Co to są diuretyki, czyli leki moczopędne?

Nazwą „leki moczopędne” określamy substancje, które poprzez bezpośredni wpływ na poszczególne struktury w nerkach zwiększają wydalanie wody i sodu. Uwzględniając różnice w budowie chemicznej oraz inne mechanizmy działania na poziomie nefronu (czyli podstawowej struktury odpowiedzialnej za funkcjonowanie nerki) czy też różny rodzaj działań niepożądanych, leki moczopędne można podzielić na 5 podstawowych grup.

Jak działa furosemid a jak spironol?

Diuretyki pętlowe, w tym furosemid,  to leki o szybkim działaniu moczopędnym – zaczynają działać w ciągu godziny, a diureza (czyli wytwarzanie i wydalanie moczu) jest zwykle zakończona w ciągu sześciu godzin. Żeby nie zakłócać snu, mogą być podawane dwa razy na dobę, rano i po południu. Furosemid przyczynia się także do zablokowania zwrotnego wchłaniania jonów chloru oraz sodu (czyli zatrzymywania tych substancji w organizmie), co w efekcie skutkuje ich wzmożonym wydalaniem wraz z moczem oraz zwiększeniem objętości wydalanej wody. Oprócz tego furosemid przyczynia się prawdopodobnie do rozszerzenia naczyń krwionośnych, dlatego obniża ciśnienie krwi. 

Spironol to lek, którego substancją czynną jest spironolakton, który należy również do grupy diuretyków, ale tych, które pozwalają na “oszczędzanie” (czyli zatrzymanie w organizmie) jonów potasu. Jego mechanizm działania, w odróżnieniu od furosemidu, jest mechanizmem receptorowym, to znaczy, że spironolakton łączy się z receptorem aldosteronowym i hamuje jego działanie w kanalikach nerkowych [1]. 

Jakie są wskazania dla obu diuretyków?

Wśród podstawowych wskazań do stosowania furosemidu i spironolaktonu wymienia się [2]:

• niewydolność serca przebiegającą z objawami retencji (zatrzymania) płynów, co objawia się obrzękami kończyn dolnych;
• nadciśnienie tętnicze, pierwotne i wtórne (szczególnie w schorzeniach nerek);
• zdekompensowaną marskość wątroby (należy pamiętać o stosowaniu przede wszystkim diuretyków oszczędzających potas, czyli wspominany w tym tekście spironolakton);
• przewlekłą chorobę nerek z retencją płynów przy zachowanej diurezie (odpowiedniej ilości moczu oddawanej w ciągu doby);
• niektóre przypadki ostrej niewydolności nerek;
• niektóre przypadki zespołu nerczycowego.

Czy działanie furosemidu różni się od działania spironolaktonu?

Nie możemy bezpośrednio zestawić i porównać obu tych leków dlatego, że należą do różnych grup diuretyków, a ich użycie zależy od tego z jakim problemem mamy do czynienia. Można jednak wskazać pewne cechy charakterystyczne dla furosemidu oraz dla spironolaktonu. Na przykład, furosemid [3]:

• charakteryzuje się średnią (ok. 50%) dostępnością po podaniu doustnym w formie tabletki, co oznacza, że tylko połowa ilości substancji zawartej w tabletce może zadziałać w organizmie;
• początek działania leku po podaniu doustnym następuje po upływie 30-60 minut, dlatego efektywniejsze jest zastosowanie formy dożylnej tego leku. W przypadku formy dożylnej początek działania następuje już po upływie 5 minut od podania leku;
• pokarm może opóźniać wchłanianie leku przyjmowanego w postaci tabletki – zaleca się zażywanie tabletki z furosemidem na czczo;
• jeśli konieczna jest zamiana postaci dożylnej na doustną, należy przyjmować doustnie dawkę 2 razy większą od tej przyjmowanej dożylnie.

W przypadku spironolaktonu [4]:

• dużo lepiej wchłania się po podaniu doustnym w formie tabletki;
• odmiennie niż w przypadku furosemidu, spironolakton wchłania się lepiej po posiłku niż na czczo;
• pełne działanie moczopędne uzyskuje się po 2-3 dniach leczenia;
• w przeciwieństwie do furosemidu, spironolakton zatrzymuje w naszym organizmie potas, dzięki czemu przeciwdziała rozwojowi hipokaliemii (obniżony poziom potasu poniżej obowiązującej normy), która jest częstym zjawiskiem w trakcie leczenia diuretykami.

Czy któryś z wymienionych leków jest bezpieczniejszy?

Nie można jednoznacznie odpowiedzieć na to pytanie. Każdy z leków charakteryzuje się swoim własnym profilem bezpieczeństwa i ryzykiem wywołania działań niepożądanych, co wynika między innymi z mechanizmów działania leków. Na przykład, spironolakton ze względu na brak selektywności może powodować ginekomastię, czyli przerost gruczołów piersiowych.

Spironolakton i furosemid a alkohol

Nie – podczas leczenia tymi lekami nie można spożywać alkoholu.

Ciąża i karmienie piersią

Furosemid przenika przez łożysko, osiągając w krwi pępowinowej takie samo stężenie jak we krwi matki. Lek można stosować w czasie ciąży tylko krótkotrwale, kontrolując stężenie elektrolitów, wartość hematokrytu oraz rozwój płodu. Furosemid przenika do pokarmu kobiecego i może hamować laktację, dlatego w czasie leczenia nie należy karmić piersią. Jeśli chodzi o spironolakton to brakuje wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania spironolaktonu u kobiet w ciąży.  Lek i jego metabolity przenikają przez łożysko i do pokarmu kobiecego. Należy unikać stosowania spironolaktonu u kobiet w ciąży i u kobiet karmiących piersią [2].

Jakie są leki z furosemidem i spironolaktonem?

Jeśli chodzi o spironolakton, lek ten dostępny jest w postaci tabletek (Finospir), tabletek powlekanych (Spironol), a także kapsułek (Verospiron). Furosemid dostępny jest w postaci tabletek powlekanych (Furosemid Aurovitas, Furosemid Polfarmex, Furosemid Polpharma) lub roztworu do podania dożylnego (Furosemide Kabi, Furosemide Polpharma).

Jakie są przeciwwskazania do stosowania furosemidu i spironolaktonu?

Przeciwwskazania do stosowania leków moczopędnych wynikają z profilu i ich siły działania. Podstawowym przeciwwskazaniem do leczenia diuretykami jest brak wskazań, a także hipotonia (zbyt duże obniżenie ciśnienia tętniczego krwi) oraz hipowolemia (zbyt mała ilość krwi w całym układzie naczyniowym).

Podsumowanie

Leki moczopędne są wykorzystywane w leczeniu wielu schorzeń od lat. Ich rola w leczeniu nadciśnienia tętniczego i niewydolności serca jest niepodważalna. Leki te nie tylko wydłużają życie pacjentów i opóźniają wystąpienie powikłań, ale także poprawiają jakość życia. Umożliwiają kontrolę ciśnienia tętniczego, a w przypadku antagonistów aldosteronu (na przykład omawiany w tekście spironolakton) – także hamowanie przebudowy mięśnia sercowego po ostrych zespołach wieńcowych.

Jakie leki wprowadzono na rynek w grudniu 2023?

W grudniu 2023 roku pozwolenie na dopuszczenie do obrotu uzyskało niemal 50 produktów leczniczych. W dużej mierze są to zamienniki dostępnych już na rynku leków, w tym leków na rozrzedzenie krwi, antybiotyków, czy leków na cukrzycę.

Nowe leki przeciwzakrzepowe

Końcówka roku 2023 przyniosła nam 4 zamienniki popularnego przeciwzakrzepowego leku Xarelto, w tym Bevimlar (w dawkach 2,5 mg, 10 mg, 15 mg, 20 mg), Mibrex (w dawcę 10 mg, 15 mg i 20 mg), Zarixa (w dawkach 2,5 mg, 10 mg, 15 mg, 20 mg) oraz Rivaroxaban Ranbaxy (w dawkach 2,5 mg, 10 mg, 15 mg, 20 mg). Równie popularnym lekiem przeciwzakrzepowym, powszechnie stosowanym w medycynie, jest Pradaxa, która również doczekała się swoich zamienników, w tym Danengo (w dawce 75 mg, 110 mg, 150 mg) oraz Daxanlo (w dawce 75 mg, 110 mg, 150 mg). Innym lekiem przeciwzakrzepowym (przeciwpłytkowym), który został dopuszczony do obrotu w grudniu 2023 roku jest Tigrix, zawierający tikagrelor w dawkach 60 lub 90 mg.

