Jak działa metoksalen?
Metoksalen należy do grupy furokumaryn i jest substancją, która sama w sobie nie wykazuje działania leczniczego – jej właściwości ujawniają się dopiero po połączeniu z promieniowaniem UV-A, w ramach tzw. terapii PUVA1. W organizmie metoksalen łączy się z DNA komórek skóry i po aktywacji światłem UV-A hamuje ich nadmierny rozrost, co jest kluczowe w leczeniu łuszczycy1. Dodatkowo, po ekspozycji na światło, zwiększa się synteza melaniny, liczba komórek pigmentowych oraz pogrubia się warstwa rogowa skóry2.
Wskazania do stosowania metoksalenu
Zakres zastosowania metoksalenu jest bardzo precyzyjnie określony i ogranicza się do terapii bardzo ciężkiej łuszczycy pospolitej, która nie reaguje na inne metody leczenia. Substancja ta jest stosowana wyłącznie w połączeniu z naświetlaniem promieniowaniem UV-A (terapia PUVA)3. Zastosowanie metoksalenu wymaga dostępności specjalistycznego sprzętu oraz doświadczenia personelu medycznego, co dodatkowo ogranicza jej wykorzystanie do wyspecjalizowanych ośrodków4.
Wskazania u dorosłych
Metoksalen podawany doustnie jest stosowany wyłącznie w terapii bardzo ciężkiej łuszczycy pospolitej, kiedy inne metody leczenia nie przynoszą oczekiwanych rezultatów lub nie mogą być zastosowane. Terapia PUVA polega na podaniu metoksalenu, a następnie naświetlaniu skóry promieniowaniem UV-A3.
- Bardzo ciężka łuszczyca pospolita – leczenie przeznaczone dla pacjentów z nasilonymi zmianami skórnymi, których nie można skutecznie kontrolować innymi metodami3.
Wskazania u dzieci
Stosowanie metoksalenu w terapii PUVA u dzieci nie jest zalecane i powinno być ograniczone do przypadków absolutnie koniecznych. Ze względu na większe ryzyko działań niepożądanych oraz brak odpowiednich danych dotyczących bezpieczeństwa, decyzja o podaniu tej substancji dzieciom powinna być podejmowana wyłącznie w wyjątkowych sytuacjach i przez doświadczonych specjalistów5.
- Bardzo ciężka łuszczyca pospolita – terapia możliwa wyłącznie, jeśli nie ma innych opcji terapeutycznych i pod ścisłym nadzorem specjalistycznym5.
Inne specjalne grupy pacjentów
Metoksalen w terapii PUVA może być stosowany w wyjątkowych przypadkach u młodych pacjentów, osób ze skórą typu I i II, a także u osób z niektórymi chorobami skóry lub oczu. Jednak u tych pacjentów terapia powinna być prowadzona z zachowaniem szczególnej ostrożności, a niektóre obszary skóry powinny być chronione podczas naświetlania5.
| Wskazanie | Dorośli | Dzieci > 12 lat | Dzieci < 12 lat | Osoby starsze | Pacjenci z niewydolnością nerek |
|---|---|---|---|---|---|
| Bardzo ciężka łuszczyca pospolita (PUVA) | Tak | Tak, w wyjątkowych przypadkach | Tak, w wyjątkowych przypadkach | Tak | Brak danych |
- Pacjenci z określonymi chorobami skóry lub oczu powinni być dokładnie ocenieni przed rozpoczęciem terapii PUVA.
- Terapia wymaga ścisłego przestrzegania zaleceń dotyczących ochrony skóry i oczu podczas naświetlania.
- W przypadku wcześniejszych terapii UV-B, dziegciem, arszenikiem lub promieniowaniem rentgenowskim należy zachować szczególną ostrożność.
- Konieczne jest stosowanie skutecznej antykoncepcji przez kobiety w wieku rozrodczym oraz mężczyzn aktywnych seksualnie w trakcie terapii.
- Nie wolno zwiększać dawki promieniowania w przypadku wystąpienia rumienia skóry.
Metoksalen – precyzyjne wskazania i ograniczenia stosowania
Metoksalen, stosowany w terapii PUVA, jest przeznaczony głównie do leczenia bardzo ciężkiej łuszczycy pospolitej u dorosłych, a u dzieci tylko w wyjątkowych sytuacjach. Terapia ta wymaga specjalistycznej aparatury i doświadczenia personelu, a także zachowania szczególnej ostrożności u pacjentów z określonymi chorobami skóry i oczu. Stosowanie metoksalenu zawsze odbywa się pod ścisłą kontrolą i tylko w uzasadnionych przypadkach, co zapewnia maksymalne bezpieczeństwo pacjentów35.


















