REKLAMA

Ogólne zasady dawkowania acytretyny

Acytretyna dostępna jest w postaci kapsułek do stosowania doustnego, w dawkach 10 mg i 25 mg. Lek przyjmuje się raz na dobę, najlepiej w trakcie posiłku lub popijając mlekiem, co poprawia jego wchłanianie123.

  • Dorośli: Zazwyczaj leczenie rozpoczyna się od dawki początkowej 25 mg lub 30 mg na dobę (odpowiednio 1 kapsułka 25 mg lub 3 kapsułki 10 mg), przez okres 2 do 4 tygodni123.
  • Dawka podtrzymująca: Zależnie od efektów i tolerancji, zwykle stosuje się dawkę 25–50 mg na dobę przez kolejne 6–8 tygodni. W wyjątkowych sytuacjach dawka może być zwiększona, ale nie powinna przekraczać 75 mg na dobę145.
  • Leczenie przewlekłe: Po uzyskaniu poprawy, zwłaszcza w łuszczycy, leczenie można przerwać. W razie nawrotu stosuje się ten sam schemat14.
  • Zaburzenia rogowacenia: W tych schorzeniach często potrzebna jest terapia podtrzymująca najmniejszą skuteczną dawką – nawet poniżej 20 mg na dobę, nie przekraczając 50 mg na dobę645.
Ważne: Acytretyna jest przeznaczona do leczenia ciężkich i opornych na inne metody chorób skóry, takich jak łuszczyca czy zaburzenia rogowacenia. Leczenie powinno być prowadzone wyłącznie przez lekarza doświadczonego w terapii retynoidami. Dawki ustalane są indywidualnie – nie wolno samodzielnie zmieniać zaleconego dawkowania ani przerywać terapii bez konsultacji ze specjalistą. Należy ściśle przestrzegać zaleceń dotyczących sposobu przyjmowania leku oraz regularnie zgłaszać się na wizyty kontrolne.

Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów

Dzieci i młodzież

  • Stosowanie u dzieci: Lek stosuje się tylko, gdy inne metody leczenia nie przynoszą efektów. Dawka dobowa wynosi około 0,5 mg na kilogram masy ciała dziecka678.
  • Wyjątkowe sytuacje: Przez krótki czas można rozważyć zwiększenie dawki do 1 mg/kg mc., jednak nie wolno przekraczać maksymalnej dawki 35 mg na dobę678.
  • Dawka podtrzymująca: Zawsze powinna być jak najniższa, by ograniczyć ryzyko długotrwałych działań niepożądanych978.

Pacjenci w podeszłym wieku

Dawkowanie u osób starszych nie wymaga rutynowej modyfikacji, jednak należy zachować ostrożność, szczególnie przy długotrwałej terapii. Zaleca się regularne badania w kierunku ewentualnych zaburzeń kostnienia, zwłaszcza przy przewlekłym stosowaniu leku1011.

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek i wątroby

Kobiety w ciąży i karmiące piersią

Acytretyna jest bezwzględnie przeciwwskazana w ciąży i podczas karmienia piersią. Lek jest silnie teratogenny – może wywołać ciężkie wady rozwojowe płodu nawet wtedy, gdy był stosowany krótko przed zajściem w ciążę. Kobiety w wieku rozrodczym muszą stosować bardzo skuteczną antykoncepcję co najmniej miesiąc przed, w trakcie oraz przez 3 lata po zakończeniu terapii. Przez cały ten okres konieczne jest regularne wykonywanie testów ciążowych151617.

Ważne dla kobiet:

  • Acytretyna nie może być stosowana przez kobiety w ciąży oraz karmiące piersią.
  • Po zakończeniu leczenia konieczne jest stosowanie skutecznej antykoncepcji przez 3 lata.
  • Wymagane są regularne testy ciążowe przed, w trakcie oraz po leczeniu.
  • Ryzyko poważnych wad rozwojowych u płodu utrzymuje się przez długi czas po zakończeniu terapii.

Zmiany dawkowania w zależności od wskazania

Dawkowanie acytretyny jest podobne niezależnie od leczonej choroby (np. łuszczyca, rybia łuska, choroba Dariera czy inne zaburzenia rogowacenia). W łuszczycy po uzyskaniu poprawy leczenie zwykle się przerywa, natomiast w zaburzeniach rogowacenia często konieczna jest długotrwała terapia najmniejszą skuteczną dawką podtrzymującą456.

Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania

  • Dorośli: Maksymalna dawka dobowa wynosi 75 mg. Nie należy jej przekraczać451.
  • Dzieci: Maksymalna dawka dobowa nie powinna przekraczać 35 mg786.
  • W razie przedawkowania: Objawy są podobne do tych, które występują po przedawkowaniu witaminy A (np. bóle głowy, nudności, senność, świąd). W przypadku przedawkowania należy natychmiast przerwać stosowanie leku181920.

Dawkowanie acytretyny w różnych grupach pacjentów – podsumowanie

Grupa pacjentów Schemat dawkowania
Dorośli Początkowo 25–30 mg/dobę przez 2–4 tygodnie, następnie 25–50 mg/dobę przez 6–8 tygodni. Maksymalnie 75 mg/dobę. Dawka podtrzymująca indywidualna1243
Dzieci i młodzież Około 0,5 mg/kg mc. na dobę, krótkotrwale do 1 mg/kg mc. Maksymalnie 35 mg/dobę. Dawka podtrzymująca jak najniższa678
Osoby starsze Jak u dorosłych, ale z ostrożnością przy przewlekłym stosowaniu; zalecana regularna kontrola stanu zdrowia1011
Pacjenci z ciężką niewydolnością nerek lub wątroby Przeciwwskazane121314
Kobiety w ciąży i karmiące piersią Przeciwwskazane151617

Acytretyna – indywidualizacja dawkowania i bezpieczeństwo

Acytretyna jest lekiem wymagającym bardzo indywidualnego podejścia do dawkowania – zarówno w zależności od choroby, jak i cech pacjenta. Ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych, szczególnie u dzieci, kobiet w wieku rozrodczym oraz osób z chorobami nerek i wątroby, lek ten powinien być stosowany wyłącznie pod ścisłym nadzorem lekarza. Regularna kontrola stanu zdrowia i przestrzeganie zaleceń dotyczących dawkowania są kluczowe dla bezpieczeństwa terapii231.

Pytania i odpowiedzi

Jak długo można stosować acytretynę?

Czas leczenia zależy od choroby i tolerancji, ale długotrwałe leczenie zalecane jest tylko w przypadku zaburzeń rogowacenia, a nie łuszczycy2223.

Czy acytretyna jest bezpieczna dla dzieci?

Stosuje się ją tylko w wyjątkowych przypadkach, gdy inne metody są nieskuteczne. Dawka zależy od masy ciała i nie powinna przekraczać 35 mg na dobę678.

Jakie są przeciwwskazania do stosowania acytretyny?

Przeciwwskazaniami są m.in. ciąża, karmienie piersią, ciężkie choroby nerek lub wątroby, przewlekle podwyższony poziom lipidów oraz nadwrażliwość na lek121314.

Jakie jest ryzyko przedawkowania acytretyny?

Objawy przypominają przedawkowanie witaminy A (bóle głowy, nudności, świąd). W razie przedawkowania należy przerwać leczenie181920.

REKLAMA