Nowe leki na cukrzycę

Rynek wzbogacił się także w zamienniki leków przeciwcukrzycowych zawierających metforminę, takich jak Metformax czy Siofor. Pozwolenie na dopuszczenie do obrotu uzyskał lek Meladine SR (w dawcę 750 mg, 1000 mg), a także Metformin hydrochloride STADA (w dawcę 500 mg, 750 mg, 1000 mg).

Nowe antybiotyki

Poszerzyła się także lista antybiotyków w formie roztworów do wstrzykiwań, używanych głównie w warunkach szpitalnych. Pozwolenie na dopuszczenie do obrotu uzyskał lek Bleomycyna Accord (Bleomycini sulfas, 15000 IU); Clindamycin Noridem (Clindamycinum, 150 mg/ml); a także leki zawierające cefalosporyny, takie jak Cefepime AptaPharma (Cefepimum) oraz Cefotaxime Dali Pharma (Cefotaximum).

Inne leki dopuszczone do obrotu

Ciekawą nowością jest proszek do sporządzania zawiesiny doustnej przeznaczony dla dzieci (Stimezin Junior), zawierający inozyny pranobeks – składnik takich leków jak Groprinosin czy Neosine. Jest przeznaczony do leczenia opryszczki wargowej, a także może być stosowany przy obniżonej odporności u dzieci. Dopuszczono także leki immunomodulujące o nazwach Teriflunomid Adamed i Teriflunomide Teva, zawierające po 14 mg substancji czynnej i stosowane w leczeniu m.in. stwardnienia rozsianego.

Pojawiły się także dwa leki zawierające albuminy ludzkie: Macrosalb Medi-Radiopharma oraz Xembify. Pierwszy z nich może być stosowany do diagnostyki obrazowej, tak jak nowy lek Indygokarmin SERB, zawierający indygotynę i występujący w formie roztworu do wstrzykiwań.

Na rynku pojawią się również leki stosowane w leczeniu bolesnych kurczów mięśni. Zawierają one metokarbamol i paracetamol w dawkach odpowiedzi 380 mg i 300 mg. Występują one pod nazwą Distem i Miotenza. Pojawi się także przeciwbólowy lek przeznaczony do wstrzykiwań, zawierający metamizol – Metamizole sodium Bausch Health.

Pojawił się też lek Enzalutamid Sandoz na raka gruczołu krokowego, zawierający enzalutamid w dawcę 40 i 80 mg. Nowym lekiem (Furosemidum Neupharm) jest także roztwór do wstrzykiwać zawierający moczopędny furosemid, stosowany w leczeniu obrzęków czy nadciśnienia tętniczego. Pozwolenie na dopuszczenie do obrotu uzyskał także lek z bupropionem, stosowany w depresji lub w leczeniu uzależnienia od nikotyny. Jest nim Moreme, który zawiera 150 lub 300 mg substancji czynnej.

Podsumowanie

Grudzień 2023 roku był znaczącym miesiącem dla branży farmaceutycznej, z uwagi na wprowadzenie na rynek szeregu nowych leków. Proces dopuszczenia tych leków do obrotu był rygorystyczny, co zapewnia ich bezpieczeństwo i efektywność. Pojawiły się zamienniki popularnych leków na zakrzepy, na cukrzycę, a także szereg innych produktów leczniczych, które umożliwią terapię wielu pacjentów.

Jak działają diuretyki?

Leki moczopędne, czyli diuretyki, to substancje działające na nerki, które pomagają usuwać nadmiar wody i soli z organizmu. Działają one głównie poprzez blokowanie transportu sodu i chlorku w różnych częściach nerki, z wyjątkiem diuretyków osmotycznych. Furosemid jest jednym z najczęściej przepisywanych diuretyków. Pacjenci często szukają właśnie jego zamienników, a ten artykuł przedstawi kilka alternatywnych leków moczopędnych bez recepty [2].

Kiedy stosuje się leki moczopędne?

Diuretyki są powszechnie stosowane w praktyce medycznej przy różnych schorzeniach. Ich głównym celem jest pomoc w usuwaniu nadmiaru soli (sodu) i wody z organizmu poprzez zwiększenie produkcji moczu. Jednym z powodów stosowania diuretyków jest leczenie nadciśnienia tętniczego. Poprzez zmniejszenie objętości płynów w naczyniach krwionośnych, diuretyki mogą pomóc w obniżeniu ciśnienia krwi.

Diuretyki mogą być także przepisywane osobom z obrzękami, które są wynikiem nadmiernego gromadzenia się płynu w tkankach organizmu. Obrzęki mogą być spowodowane różnymi schorzeniami, takimi jak niewydolność serca czy choroba nerek [5].

Czy leki moczopędne są dostępne bez recepty?

Zdecydowana większość leków moczopędnych jest dostępna wyłącznie na receptę. Stosuje się je głównie w farmakoterapii nadciśnienia tętniczego, niewydolności serca czy w przewlekłych chorobach nerek. Jednocześnie istnieją także moczopędne preparaty dostępne bez recepty — są to głównie produkty ziołowe. Niemniej ich siła działania jest nieporównywalnie mniejsza w odniesieniu do leków na receptę.

Jakie zioła mają działanie moczopędne?

Tak jak wspomniano powyżej, leki moczopędne dostępne bez recepty to zazwyczaj preparaty ziołowe. Roślinne surowce, charakteryzujące się działaniem diuretycznym to m.in.:

• ziele nawłoci;
• liść brzozy;
• korzeń lubczyku;
• ziele skrzypu polnego;
• ziele rdestu plamistego;
• kłącze perzu;
• liść fiołka trójbarwnego;
• ziele i liść pokrzywy;
• korzeń pietruszki;
• naowocnia fasoli [3,4].

To właśnie obecności tych surowców należy oczekiwać w preparatach moczopędnych dostępnych bez recepty.

Jakie diuretyki można kupić w aptece bez recepty?

Moczopędne preparaty dostępne bez recepty mogą występować w różnej formie — tabletek doustnych, soków, past czy saszetek do zaparzania. Poniżej znajduje się lista przykładowych leków z podziałem na ich postać.

Doustne tabletki

Wśród doustnych tabletek o działaniu moczopędnym, które można kupić bez recepty, można wyróżnić poniższe.

Urosept, tabletki

O produkcie

• skuteczność leku opiera się na długim okresie stosowania i doświadczeniu;
• produkt zawiera surowce pochodzenia naturalnego o przebadanym działaniu;
• leku nie należy podawać dzieciom poniżej 12. roku życia;
• u osób o jasnej karnacji może wystąpić działanie fotouczulające;
• lek zawiera laktozę oraz sacharozę;
• lek nie wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów;
• nie zaleca się stosowania tabletek Urosept w ciąży.

Urtix, tabletki

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• zawiera dużą ilość wyciągu z korzenia pokrzywy;
• czysty skład – bez dodatku innych roślin;
• produkt bezlaktozowy;
• małe i łatwe do połknięcia tabletki.

 Pasty doustne

Leki moczopędne bez recepty są również dostępne w postaci pasty doustnej. Są to m.in.:

Fitolizyna, pasta

O produkcie

• bez konsultacji z lekarzem nie zaleca się stosować leku dłużej niż 2-4 tygodnie;
• działanie leku oparte na długotrwałym stosowaniu i doświadczeniu;
• lek zawiera surowce roślinne o udowodnionym działaniu moczopoędnym i przeciwzapalnym;
• status leku gwarantuje wysoką jakość produktu;
• nie stosować u osób poniżej 18. roku życia;
• nie zaleca się stosowania leku w ciąży oraz podczas karmienia piersią bez konsultacji z lekarzem.

Debelizyna, pasta

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• zawiera wyciąg z fasoli bez dodatku innych składników;
• produkt bezlaktozowy;
• zawiera substancje konserwujące;
• ma charakterystyczny smak, który może nie być akceptowalny dla każdego;
• wymaga rozpuszczenia w wodzie.

Krople i roztwory doustne

Inną postacią leków moczopędnych są krople i płyny doustne. Warto wspomnieć o następujących preparatach.

Nefrobonisol, płyn doustny

O produkcie

• produkt jest zarejestrowany jako lek co gwarantuje jego jakość;
• zawiera składniki o udowodnionym działaniu moczopędnym;
• nie jest zalecany dla dzieci poniżej 12. roku życia;
• preparat zawiera alkohol;
• nie zaleca się stosowania u kobiet w ciąży i karmiących piersią.

Nefrol, płyn doustny

O produkcie

• lek stosowany w infekcjach układu moczowego;
• ma działanie moczopędne;
• zawiera 5 wyciągów ziołowych;
• zawiera etanol;
• nie wolno prowadzić samochodu po zastosowaniu tego produktu;
• nie stosować w ciąży i w trakcie karmienia piersią.

