, , ,

Czy przed zabiegiem chirurgicznym należy odstawić leki rozrzedzające krew?

Data publikacji:

Ostatnia aktualizacja:

Czy odstawienie leków przeciwzakrzepowych przed zabiegiem jest konieczne?

Przygotowując się do planowego zabiegu operacyjnego pacjenci, którzy przyjmują leki przeciwzakrzepowe lub przeciwpłytkowe muszą przejść obowiązkową konsultację lekarską. Jest to procedura niezbędna, która ma zapewnić im bezpieczeństwo. Podczas operacji osoby przyjmujące leki z tych grup są szczególnie narażone na wystąpienie obfitych krwawień, które niekontrolowane mogłyby stanowić zagrożenie dla ich zdrowia i życia. Jak wygląda postępowanie w przypadku tej grupy pacjentów?
Czy odstawienie leków przeciwzakrzepowych przed zabiegiem jest konieczne?

Odstawianie leków na zakrzepy tylko po konsultacji z lekarzem!

Na wstępie należy zaznaczyć, że leków przeciwzakrzepowych i przeciwpłytkowych nigdy nie należy odstawiać bez konsultacji z lekarzem. Decyzja czy leczenie wpływające na krzepnięcie krwi trzeba przerwać, czy nie, zależy m.in. od rodzaju zabiegu. Przy niedużych zabiegach np. usunięcie znamienia, zaćma, bądź ekstrakcja zęba, zaprzestanie leczenia może nie być konieczne. Dalsza część artykułu dotyczyć będzie średnich i dużych zabiegów operacyjnych, które odbywają się w trybie planowym. Artykuł ma jedynie charakter informacyjny. Sprawdź, jakich leków nie wolno brać przed operacją.

Plavix i Acard, czyli leki przeciwpłytkowe przed zabiegiem

  • Kwas acetylosalicylowy — powszechnie stosowany lek przeciwpłytkowy (np. Acard, Polocard), zalecany m.in. w profilaktyce chorób sercowo-naczyniowych, w tym także zawału serca. W większości przypadków nie ma konieczności odstawiania preparatów, które go zawierają przed planowanym zabiegiem chirurgicznym.
  • Inhibitory receptorów P2Y12— do leków z tej grupy zaliczamy:
    • klopidogrel — Areplex, Plavix;
    • prasugrel — Bewim;
    • tikagrelor — Brilique;
    • tiklopidyna — Aclotin.

Leki te zazwyczaj należy odstawić na 7-10 dni przed planowaną datą zabiegu, gdyż tyle średnio wynosi czas życia płytki krwi w naszym organizmie [1,2].

Warfin, Clexane – leki przeciwzakrzepowe przed zabiegiem

  • Heparyny drobnocząsteczkowe (Clexane, Neoparin, Fraxiparine) — w przypadku dawki profilaktycznej, zazwyczaj nie ma konieczności odstawiania ich przed zabiegiem. Jednak w sytuacji gdy istnieje ryzyko krwawienia, w wyniku którego może dojść do poważnych powikłań np. podczas zabiegów w obrębie mózgu bądź rdzenia kręgowego, odstęp pomiędzy ostatnią dawką a zabiegiem musi wynosić 12 h. W przypadku stosowania dawek leczniczych jest to 24 h [1,4].
  • Antagoniści witaminy K — do najczęściej stosowanych leków z tej grupy należą:
    • warfaryna (Warfin);
    • acenokumarol (Acenocumarol WZF).

W przypadku leczenia antagonistami witaminy K kurację zaprzestajemy zazwyczaj 5 dni przed spodziewaną operacją, a po 4 dobach (czyli 1 dzień przed zabiegiem) kontrolujemy wskaźnik INR. Najczęściej zabieg możliwy jest przy INR mniejszym niż 1,5. W wyjątkowych sytuacjach istnieją wskazania do tzw. terapii pomostowej. Polega ona na podawaniu heparyn drobnocząsteczkowych w momencie odstawienia antagonisty witaminy K. Terapię heparyną drobnocząsteczkową należy zaprzestać zgodnie z tym, co wspomniano powyżej w przypadku ich stosowania [3].

Xarelto, Pradaxa i Eliquis przed zabiegiem – nowe doustne leki przeciwzakrzepowe

 Do grupy nowych doustnych leków przeciwzakrzepowych (NOAC) dostępnych na polskim rynku zaliczamy:

  • rywaroksaban (Xarelto);
  • apiksaban (Eliquis);
  • dabigatran (Pradaxa).

Wymagają odstawienia zazwyczaj 2-3 dni przed planowanym zabiegiem. Okres ten jest uzależniony od funkcji nerek danego pacjenta (którą określa m.in. wskaźnik GFR — filtracja kłębuszkowa, obliczany na podstawie poziomu kreatyniny w surowicy krwi) [1].

Co w przypadku zabiegów nagłych?

