Stosowanie leków u dzieci – dlaczego wymaga szczególnej ostrożności?
Podawanie leków dzieciom to zagadnienie, które wymaga szczególnego podejścia. Dzieci różnią się od dorosłych nie tylko masą ciała, ale również sposobem, w jaki ich organizm wchłania, rozkłada i wydala substancje czynne. Oznacza to, że nawet jeśli dawka zostanie przeliczona na kilogram masy ciała, lek może działać inaczej niż u osoby dorosłej. U dzieci mogą wystąpić zarówno inne skutki uboczne, jak i różnice w skuteczności działania leku12.
Zakres stosowania adenozyny u dzieci
Adenozyna jest wykorzystywana u dzieci i młodzieży od 0 do 18 lat w celu szybkiego przywrócenia prawidłowego rytmu zatokowego w napadowym częstoskurczu nadkomorowym, czyli w sytuacjach, gdy serce bije zbyt szybko i nieregularnie z powodu zaburzeń przewodzenia w przedsionkach lub węźle przedsionkowo-komorowym3. Nie każda postać leku z adenozyną jest jednak przeznaczona do stosowania u dzieci – na przykład niektóre preparaty są zarejestrowane wyłącznie dla dorosłych4. Wskazanie pediatryczne dotyczy przede wszystkim roztworu do wstrzykiwań, który może być podawany wyłącznie w warunkach szpitalnych pod stałym monitoringiem.
- Adenozyna powinna być stosowana u dzieci wyłącznie w szpitalu, gdzie jest możliwy natychmiastowy nadzór medyczny i dostęp do specjalistycznego sprzętu.
- Podczas podawania tego leku konieczne jest ciągłe monitorowanie pracy serca (EKG) oraz przygotowanie do natychmiastowej interwencji w przypadku poważnych działań niepożądanych.
- Nie należy stosować adenozyny w warunkach domowych ani bez obecności doświadczonego personelu medycznego.
Dawkowanie adenozyny u dzieci – zasady i różnice
Dawkowanie adenozyny u dzieci zależy od masy ciała oraz wieku dziecka. Zawsze należy stosować się do wytycznych podanych przez lekarza, który dostosuje dawkę do indywidualnych potrzeb pacjenta. Roztwór do wstrzykiwań z adenozyną jest przeznaczony do szybkiego podania dożylnego, najczęściej w sytuacjach nagłych. W ChPL wskazano, że skuteczność podania śródkostnego (do kości) nie została potwierdzona, dlatego taki sposób podania nie jest zalecany5.
Przykładowe zasady dawkowania
- Dawkę ustala lekarz w zależności od masy ciała i stanu zdrowia dziecka3.
- Lek podaje się w szybkim wstrzyknięciu dożylnym, pod kontrolą EKG1.
- Nie zaleca się samodzielnego przeliczania dawki – każdorazowo wymaga to decyzji specjalisty.
Bezpieczeństwo stosowania adenozyny u dzieci
Adenozyna, choć skuteczna w przywracaniu prawidłowego rytmu serca, może powodować poważne działania niepożądane, zwłaszcza jeśli nie jest podawana zgodnie z zaleceniami. Do najważniejszych zagrożeń należą zaburzenia rytmu serca, spadek ciśnienia tętniczego, napady drgawek oraz reakcje alergiczne. U dzieci z zespołem Wolffa-Parkinsona-White’a adenozyna może spowodować arytmie przedsionkowe i w niektórych przypadkach prowadzić do przyspieszenia rytmu komór serca5.
Szczególną ostrożność należy zachować u dzieci z chorobami serca, drgawkami w wywiadzie, przewlekłą obturacyjną chorobą płuc (np. astma), zespołem długiego QT oraz innymi poważnymi schorzeniami serca65. Przeciwwskazania obejmują m.in. bloki serca II i III stopnia (poza pacjentami ze stymulatorem), zespół chorego węzła zatokowego, ciężkie niedociśnienie tętnicze, niewyrównaną niewydolność serca oraz astmę oskrzelową6.
Środki ostrożności i przeciwwskazania
- Nie należy stosować adenozyny u dzieci z ciężkimi chorobami serca bez wcześniejszej oceny przez lekarza.
- Lek jest przeciwwskazany w przypadku astmy oskrzelowej oraz niektórych zaburzeń rytmu serca.
- U dzieci z napadami drgawek w wywiadzie konieczne jest bardzo dokładne monitorowanie podczas podania leku.
- W razie wystąpienia objawów takich jak duszność, silny ból w klatce piersiowej czy omdlenie, podanie leku musi być natychmiast przerwane.
- Adenozyna może wywołać poważne zaburzenia rytmu serca – jej podawanie wymaga stałego monitorowania pracy serca.
- Nie wolno stosować jej u dzieci z zespołem długiego QT, ciężką niewydolnością serca czy astmą oskrzelową.
- W przypadku dzieci leczonych innymi lekami wpływającymi na serce (np. dipirydamol), adenozynę można podać tylko w szczególnych przypadkach i po dostosowaniu dawki.
- W sytuacji pojawienia się poważnych objawów niepożądanych, takich jak niewydolność oddechowa czy zatrzymanie akcji serca, podanie adenozyny musi być natychmiast przerwane.
Podsumowanie – adenozyna u dzieci tylko pod ścisłą kontrolą
Adenozyna jest skuteczną substancją czynną w leczeniu napadowego częstoskurczu nadkomorowego u dzieci, jednak jej zastosowanie wymaga wyjątkowej ostrożności. Lek ten powinien być stosowany wyłącznie w warunkach szpitalnych, gdzie możliwe jest stałe monitorowanie pracy serca i natychmiastowa reakcja na potencjalne powikłania. Przeciwwskazania i środki ostrożności są szczególnie ważne w przypadku dzieci z chorobami serca, układu oddechowego czy drgawkami w wywiadzie. Odpowiednie dawkowanie i ścisła kontrola medyczna są kluczowe dla bezpieczeństwa najmłodszych pacjentów.
| Grupa wiekowa | Możliwość stosowania | Dawkowanie |
|---|---|---|
| Niemowlęta (0–1 rok) | Można stosować (w szpitalu) | Indywidualne ustalenie przez lekarza |
| Dzieci (1–12 lat) | Można stosować (w szpitalu) | Indywidualne ustalenie przez lekarza |
| Młodzież (12–18 lat) | Można stosować (w szpitalu) | Indywidualne ustalenie przez lekarza |
| Dorośli | Można stosować | Indywidualne ustalenie przez lekarza |


