Saszetki do zaparzania

Preparaty moczopędne występują też w formie saszetek do zaparzania, jako zioła pojedyncze lub ich mieszanki.

Urosan Fix, saszetki do zaparzania

O produkcie

• jest lekiem, dzięki czemu ma zapewnioną odpowiednią jakość i działanie;
• zawiera mieszaninę skomponowaną do leczenia dolegliwości układu moczowego;
• ma w składzie ziele skrzypu, liść brzozy, korzeń podróżnika i liść borówki brusznicy;
• może być używany dopiero powyżej 12 roku życia i tylko doraźnie (nie dłużej niż 2-4 tygodnie).

Fix Pokrzywa, saszetki do zaparzania

O produkcie

• produkt leczniczy, dzięki czemu ma udowodnione działanie lecznicze;
• nie powinien być stosowany poniżej 12 lat;
• pokrzywa jest jednym z najlepiej przebadanych ziół moczopędnych;
• nie powinna być stosowana przewlekłe (maksymalnie 2-4 tygodnie);
• może powodować zaburzenia przewodu pokarmowego.

Kto nie powinien stosować diuretyków bez recepty?

Osoby z pewnymi schorzeniami, takimi jak choroba nerek, choroba wątroby czy alergia na składniki leków moczopędnych, nie powinny stosować diuretyków bez recepty bez wcześniejszej konsultacji z lekarzem. Dodatkowo, kobiety w ciąży lub karmiące piersią powinny unikać przyjmowania leków moczopędnych bez recepty bez wcześniejszej konsultacji z lekarzem [6].

Jak bezpiecznie stosować leki moczopędne bez recepty?

Przed zakupem leków moczopędnych bez recepty zawsze warto skonsultować się z farmaceutą, aby wybrać lek najbardziej odpowiedni dla Twojego przypadku, ponieważ różne leki moczopędne mają różne mechanizmy działania i skutki uboczne.

Nie stosuj leków moczopędnych bez konsultacji z lekarzem, jeśli masz choroby nerek, choroby serca, choroby wątroby oraz choroby naczyniowe, ponieważ w tych przypadkach leki wpływają na równowagę elektrolitową w organizmie. Przed użyciem leków moczopędnych bez recepty, należy przeczytać ulotkę danego leku w celu zapoznania się z informacjami na temat przeciwwskazań, dawkowania oraz skutków ubocznych.

Jakie skutki uboczne mogą wystąpić po lekach diuretycznych bez recepty?

Leki moczopędne bez recepty mogą mieć różne skutki uboczne, które warto wziąć pod uwagę przed zastosowaniem. Przykładowe to:

1. Odwodnienie: W przypadku nadmiernego wydalania płynów z organizmu, często dochodzi do odwodnienia. Może to prowadzić do objawów takich jak uczucie pragnienia, suchość w ustach, zmęczenie i zawroty głowy.
2. Utrata elektrolitów: Leki moczopędne mogą powodować utratę elektrolitów, takich jak sód i potas, które są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Niedobór tych elektrolitów może prowadzić do zaburzeń równowagi elektrolitowej, które mogą objawiać się m.in. skurczami mięśni, zmęczeniem i niestabilnym tętnem.
3. Zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej: Niektóre leki moczopędne mogą wpływać na równowagę kwasowo-zasadową organizmu. Może to prowadzić do zmian pH krwi i zaburzeń w funkcjonowaniu układu nerwowego.
4. Reakcje alergiczne: W rzadkich przypadkach, leki moczopędne bez recepty mogą powodować reakcje alergiczne, takie jak wysypka, świąd, obrzęk lub trudności w oddychaniu.
5. Interakcje z innymi lekami: Leki moczopędne bez recepty mogą mieć interakcje z innymi lekami, suplementami lub ziołami, co może wpływać na ich skuteczność lub wywołać niepożądane efekty uboczne.

Podsumowanie

Leki moczopędne bez recepty mogą pomóc w usuwaniu nadmiaru płynów z organizmu, co jest korzystne przy obrzękach i nadciśnieniu. Zawierają naturalne składniki, takie jak ekstrakty ziołowe, które wspierają funkcjonowanie nerek i układu moczowego. Ważne jest, aby stosować je zgodnie z zaleceniami, aby uniknąć skutków ubocznych i zapewnić skuteczność działania.

Do każdej tkanki naszego organizmu dopływa krew, przepływając przez naczynia krwionośne. Obrzęk powstaje, kiedy płyn z naczyń przenika poza nie i gromadzi się podskórnie. Do przyczyn występowania takich sytuacji należą:

• stany zapalne;
• reakcje alergiczne;
• długotrwały ucisk naczyń (zbyt ciasne ubrania);
• choroba zatorowo-zakrzepowa;
• niewydolność serca;
• zaburzenia hormonalne;
• ciąża [1].

Jaki jest skuteczny lek na obrzęki nóg?

Leki moczopędne na obrzęki nóg na receptę

Leki moczopędne na receptę dzielą się między sobą budową oraz mechanizmem działania. To, co je łączy, to zwiększenie wydalania wody i chlorku sodu. Zawartość chlorku sodu to jeden z czynników, które powodują gromadzenie się wody na zewnątrz komórki. W związku z tym jego usunięcie powoduje zmniejszenie obrzęków. Niestety wraz z chlorkiem sodu i moczem usuwane są też inne drogocenne pierwiastki takie jak na przykład potas. Leki moczopędne dzielą się na:

Diuretyki pętlowe

Są najsilniej i najszybciej działającą grupą leków moczopędnych. Należą do nich furosemid  i torasemid. Mechanizm działania polega na hamowaniu odzyskiwania jonów sodu z moczu w kanalikach nerek. Dzięki temu zwiększa się wydalanie wody przez diurezę. Niestety razem z sodem usuwany jest potas, który trzeba uzupełniać.

Diuretyki oszczędzające potas

Ta grupa leków ma słabe działanie diuretyczne, jednak nie powoduje wydalania potasu razem z moczem. Należą do niej spironolakton.

Diuretyki końcowego odcinka pętli (Tiazydy, Diuretyki Tiazydopodobne)

Mają słabsze działanie diuretyczne od diuretyków pętlowych, ale mocniejsze od spironolaktonu. Należą do nich na przykład Hydrochlorotiazyd [2].

Leki moczopędne na obrzęki nóg bez recepty

Lek na opuchnięte kostki można też znaleźć w aptece dostępny bez recepty. Są to preparaty dużo słabsze, oparte na ziołach. Najczęściej posiadają status suplementu diety. W leczeniu obrzęków powstałych w wyniku niewydolności serca czy nadciśnienia tętniczego podstawowe leczenie musi być kierowane przez lekarza specjalistę, a preparaty ziołowe mogą jedynie wspomagać zalecenia lekarskie.

Zioła moczopędne na obrzęki

Wiele ziół posiada działanie moczopędne. W preparatach na rynku farmaceutycznym wykorzystuje się działanie kilku z nich:

Ziele nawłoci

Roślina jest bogata w drogocenne dla zdrowia układu moczowego substancji czynnych. Za działanie moczopędne odpowiada lejokarpozyd. Nawłoć wykazuje się działaniem przeciwzapalnym oraz rozkurczającym. Roślinę można znaleźć w preparacie Hydrominum.

Liście brzozy

Liście brzozy są wykorzystywane w chorobach nerek od wieków. Pędy tej rośliny mają słabsze działanie moczopędne. W związku z tym w preparatach powinny znajdować się ekstrakty z liści tej rośliny. Roślinę można znaleźć w preparacie Urosept.

Liście i ziele pokrzywy

Pokrzywa jest rośliną, która w pierwszej kolejności kojarzy się z układem moczowym. Roślina powoduje hamowanie wchłaniania zwrotnego wody i chlorku sodu w nerkach, co powoduje ich zwiększone wydalanie z moczem. Pokrzywę znajdziesz w preparatach Hydrominum, Pokrzywa Colfarm [3].

Czy warto stosować preparaty odwadniające?

Obrzęki są często objawem poważnych chorób takich jak na przykład niewydolność serca. Bez leków moczopędnych stan pacjentów ulegałby znacznemu pogorszeniu. Jednak często ta grupa leków znajduje zainteresowanie wśród osób pragnących zrzucić nadmiarowe kilogramy. Zbyt intensywne odwodnienie organizmu jest groźne dla naszego zdrowia. Warto mieć to na uwadze sięgając po preparaty moczopędne.