Sytuacja wygląda inaczej w przypadku zabiegów nagłych np. gdy istnieje  konieczność wykonania pilnego zabiegu neurochirurgicznego po wypadku samochodowym. Co zrobić, gdy pacjent przyjmuje leki przeciwzakrzepowe lub przeciwpłytkowe i musi zostać poddany natychmiastowej operacji? Wtedy lekarze dysponują specyficznymi odtrutkami, czyli lekami, które odwracają działanie przyjętych środków przeciwzakrzepowych lub przeciwpłytkowych [5,6].

Tabela 1. Leki przeciwzakrzepowe/przeciwpłytkowe i specyficzne dla nich odtrutki [5,6].

Stosowany lekAntidotum 
Rywaroksaban (Xarelto), apiksaban (Eliquis)Andeksanet alfa (Ondexxya)
Dabigatran (Pradaxa)Idarucizumab (Praxbind)
Heparyna niefrakcjonowana i heparyny drobnocząsteczkowe (Clexane, Neoparin, Fraxiparine)Siarczan protaminy
Antagoniści witaminy K (Warfin, Acenocumarol WZF)witamina K lub koncentrat czynników zespołu protrombinowego (PCC)
Leki przeciwpłytkowedesmopresyna, koncentrat krwinek płytkowych

Jeśli pacjenta nie można pozostawić bez antykoagulacji (terapii przeciwzakrzepowej), zmienia się dotychczas stosowany lek na wlew heparyny niefrakcjonowanej, której działanie jest odwracalne i kończy się po 4 h od zaprzestania wlewu [3].

Podsumowanie

Artykuł dotyczy ważnego zagadnienia związanego z przygotowaniem pacjenta do operacji, a mianowicie konieczności odstawienia leków przeciwpłytkowych i przeciwzakrzepowych przed zabiegiem chirurgicznym. Leki te są stosowane w celu zapobiegania powstawaniu zakrzepów krwi, co jest kluczowe dla pacjentów z pewnymi schorzeniami sercowo-naczyniowymi. Jednakże, przed operacją, ich obecność w organizmie może znacząco zwiększyć ryzyko krwawienia, co stwarza dodatkowe zagrożenie dla pacjenta. Artykuł podkreśla, że decyzja o odstawieniu takich leków powinna być zawsze konsultowana z lekarzem, który na podstawie indywidualnej oceny stanu zdrowia pacjenta, może zalecić odpowiedni moment przerwania terapii.

Bibliografia

  1. https://www.mp.pl/zakrzepica/wytyczneartykuly/artykuly_przegladowe/208857,postepowanie-okolooperacyjne-uchorych-przyjmujacych-leki-przeciwplytkowe-cz-2,1
  2. M. Molska, Z. Grąbczewska, A. Kubica, Doustne inhibitory płytkowego receptora P2Y12, Acta Angiol, 2014, Vol. 20, No. 4
  3. T. Urbanek, Leczenie przeciwkrzepliwe w okresie okołooperacyjnym u chorych stosujących doustne antykoagulanty — bridging therapy, Acta Angiol., 2008, Vol. 14, No. 4
  4. A.Onishi, K.St. Ange, J.S. Dordick, R.J. Linhardt, Heparin and anticoagulation, Frontiers in Bioscience-Landmark / Articles / Volume 21 / Issue 7 / 10.2741/4462
  5. Charakterystyka produktu leczniczego Ondexxya
  6. Charakterystyka produktu leczniczego Praxbind

Powiązane produkty

Omawiane substancje

  • Acenokumarol

    Acenokumarol jest lekiem przeciwzakrzepowym stosowanym w terapii chorób serca. Substancja ta hamuje krzepliwość krwi poprzez blokowanie działania witaminy K.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne
  • Apiksaban

    Apiksaban jest lekiem przeciwzakrzepowym stosowanym w profilaktyce udarów i zatorów. Substancja ta hamuje działanie czynnika Xa, który bierze udział w procesie krzepnięcia krwi.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne
  • Heparyna

    Heparyna jest substancją stosowaną w medycynie do zapobiegania zakrzepicy. Heparyna działa poprzez hamowanie krzepnięcia krwi.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne
  • Rywaroksaban

    Rywaroksaban to lek przeciwzakrzepowy. Jest stosowany w profilaktyce i leczeniu chorób układu krążenia.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne
  • Warfaryna

    Warfaryna jest lekiem przeciwzakrzepowym stosowanym w profilaktyce chorób serca. Substancja ta hamuje działanie witaminy K, co wpływa na proces krzepnięcia krwi.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne

Omawiane schorzenia

  • Zakrzepica tętnicy wieńcowej

    Zakrzepica tętnicy wieńcowej jest chorobą serca, która polega na zablokowaniu tętnicy wieńcowej przez skrzep krwi. Jest to poważne schorzenie, które może prowadzić do zawału serca i innych powikłań.
  • Zator płucny

    Zator płucny jest poważnym schorzeniem, które polega na zablokowaniu tętnicy płucnej przez skrzep krwi. Może prowadzić do nagłej śmierci lub poważnych powikłań, takich jak niewydolność oddechowa czy uszkodzenie serca.

Więcej poradników

Wyświetlane poradniki pochodzą z kategorii czytanego artykułu: , , , .