotynib – wybór leku w leczeniu NDRP

Wybierając pomiędzy afatynibem, dakomitynibem i erlotynibem, lekarz bierze pod uwagę rodzaj nowotworu, obecność odpowiedniej mutacji EGFR, wcześniejsze terapie oraz ogólny stan zdrowia pacjenta. Każdy z tych leków ma potwierdzoną skuteczność, ale różni się profilem bezpieczeństwa i szczegółowymi wskazaniami. Ostateczna decyzja dotycząca leczenia powinna być podejmowana indywidualnie, z uwzględnieniem wszystkich tych czynników.

Pytania i odpowiedzi

Jakie są główne wskazania do stosowania afatynibu, dakomitynibu i erlotynibu?

Afatynib i dakomitynib stosuje się głównie w leczeniu NDRP z mutacją EGFR, afatynib także w NDRP płaskonabłonkowym po chemioterapii. Erlotynib jest stosowany w NDRP z mutacją EGFR, leczeniu podtrzymującym i w raku trzustki z gemcytabiną.123

Czy afatynib, dakomitynib i erlotynib można stosować u dzieci?

Nie zaleca się stosowania tych leków u dzieci i młodzieży, ponieważ nie określono ich bezpieczeństwa i skuteczności w tej grupie.123

Jakie są przeciwwskazania do stosowania afatynibu, dakomitynibu i erlotynibu?

Przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki pomocnicze. Nie zaleca się stosowania w ciąży, karmieniu piersią oraz w ciężkich zaburzeniach nerek i wątroby.123

Czy te leki można stosować w ciąży lub podczas karmienia piersią?

Nie zaleca się stosowania afatynibu, dakomitynibu i erlotynibu w ciąży ani podczas karmienia piersią ze względu na potencjalne ryzyko dla dziecka.123

Czy afatynib, dakomitynib i erlotynib mają wpływ na prowadzenie pojazdów?

Mogą wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów ze względu na możliwe działania niepożądane ze strony oczu, takie jak suchość oka lub zapalenie rogówki.123

REKLAMA