Potas jest bardzo ważnym pierwiastkiem, koniecznym do prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego, mięśni i serca. Potas do organizmu jest dostarczany wraz z pożywieniem i pokarmami, a jego prawidłowe stężenie we krwi jest regulowane przez nerki. Prawidłowe stężenie potasu we krwi powinno znajdować się w zakresie 3,5–5,5 mmol/l. O  łagodnej hiperkaliemia można mówić przy stężeniu potasu 5,6–6,5 mmol/l, 6,6–7,5 mmol/l oznacza umiarkowaną hiperkaliemię, a ciężka to stężenie potasu powyżej 7,5 mmol/l [1].

Co powoduje nadmiar potasu?

• upośledzone wydalanie potasu przez nerki z moczem np. w przebiegu uszkodzenia nerek, niedoczynności nadnerczy lub w sytuacji stosowania leków, które zmniejszają wydalanie potasu przez nerki, takich jak inhibitory konwertazy angiotensyny np. enalapryl czy kaptopryl, blokery receptora angiotensynowego np. losartan czy walsartan, diuretyki oszczędzające potas, takie jak np. spironolakton czy amiloryd, niesteroidowe leki przeciwzapalne np. diklofenak czy ibuprofen, leki immunosupresyjne np. cyklosporyna i leki przeciwdrobnoustrojowe np. ketokonazol;
• zbyt duża podaż potasu z pokarmu lub suplementów diety, ale połączona z niewydolnością nerek lub przyjmowaniem leków, które hamują wydalanie potasu z moczem;
• może być spowodowany uwolnieniem dużych ilości potasu z komórek, chociażby w przypadku rozpadu guza nowotworowego, hemolizy, rozpadu dużych krwiaków czy kwasicy cukrzycowej lub metabolicznej [2].

Jakie są objawy hiperkaliemii?

Objawy hiperkaliemii najczęściej dają o sobie znać, gdy stężenie potasu we krwi zaczyna się szybko zwiększać. Z reguły łagodna hiperkaliemia przebiega bezobjawowo. Najczęściej występującymi objawami są:

• osłabienie mięśni, które może objawiać się nawet problemami ze wstawaniem z pozycji siedzącej czy wchodzeniem po schodach;
• porażeniem mięśni, szczególnie w kończynach dolnych;
• osłabieniem organizmu i szybkim męczeniem się (osłabione mięśnie oddechowe);
• duszności;
• bradykardia (wolne tętno);
• zdezorientowanie;
• mrowienie;
• w skrajnych przypadkach zatrzymanie pracy serca i nagłego zgonu [1,2].

Jak wygląda leczenie niewielkiego nadmiaru potasu?

Najważniejsze w leczeniu hiperkaliemii jest usunięcie przyczyny jej wystąpienia. Oprócz znalezienia i wyeliminowania przyczyny podaży zbyt dużej ilości potasu ważne jest również usunięcie jego nadmiaru, który stanowi zagrożenie dla zdrowia i życia pacjenta. W przypadkach łagodnej hiperkaliemii lekarz z reguły zmienia leki lub ich dawkowanie, jeśli to one spowodowały jej wystąpienie oraz zaleca unikanie produktów spożywczych bogatych w potas, takich jak ziemniaki, pomidory, owoce itd. Nie podaje się również płynów dożylnych zawierających potas ani leków zawierających potas [2,3].

Zaawansowana hiperkaliemia — jak wygląda leczenie?

• gdy w przebiegu hiperkaliemii stwierdza się zmiany w EKG lub stanowi zagrożenie dla pacjenta, konieczna jest hospitalizacja;
• usunąć potas z organizmu można przy pomocy żywic jonowymiennych podawanych doustnie lub doodbytniczo;
• u pacjentów z groźnymi uszkodzeniami nerek najskuteczniejszą metodą usunięcia potasu z organizmu są dializy, najczęściej stosuje się hemodializę;
• stosuje się również leki wymienione w kolejnym akapicie;
• podczas leczenia regularnie kontroluje się stężenie potasu we krwi, aby ocenić skuteczność leczenia i odpowiednio go pokierować [2,3].

Jakie leki stosować na obniżenie potasu?

• w nagłych przypadkach stosuje się dożylny wlew glukozy i insuliny, dzięki czemu potas z krwi zostaje przetransportowany do komórek, co, mimo że nie prowadzi do zmniejszenia jego ilości w organizmie, zmniejsza ryzyko zatrzymania akcji serca;
• salbutamol podawany w nebulizacji np. Aspulmo czy Ventolin ma działanie zbliżone do wlewu glukozy, czy insuliny, transportując nadmiar potasu z krwi do komórek;
• wapń podawany w formie dożylnej np. Calcium chloratum WZF 10% nie zmniejsza stężenia potasu we krwi, ale chroni serce i znacznie zmniejsza ryzyko jego zatrzymania;
• przydatne są leki moczopędne zwiększające wydalanie potasu z moczem jak, chociażby furosemid (np. Furosemidum Polpharma czy Furosemidum Polfarmex) lub torasemid (np. Diuver czy Toramide) [2,3].

Podsumowanie

Hiperkaliemia najczęściej jest spowodowana zaburzeniami czynności nerek lub stosowaniem leków. W większości przypadków, gdy nerki pracują prawidłowo. Hiperkaliemia, jeśli występuje, to nie daje żadnych objawów i nie wymaga hospitalizacji. Jednak w przypadku, gdy jest zaawansowana i można zauważyć zmiany w odczycie EKG, to może stanowić nawet stan zagrożenia życia i wymaga hospitalizacji. Leczenie polega na eliminacji jej przyczyny oraz zmniejszenia podaży potasu. Jako leki sprawdzają się m.in. leki moczopędne czy salbutamol w postaci wziewów. Stosowane są również wlewy dożylne glukozy, insuliny lub zawierające jony wapnia. W każdym przypadku, jeżeli występuje podejrzenie hiperkaliemii, warto zbadać poziom potasu we krwi i udać się do lekarza.

Leki moczopędne, czyli diuretyki to jedna z ważnych grup leków stosowanych w leczeniu nadciśnienia tętniczego, jak i niewydolności mięśnia sercowego.

Leki moczopędne działają najczęściej hamując transport czynny sodu w kanaliku nerkowym, bądź utrudniając dopływ jonów sodowych lub chlorkowych do  miejsc transportu. Diuretyki nie wpływają jedynie na zwiększenie wydalania jonów sodu i wody z organizmu, ale mają dodatkowy wpływ (nie zawsze korzystny) na gospodarkę innych jonów: potasowych, magnezowych, wapniowych, a także fosforanów, kwasu moczowego.

Kiedy stosuje się leki moczopędne na receptę?

Poprzez działanie nasilające diurezę, a więc oddawanie moczu, zmniejszają objętość płynów krążących w organizmie, a także jonów sodowych, przyczyniając się do spadku ciśnienia tętniczego i zmniejszają obciążenie mięśnia sercowego w przypadku jego niewydolności.

Jakie są rodzaje leków odwadniających?

Leki diuretyczne można podzielić na:

• diuretyki pętlowe (o dużej efektywności). Przedstawiciele to: furosemid, torasemid;
• tiazydy moczopędne (o umiarkowanej efektywności). Należą tu: chlorotiazyd i hydrochlorotiazyd;
• związki tiazydopodobne (o umiarkowanej efektywności). Przedstawiciele: indapamid, chlortalidon;
• leki moczopędne oszczędzające potas (o śladowej efektywności). Przedstawiciele: spironolakton, amiloryd, triamteren, eplerenol.

Diuretyki pętlowe

Furosemid

Jest lekiem o bardzo silnym efekcie moczopędnym. Stosuje się go w leczeniu obrzęków, spowodowanych niewydolnością zastoinową krążenia, niewydolnością wątroby, w chorobach nerek oraz w leczeniu nadciśnienia tętniczego.  Lek ten dostępny jest w postaci tabletek, iniekcji domięśniowych i do podawania dożylnego.

Dawkowanie wynosi najczęściej od 40 do 80 mg na dobę, w dwóch dawkach podzielonych. U pacjentów w wieku podeszłym, po 65 tym roku życia metabolizm i eliminacja leku może ulec spowolnieniu.

Ostrzeżenia i przeciwwskazania

Lek oprócz działania moczopędnego, wywołanego wydalaniem jonów sodowych i wody, zwiększa wydalanie jonów potasu i chlorków. U pacjentów z niskim stężeniem potasu może wywołać hipokaliemię, stan zagrażający życiu. Jony potasu wpływają na pracę serca i warunkują jego skurcz.

Lek należy stosować ostrożnie przy niedociśnieniu i przy znacznej utracie płynów (silna biegunka, wymioty), gdyż pogłębić to może odwodnienie i stwarzać ryzyko dla układu sercowo-naczyniowego.

Lek wpływa również na poziom glukozy i kwasu moczowego we krwi. Pacjenci z cukrzycą oraz z podwyższonym stężeniem kwasu moczowego (chorzy na dnę moczanową) powinni zachować ostrożność podczas stosowania leku.

Interakcje z innymi lekami

Równoczesne stosowanie leków z grupy NLPZ (Niesteroidowych Leków Przeciwzapalnych) może zmniejszać skuteczność furosemidu.  Glikokorykosteridy mogą nasilić hipokaliemię, a także powodować zatrzymywanie jonów sodowych, co zmniejszy skuteczność furosemidu. Hipokaliemia, wywołana stosowaniem Furosemidu może nasilić działania niepożądane glikozydów naparstnicy, leków stosowanych w niewydolności mięśnia sercowego.

Furosemid może nasilić działanie przeciwnadciśnieniowe innych stosowanych leków (grpa sartanów, czyli inhibitorów receptora AT1 oraz Grupa ACEI-inhibitorów konwertazy angiotensyny). Grozić to może nagłym obniżeniem wartości ciśnienia tętniczego, a także uszkodzeniem nerek.

Kolejną niebezpieczną interakcją jest równoczesne stosowanie furosemidu z innymi lekami uszkadzającymi słuch (antybiotyki aminoglikozydowe, kwas etakrynowy). Uszkodzenie słuchu w takich przypadkach może być nieodwracalne, dlatego stosowanie takich połączeń leków jest możliwe tylko w uzasadnionych przypadkach.

Działania niepożądane

Lek może wywołać nagłe spadki ciśnienia, które u pacjentów w wieku podeszłym mogą być bardzo niebezpieczne i są często przyczyną upadków.  Spadek objętości płynów krążących wskutek diurezy wywołać może także zaburzenia elektrolitowe, które mogą wpłynąć na pracę serca, jak i całego układu krążenia.  Poważny jest wpływ leku na układ słuchu. U pacjentów z niedosłuchem zdarza się pogłębienie tej dysfunkcji.

Torasemid

Jest także diuretykiem pętlowym. W małych dawkach od 2,5 do 5 mg na dobę hamuje skurcz naczyń indukowany endoteliną i angiotensyną II, prawdopodobnie nasila wytwarzanie tlenku azotu i prostaglandyn.  Stosowany długotrwale może przyczynić się do zahamowania procesów remodelingu serca i naczyń.

Diuretyki pętlowe (furosemid i torasemid) w mniejszym stopniu wpływają na ryzyko rozwoju hiponatremii w porównaniu z lekami tiazydowymi. Efektem działania torasemidu jest relatywnie mała utrata potasu (w porównaniu z furosemidem). Chroni zatem przed hiponatremią i hipokaliemią.

Podobnie lek w mniejszym stopniu niż tiazydy wpływa na hiperurykemię, może być zatem lepszą alternatywą dla pacjentów zagrożonych dną moczanową. Pełny efekt hipotensyjny leku objawia się po 12-14 tygodniach leczenia.

Działania niepożądane

Podobnie jak w przypadku furosemidu, może wystąpić nadmierny spadek wartości ciśnienia tętniczego krwi, a także zaburzenia elektrolitowe.

Tiadyzy moczopędne

Hydrochlorotiazyd

Należy do tiazydowych leków moczopędnych. Nasila diurezę poprzez hamowanie transportu jonów chlorkowych i sodowych. Dzięki temu zwiększa się wydalanie z moczem sodu i wody. Zwiększone wydalanie dotyczy też jonów potasu, co ma również znaczenie przy obniżonym ich stężeniu w surowicy. Oprócz nasilenia wydalania potasu lek nasila również wydalanie wodorowęglanów, magnezu i fosforanów. Zahamowaniu ulega wydalanie kwasu moczowego, które u pacjentów z podwyższonym stężeniem może sprzyjać powstawaniu dny moczanowej.  Lek działa w kanaliku dystalnym nerki.

Zastosowanie

Lek jest stosowany w terapii skojarzonej z innymi lekami przeciwnadciśnieniowymi (ACEI – inhibitory enzymu konwertazy angiotensyny, sartany, blokery kanałów wapniowych-amlodypina).

Ostrzeżenia

Lek u pacjentów z podwyższonym stężeniem glukozy we krwi może również zwiększać hiperglikemię. Może zatem zmniejszać skuteczność doustnych leków przeciwcukrzycowych u pacjentów z cukrzycą typu drugiego.

Interakcje z innymi lekami

Łączne stosowanie leków zmniejszających stężenie kwasu moczowego we krwi a także leków przeciwcukrzycowych może spowodować ich mniejszą skuteczność, z powodu zatrzymywania kwasu moczowego oraz zwiększania stężenia glukozy we krwi.

Diuretyki tiazydopodobne

Indapamid

Działa podobnie jak hydrochlorotiazyd, zwiększając objętość wydalanego moczu. Stosowany jest w monoterapii albo w skojarzeniu z innymi lekami w nadciśnieniu tętniczym.

Podobnie jak hydrochlorotiazyd działa w kanaliku dystalnym nerki i podobnie powoduje zwiększenie wydalania sodu i wody, a także potasu i chlorków z organizmu. W mniejszym jednak stopniu zatrzymuje kwas moczowy w organizmie oraz uważa się, że ma mniejszy wpływ na tolerancję glukozy.

Ostrzeżenia i przeciwwskazania

Należy zachować szczególna ostrożność, stosując lek, gdy stwierdzono uczulenie na sulfonamidy, lek bowiem ma budowę chemiczną zbliżoną do tych związków.  Przeciwwskazaniem jest też hipowolemia i przewlekłą niewydolność nerek i wątroby.

Niskie stężenie potasu we krwi jest może pogłębić stosowanie indapamidu. Hipokaliemia jest groźna u pacjentów stosujących glikozydy naparstnicy, jak i leki antyarytmiczne. Niski poziom potasu sprzyja wystąpieniu niemiarowości, czyli arytmią.

Interakcje z innymi lekami

Szczególną ostrożność należy zachować podczas stosowania leków wydłużających odstęp QT w zapisie EKG. Niektóre antybiotyki (makrolidy), sulpiryd, droperidol i inne leki stosowane łącznie z indapamidem mogą wydłużać odstęp QT i sprzyjać ujawnieniu się arytmii, groźnej dla zdrowia i życia niemiarowości serca.

Duże dawki NLPZ, czyli niesteroidowych leków przeciwzapalnych mogą zmniejszyć skuteczność przeciwnadciśnieniową indapamidu. Leki te powodują zatrzymanie wody i sodu w organizmie, a także hamują wytwarzanie nefroprotekcyjnych prostaglandyn, prowadząc do niewydolności nerek.

Lek ma długi okres półtrwania, od 18 do 24 godzin i również  występuje w formach o przedłużonym uwalnianiu, co sprawia, że może być podawany raz na dobę, co znacznie poprawia compliance (stosowanie się pacjenta do zaleceń lekarza).

Diuretyki oszczędzające potas

Spironolakton

Jest to lek moczopędny, ale o bardzo niskiej efektywności diuretycznej. Farmakologicznie jest to lek blokujący receptory dla mineralokortykosteroidów. Wykorzystuje się jego właściwości blokowania uszkadzającego wpływu na aldosteronu na tkanki docelowe (serce, płuca, nerki) Wykorzystywana jest jego właściwość farmakodynamiczna, a mianowicie nie powoduje hipokaliemii, bo zatrzymuje jony potasu w organizmie.

Stosowany jest w zastoinowej niewydolności serca, marskości wątroby przebiegającej z wodobrzuszem i obrzękami, zespole nerczycowym, a także w nadciśnieniu tętniczym jako lek dodatkowy, gdy zastosowane leczenie nie przynosi zadowalających efektów.

Przeciwwskazania i środki ostrożności

Leku nie należy stosować w przypadku niewydolności nerek, choroby Addisona oraz jednoczesnego stosowania innych leków moczopędnych oszczędzających potas. Ostrożność należy zachować podczas jednoczesnego przyjmowania leków przeciwnadciśnieniowych oszczędzających potas.

Działania niepożądane

Do działań niepożądanych leku należą: spadki, nastroju, zmiany libido, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zawroty głowy oraz zaburzenia metabolizmu, rzadko występują zmiany w układzie mięśniowo-szkieletowym (kurcze nóg).

Jak bezpiecznie stosować tabletki moczopędne na receptę?

Oto kilka wskazówek, które warto wziąć pod uwagę przy stosowaniu diuretyków na receptę:

1. Nie przekraczaj zalecanej dawki. Lekarz zazwyczaj ustali dawkę diuretyku, która będzie najlepiej odpowiadać Twojemu stanowi zdrowia. Przestrzeganie zaleconej dawki jest istotne dla skuteczności leczenia i minimalizowania ryzyka działań niepożądanych.
2. Przestrzegaj zasad dawkowania. Zazwyczaj diuretyki należy przyjmować rano, ponieważ pozwala to uniknąć częstego oddawania moczu w nocy. Przed zażyciem leku, warto skonsultować się z farmaceutą lub lekarzem, aby upewnić się, że przyjmujesz go w sposób właściwy.
3. Utrzymuj odpowiednie nawodnienie. Podczas stosowania diuretyków ważne jest, aby zadbać o odpowiednie nawodnienie organizmu. Pamiętaj, aby pić odpowiednie ilości wody każdego dnia i unikać napojów, które mogą prowadzić do odwodnienia, takich jak alkohol i słodzone napoje.
4. Skontaktuj się z lekarzem przed zmianą leków lub dawkowania. W przypadku, gdy wystąpią jakiekolwiek problemy podczas stosowania diuretyków, ważne jest, aby skonsultować się z lekarzem przed wprowadzeniem jakiejkolwiek zmiany w terapii lub dawkowaniu.

Podsumowanie

Leki moczopędne to dobrze poznana grupa leków stosowana zarówno w nadciśnieniu tętniczym, jak i zastoinowej niewydolności krążenia oraz w obrzękach w przebiegu chorób wątroby i nerek. Różne właściwości farmakokinetyczne pomagają lekarzowi w decyzji, który z nich będzie pierwszym wyborem w indywidualnej terapii pacjenta.  Pacjent zaś przestrzegając zaleceń i poznając właściwości swojego leku, przyczyni się do lepszego efektu terapeutycznego.

Choroba Meniere’a to schorzenie ucha wewnętrznego, polegające na nadmiernym gromadzeniu się płynu w obrębie błędnika. Fizjologicznie limfa występuje w tym obszarze i pełni istotne funkcje dla narządu słuchu i zachowania równowagi. W chorobie Meniere’a dochodzi do zbyt intensywnego gromadzenia się limfy, co prowadzi do pęknięcia ścian błędnika. Wyciekająca limfa uszkadza pobliskie nerwy, co jest manifestowane występowaniem objawów. Specyficzne dla tego schorzenia jest to, że obszary chorobowe ulegają zagojeniu, po czym limfa ponownie się zbiera i dochodzi do takich samych uszkodzeń [1,2].

Jakie są przyczyny choroby Meniere’a?

Przyczyn wystąpienia choroby jest wiele, co znacznie utrudnia diagnostykę i znalezienie źródła problemu. Na występowanie choroby mogą wpływać:

• czynniki genetyczne;
• choroby autoimmunologiczne;
• alergie;
• zaburzenia hormonalne;
• infekcje [1,2].

Choroba Meniere’a: objawy neurologiczne. Po czym ją poznać?

Objawy towarzyszące tej chorobie obejmują przede wszystkim zaburzenia słuchu oraz uciążliwe zawroty głowy. Osoby chore skarżą się na niedosłuch oraz występowanie szumów usznych. W niektórych przypadkach obserwuje się nadwrażliwość na dźwięki. Powyższe objawy czasami mogą występować tylko w jednym uchu. Niedosłuch często pogłębia się po napadzie choroby.

Chorobie Meniere’a towarzyszą również objawy ogólnoustrojowe takie jak nudności, czy wymioty. Pojawiają się one podczas trwania napadów.

Jak sobie radzić z chorobą Meniere’a?

Podczas napadu choroby w trakcie trwania zawrotów głowy warto się położyć i odseparować od otoczenia. W przypadku, kiedy objawy się nasilają, konieczne jest wezwanie pogotowia.

Chorobę Meniere’a leczymy farmakologicznie oraz przeprowadzając zabiegi chirurgiczne.

Choroba Meniere’a: leki

Choroba Meniera jest nieuleczalna, podawane leki mają na celu łagodzenie objawów choroby oraz zapobieganie występowania napadów zawrotów głowy. W terapii stosujemy leki z przepisu lekarza:

• prometazyna (Diphergan, Polfergan), tietylperazyna (Torecan): mają za zadanie działanie przeciwwymiotne i redukujące zawroty głowy;
• betahistyna (Betaserc): ma działanie przeciwhistaminowe oraz poprawia krążenie w obrębie błędnika. W leczeniu choroby Meniera jest stosowana profilaktycznie na szumy uszne i zawroty głowy;
• leki moczopędne (furosemid, hydrochlorotiazyd): łagodzą objawy choroby poprzez obniżanie ciśnienia płynów w obrębie ucha;
• glikosteroidy i gentamycyna: są stosowane bezpośrednio do jamy ucha. Glikokortykosteroidy są stosowane przy podejrzeniu przyczyn autoimmunologicznych, a gentamycyna przy znacznym niedosłuchu.

Leczenie chirurgiczne

Kiedy leczenie farmakologiczne nie przynosi efektu, lekarze podejmują decyzję o przeprowadzeniu zabiegów chirurgicznych. Podczas zabiegów można wytworzyć przetokę, która będzie usuwać nadmiar płynu, lub całkowicie przeciąć nerw, który po zabiegu nie będzie wysyłał informacji z ucha do mózgu.

Choroba Meniere’a – leki bez recepty

Terapia choroby Meniere’a powinna być prowadzona przez lekarza otolaryngologa, który wskaże jakimi lekami powinien być leczony pacjent. Leki dostępne bez recepty mogą stanowić dodatek do leczenia podstawowego. Dodatkowa suplementacja opiera się o regenerację słuchu. Na rynku aptecznym są dwa flagowe produkty przeznaczone do wspomagania funkcji narządów słuchu.

Powyższe preparaty są bardzo zbliżone składem. Producent preparatu Audiocontrol nie podaje ilości substancji czynnych, jednak jest ich znacznie więcej niż w preparacie Auditon. Ceny są porównywalne, oba preparaty są godne polecenia.

Choroba Meniera: dieta. Na co zwrócić uwagę?

Zmiana stylu życia w tym diety jest niezwykle istotna w terapii choroby Meniera. Osoby chore powinny zminimalizować alkohol oraz kofeinę. Redukcja podaży sodu w diecie pozwala na zniwelowanie ataków zawrotów głowy. Chorzy na chorobę Meniera powinni, także unikać stresu.

Czy choroba Meniera jest groźna?

Choroba ta nie jest groźna. Mimo że nie jest to choroba śmiertelna, może znacząco wpłynąć na jakość życia pacjenta i prowadzić do znaczących trudności.

Groźność choroby Meniere’a wynika głównie z jej objawów i wpływu na codzienne funkcjonowanie. Objawy takie jak napady silnych zawrotów głowy mogą być nie tylko niezwykle uciążliwe, ale także niebezpieczne, prowadząc do upadków i urazów. Ponadto, utrata słuchu, która często towarzyszy chorobie Meniere’a, może mieć wpływ na komunikację i jakość życia pacjenta.

Czy choroba Meniera jest uleczalna?

Choroba Meniere’a jest schorzeniem przewlekłym, co oznacza, że nie ma znanej całkowitej kuracji, która mogłaby ją wyleczyć. Jednak istnieją różne metody leczenia i zarządzania objawami choroby Meniere’a, które mogą pomóc pacjentom kontrolować swoje dolegliwości i poprawić jakość życia.

Choroba Meniera a prawo jazdy. Czy można prowadzić samochód?

Prawo jazdy dla osób cierpiących na chorobę Meniere’a może być uzależnione od wielu czynników, w tym od stopnia nasilenia objawów, reakcji na leczenie i zaleceń lekarza.

W przypadku choroby Meniere’a istnieje ryzyko wystąpienia gwałtownych napadów zawrotów głowy, które mogą wpłynąć negatywnie na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdu. Dlatego ważne jest, aby pacjent i lekarz konsultowali się w tej kwestii i dokładnie ocenili ryzyko oraz zdolność do prowadzenia pojazdu.

W niektórych przypadkach, gdy objawy są kontrolowane i nie występują często, osoby chore na Meniere’a mogą nadal mieć prawo jazdy. Jednak w innych przypadkach, zwłaszcza gdy napady zawrotów głowy są częste i nasilone, organy odpowiedzialne za wydawanie prawa jazdy mogą zdecydować o jego zawieszeniu lub ograniczeniu.

Główny Inspektor Farmaceutyczny wycofał z obrotu na terenie całego kraju tabletki powlekane Heviran. Wycofanie dotyczy leku Heviran w dawcę 400 mg.

Do Głównego Inspektoratu Farmaceutycznego wpłynęła informacja o wadzie jakościowej tabletek Heviran. Informacja ta została przeanalizowana i potwierdzona przez Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w Kielcach oraz przez podmiot odpowiedzialny. Wada jakościowa, która była przyczyną wycofania, dotyczy ulotki dla pacjenta. W opakowaniu leku Heviran znajdowała się ulotka w języku litewskim, przeznaczona dla leku Furosemid Polpharma, 40 mg, tabletki. W związku z błędnie załączoną ulotką do opakowania wyżej wymienionego produktu Główny Inspektor Farmaceutyczny podjął decyzję o wycofaniu z obrotu na terenie całego kraju jednej serii leku Heviran 400 mg.

Jeśli stosujesz lek na opryszczkę Heviran, sprawdź, czy Twoja seria nie została wycofana z obrotu. Szczegóły dotyczące wycofanych serii leków dostępne są w treści decyzji GIF.

Jakie serie leku Heviran zostały wycofane?

Wycofano następujące serie tabletek na opryszczkę Heviran:

Heviran (Aciclovirum), 400 mg, tabletki powlekane, numer serii: 10522, termin ważności: 05.2025

Tężyczka to choroba, która polega na wzmożonej pobudliwości nerwów kontrolujących skurcze mięśni. W efekcie dochodzi do nadmiernych skurczów. Dotyczy to zarówno mięśni szkieletowych jak i gładkich. Istnieją dwie postacie choroby:

• tężyczka jawna: w jej przypadku dochodzi do zaburzeń gospodarki wapnia. Pierwiastek ten bierze udział w kurczliwości mięśni oraz przesyłaniu bodźców nerwowych. U chorych z tężyczką diagnozuje się niedobór wapnia oraz zaburzenia pogłębiające ten niedobór, czyli nadmiar fosforu w organizmie oraz silną alkalozę. 
• tężyczka utajona: charakteryzuje się niespecyficznymi objawami. Poziom wapnia może być w normie. Obserwuje się jednak niedobory magnezu i podwyższenie poziomu pH w organizmie [1,2]. 

Jakie są przyczyny tężyczki?

Przyczyny tężyczki mogą być różnorodne, wśród nich najważniejsze to:

1. hipokalcemia, czyli zbyt niski poziom wapnia we krwi;
2. hipomagnezemia, czyli zbyt niski poziom magnezu we krwi;
3. hipokaliemia, czyli zbyt niski poziom potasu we krwi;
4. niewydolność przytarczyc, które regulują poziom wapnia we krwi;
5. nadużywanie alkoholu, prowadziące do niedoborów elektrolitowych;
6. leki, takie jak diuretyki, które mogą zaburzać równowagę elektrolitów.

Stres a tężyczka. Czy to choroba zestresowanych ludzi?

Stres może bezpośrednio wpłynąć na pojawienie się tężyczki, ponieważ wywołuje w organizmie szereg reakcji, które zakłócają normalne funkcjonowanie mięśni i nerwów. Kiedy jesteśmy pod wpływem stresu, nasze ciało traci ważne minerały, takie jak wapń i magnez, które są niezbędne do prawidłowej pracy mięśni. Dodatkowo, stres zwiększa produkcję adrenaliny, co może obniżyć poziom wapnia w krwi, prowadząc do skurczów mięśniowych. Ponadto, reakcja na stres może prowadzić do przyspieszonego oddychania, co zmniejsza ilość dwutlenku węgla w krwi i może wywołać skurcze. Stres również zachęca do przyjmowania niezdrowych nawyków, które mogą dodatkowo pogarszać równowagę minerałów w organizmie. W ten sposób stres tworzy warunki sprzyjające rozwojowi tężyczki, wpływając negatywnie na zdrowie mięśni i nerwów.

Jakie są objawy tężyczki?

Do typowych objawów tężyczki zaliczamy drętwienie i mrowienie w ciele. Najczęściej dotyczy to opuszków palców i okolicy ust. Podczas napadu tężyczki dochodzi do skurczów mięśni w całym ciele. Czasem taki napad przypomina padaczkę i właśnie od różnicowania między padaczką a tężyczką rozpoczyna się diagnostykę. Do niespecyficznych objawów tężyczki jawnej, które są charakterystyczne dla tężyczki utajonej, należą:

• przewlekłe zmęczenie;
• zaburzenia nastroju;
• drażliwość;
• potliwość;
• bóle głowy;
• bóle brzucha;
• drżenie mięśni [1-3].

Tężyczka: jakie badania wykonać w celu zdiagnozowania choroby?

Standardem w diagnozie tężyczki jest tak zwana próba tężyczkowa, w której przeprowadza się badanie potencjałów z elektrody igłowej umieszczonej w dłoni w odpowiednich warunkach. Niestety dzięki temu badaniu można odczytać jedynie, czy w mięśniach doszło do zaburzeń elektrolitowych, co nie zawsze jest jednoznaczne z występowaniem tężyczki. Kolejnym badaniem jest podanie pacjentowi soli wapnia i magnezu, a następnie obserwowanie efektów. Poprawa stanu zdrowia jest często interpretowana jako występowanie tężyczki. Często jednak zdarza się, że pomimo badań niewskazujących na występowanie schorzenia, stawiana jest diagnoza na podstawie samego wywiadu. Z tej przyczyny tężyczka jest uznawana za chorobę ciężką do diagnozy, ze względu na różnorakość postaci i przyczyn występowania [1]. 

Jak leczyć tężyczkę?

To jak leczyć tężyczkę zależy od zdiagnozowanych zaburzeń. Jeśli występują niedobory magnezu oraz wapnia, leczenie rozpoczyna się od uzupełnienia pierwiastków. Warto też wdrożyć dietę uzupełniającą pokarm w wapń i magnez. Jeśli tężyczka jest wynikiem występującej choroby, to leczenie schorzenia opiera się o terapię choroby podstawowej [2]. 

Czy tężyczka jest groźna?

Tężyczka sama w sobie może być nieprzyjemna i powodować dyskomfort, ale zazwyczaj nie jest bezpośrednio groźna dla życia. Objawy tężyczki mogą być alarmujące i nieprzyjemne dla osoby doświadczającej tych symptomów. W przypadkach łagodnych, tężyczka może być zarządzana poprzez <a href=”/tag/suplementacja-mineralow/” title=”suplementacja minerałów” class=”to-tag” data-termid=”32900″>suplementację minerałów (takich jak wapń i magnez) oraz poprzez zmiany w stylu życia, które pomagają utrzymać równowagę elektrolitów w organizmie.

Jednak w niektórych sytuacjach, jeśli tężyczka jest wynikiem poważniejszych zaburzeń metabolicznych, takich jak hipokalcemia (niski poziom wapnia we krwi) spowodowana przez hipoparatyreoidyzm, czy zaburzenia równowagi elektrolitowej, może wymagać bardziej intensywnego leczenia. Nieleczona, może prowadzić do komplikacji, takich jak trwałe skurcze mięśni, które mogą wpływać na oddychanie lub powodować inne poważne problemy zdrowotne.

Czy można zapobiec wystąpieniu tężyczki?

O zapobieganiu tężyczce powinny pomyśleć osoby, które przebyły zabieg usunięcia przytarczyc, cierpią na nowotwór tarczycy. Także dla osób, które mają zaburzenia wchłaniania pokarmu, czyli takich z chorobami jelit suplementacja magnezu i wapnia jest dobrym wyborem. Warto pamiętać o lekach, które mogą spowodować zaburzenia elektrolitowe. Są to leki moczopędne stosowane w nadciśnieniu tętniczym, takie jak diuretyki pętlowe (furosemid, torasemid: Furosemidum, Diured, Toramide, Trifas) [2,3].

Podsumowanie

Tężyczka jest zaburzeniem charakteryzującym się nadmierną pobudliwością nerwowo-mięśniową, co prowadzi do skurczów, mrowienia oraz drętwienia, głównie w obrębie dłoni, stóp i twarzy. Związana jest przede wszystkim z niskim poziomem wapnia w organizmie, ale również może być wywołana przez niedobory magnezu lub potasu, a także przez zmiany w równowadze pH krwi. Stres, nadużywanie alkoholu, niektóre leki oraz zaburzenia funkcjonowania przytarczyc mogą również przyczyniać się do jej wystąpienia. Chociaż tężyczka często wiąże się z dyskomfortem, to w większości przypadków nie jest stanem zagrażającym życiu i może być efektywnie leczona poprzez suplementację odpowiednich minerałów i zmiany w stylu życia. Ważne jest, aby osoby doświadczające jej objawów skonsultowały się z lekarzem, aby wykluczyć poważniejsze przyczyny i zapobiec ewentualnym komplikacjom.

Czy podczas brania antybiotyku można pić alkohol? 

Podczas antybiotykoterapii nie zaleca się spożywania alkoholu, a w przypadku niektórych, bezwzględnie nie wolno spożywać alkoholu podczas ich stosowania. W przypadku wątpliwości warto sięgnąć do ulotki lub skonsultować się z lekarzem. Spożycie alkoholu przy jednoczesnym przyjmowaniu antybiotyku może prowadzić do szeregu działań niepożądanych takich jak bóle głowy, wymioty, nudności czy drgawki. W skrajnych przypadkach może doprowadzić do reakcji disulfiramowej (nagromadzenia aldehydu octowego w organizmie), co może wywołać problemy sercowo-naczyniowe, osłabienie czy zaczerwienienie twarzy. Dodatkowo alkohol osłabia działanie większości antybiotyków, co spowalnia proces leczenia [1,2]. 

Czy można przyjmować antybiotyk na pusty żołądek? 

Części antybiotyków nie powinno łączyć z pokarmem, ponieważ pokarm zmniejsza ich wchłanianie z przewodu pokarmowego. Należy przyjmować je co najmniej godzinę przed jedzeniem lub dwie godziny po posiłku. Do antybiotyków, których nie powinno się przyjmować z posiłkami, należą m.in. tetracykliny (wchłanianie hamowane przez pokarmy, mleko, wapń, magnezu, glin, preparaty alkalizujące czy żelazo), fluorochinolony (pokarm opóźnia wchłanianie, a magnez, glin czy środki alkalizujące hamują wchłanianie) [1,3].

Antybiotyk a kawa i herbata. Czy takie napoje wpływają na działanie antybiotyków?

Należy pamiętać, by antybiotyki popijać wodą, a nie sokiem, kefirem, jogurtem czy mlekiem. Nie powinno się tego również robić napojami zawierającymi kofeinę takimi jak cola, kawa czy herbata, ponieważ mogą wpłynąć na wchłanianie antybiotyków.

Jakie są popularne interakcje antybiotyków z lekami?

Antybiotyki β-laktamowe

Są to jedne z najczęściej używanych antybiotyków na świecie. Należą tu penicyliny takie jak amoksacylina np. Amotaks, kloksacylina np. Syntarpen, cefalosporyny takie jak cefuroksym np. Zinacef, cefaklor np. Ceclor, cefadroksyl np. Duracef, karpapenemy takie jak imipenem np. Imiprenem/Cilastin Kabi, oraz monobaktamy takie jak aztreonam np. Cayston. Antybiotyki z tej grupy, a w szczególności penicyliny, mogą zwiększać ryzyko powikłań krwotocznych u pacjentów przyjmujących jednocześnie antykoagulanty, takie jak acenokumarol np. Sintrom. Co więcej, antybiotyki z tej grupy mogą zmniejszać skuteczność doustnych środków antykoncepcyjnych. Z kolei stosowany w leczeniu dny moczanowej probenacyd może zwiększać działanie antybiotyków β-laktamowych. Imipenem nie powinien być łączony z innymi antybiotykami z tej grupy, ponieważ mogą one znosić swoje działanie. Z kolei cefalosporyny stosowane razem z diuretykami pętlowymi takimi jak furosemid (np. Furosemidum Polpharma), torasemid (np. Diuver) czy aminoglikozydami takimi jak neomycyna czy gentamtycyna, mogą zwiększać działanie nefrotoksyczne tych leków [2,3]. 

Antybiotyki aminoglikozydowe

Do tej grupy antybiotyków należą m.in. neomycyna (np. Neomycinum TZF), gentamycyna (np. Gentamycin Krka), streptomycyna (np. Streptomycinum TZF) czy amikacyna (np. Biodacyna). Jak już wspomniano powyżej łączenie tej grupy antybiotyków z cefalosporynami, czy diuretykami pętlowymi zwiększa ryzyko działania nefrotoksycznego aminoglikozydów. Podobna interakcja jest obserwowana w przypadku ich łącznego stosowania z antybiotykami glikopeptydowymi takimi jak wankomycyna np. Edicin oraz antybiotykami polipeptydowymi takimi jak kolistyna np. Colistin TZF [2,3].

Antybiotyki tetracyklinowe

Do tetracyklin zalicza się m.in. doksycyklinę (np. Unidox Solutab), limecyklinę (np. Tetralysal) czy tetracyklinę (np. Tetracyclinum TZF). Ta grupa znosi wzajemnie swoje działanie z wcześniej już wymienionymi cefalosporynsmi i penicylinami. Podobnie jak antybiotyki β-laktamowe, również tetracykliny zmniejszają działanie doustnej antykoncepcji. Nasilają za to działanie leków przeciwcukrzycowych, dlatego w przypadku cukrzycy powinien wybrany zostać antybiotyk z innej grupy. Podobnie jak penicyliny, nasilają działanie leków przeciwzakrzepowych. Tetracykliny nie powinny być stosowane łącznie z cyklosporyną (np. Equoral), metoksyfluranem (np. Penthrox), teofiliną (np. Theospirex) i metotreksatem (np. Metex), ponieważ nasilają działania niepożądane tych substancji. Z kolei środki alkalizujące sok żołądkowy (np. Manti), zawierające jony wapnia, glinu czy magnezu, w tym również mleko czy nabiał znacznie zmniejszają wchłanianie z przewodu pokarmowego tetracyklin. Z tego względu antybiotyk należy podawać 2-3 h po spożyciu lub przyjęciu tych produktów [1-3].

Antybiotyki makrolidowe 

Do grupy antybiotyków makrolidowych należą m.in. klarytromycyna (np. Klacid), erytromycyna (np. Zineryt), roksytromycyna (np. Rolicyn) czy azytromycyna  (np. Sumamed). Zdecydowanie najczęściej stosowana jest azytromycyna, która wykazuje najmniej interakcji lekowych i ma najmniej działań niepożądanych z tej grupy antybiotyków. Pozostałe, ze względu na hamujący wpływ na metabolizm wątrobowy, powinny być stosowane ostrożnie, bo wykazują interakcje z bardzo duża grupa innych leków [1,3]. 

Najczęściej zadawane pytania

Czy przy antybiotyku można brać ibuprofen lub paracetamol?

Tak, można. Często paracetamol lub ibuprofen jest przypisywany przez lekarza, jako środek przeciwbólowy podczas infekcji [3].

Jaki odstęp między antybiotykiem a ibuprofenem lub paracetamolem?

W przypadku większości antybiotyków, przyjmowanie ibuprofenu lub paracetamolu nie wymaga specjalnego odstępu czasowego, ponieważ interakcje między tymi lekami a antybiotykami są ogólnie rzadkie i zazwyczaj nie stanowią poważnego ryzyka dla zdrowia.

Czy można brać antybiotyk i sterydy?

Jeżeli lekarz zalecił przyjmowanie jednocześnie sterydu i antybiotyku, to najwidoczniej uznał, że jest to wskazane. Nie ma przeciwwskazań zabraniających łączenie takich preparatów. Niektóre preparaty miejscowe wręcz zawierają połączenia antybiotyków ze sterydami. Należy jednak pamiętać,  że leki będące sterydami nie stanowią alternatywy dla antybiotyków w przypadku infekcji bakteryjnej [3].

Czy Groprinosin można brać z antybiotykiem?

Tak, można, aczkolwiek takie połączenie mija się z celem. Warto skonsultować się z lekarzem, aby zdecydował czy potrzebne jest leczenie przeciwwirusowe, czy przeciwbakteryjne [3]. 

Czy Gripex lub Theraflu można brać z antybiotykiem?

W większości przypadków, stosowanie Gripexu lub Theraflu w połączeniu z antybiotykami nie powinno prowadzić do poważnych interakcji, pod warunkiem, że antybiotyki te nie są specyficznie przeciwwskazane z jakimkolwiek składnikiem obecnych w tych produktach. Paracetamol (acetaminofen) zawarty w tych produktach jest ogólnie uznawany za bezpieczny do stosowania z antybiotykami.

Podsumowanie 

W sytuacji otrzymania antybiotyku od lekarza zawsze należy go poinformować o wszystkich przyjmowanych preparatach, nie tylko lekach, ale również suplementach diety. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości warto zapytać farmaceutę, który będzie wydawał antybiotyk, o jego możliwe interakcje. Dodatkowo zawsze należy pamiętać, aby podczas antybiotykoterapii, jak również nawet do 3 miesięcy po jej zakończeniu, stosować probiotyk. Mogą to być probiotyczne bakterie lub drożdże. Pozwoli to uzupełnić naturalną florę bakteryjną i zmniejszyć potencjalne działania niepożądane spowodowane przyjmowaniem antybiotyków.