Nowy rok to zawsze czas zmian – również w świecie medycyny. W styczniu 2025 roku na rynku pojawiło się wiele nowych leków, które mogą pomóc pacjentom lepiej kontrolować swoje choroby. Są to oczywiście zamienniki już dostępnych substancji, ale im większy wybór, tym lepiej. Pacjent i lekarz mają wtedy większe możliwości co do doboru konkretnego preparatu, np. pod względem ceny lub dostępności albo formy podania. Zaczniemy od leków dostępnych bez recepty, które kupisz w każdej aptece. Następnie zobaczymy co nowego słychać w kwestii leków stosowanych w chorobach sercowo-naczyniowych, urologicznych, oddechowych, a nawet tak poważnych schorzeniach jak stwardnienie rozsiane. Wspomnimy także o nowych preparatach dostępnych wyłącznie w szpitalach. Sprawdźmy, co nowego przyniósł początek roku!

Leki bez recepty – nowości, które warto znać

Na początek zacznijmy od styczniowych nowości bez recepty. Niektóre dolegliwości można leczyć samodzielnie, bez konieczności wizyty u lekarza. Jeśli szukasz czegoś na przeziębienie, bóle zatok lub chrypkę, warto sprawdzić nowe opcje dostępne bez recepty. Masz podrażnione gardło? Herbion Porost Islandzki (suchy wyciąg z porostu islandzkiego) pomoże złagodzić ból i chrypkę, przynosząc ulgę podczas infekcji. Zatkane zatoki? Ibunoven ZATOKI (ibuprofen + pseudoefedryna) łączy działanie przeciwbólowe i udrażniające nos, co ułatwia oddychanie i pomaga szybciej wrócić do formy. A jeśli potrzebujesz środka do odkażania ran, Symplisept (octenidyna + fenoksyetanol) to nowy preparat w formie żelu, który skutecznie dezynfekuje i przyspiesza gojenie drobnych urazów.

Zdrowe serce i lepsze krążenie – nowe leki dla pacjentów kardiologicznych

Nadciśnienie, zaburzenia lipidowe i inne choroby sercowo-naczyniowe to niestety plaga dzisiejszych czasów. Nazywa się je chorobami cywilizacyjnymi. Jednak pocieszający jest fakt, że lekarze dysponują szerokim wachlarzem możliwości leczenia tych schorzeń. Dla pacjentów z podwyższonym cholesterolem dostępne są nowe zamienniki klasycznych leków. Atorvastatin Teva B.V. (atorwastatyna) obniża poziom złego cholesterolu, pomagając chronić serce, natomiast Coatoris (ezetymib + atorwastatyna) łączy dwa składniki i działa na dwa sposoby – zmniejszając wchłanianie oraz produkcję cholesterolu. Osoby z nadciśnieniem mogą skorzystać z nowej terapii skojarzonej – Nesyrgy (nebiwolol + amlodypina), która skuteczniej obniża ciśnienie krwi. Dla pacjentów po zawale serca pojawił się także Tiscard (tikagrelor), zmniejszający ryzyko kolejnych problemów sercowo-naczyniowych.

Cukrzyca – nowe opcje dla lepszej kontroli

Kolejna choroba cywilizacyjna to cukrzyca. Niestety coraz częściej się ją diagnozuje. Po części wynika to z naszego stylu życia. Nie dbamy o siebie, jemy śmieciowe jedzenie, nie ćwiczymy. Oczywiście czasami nawet pomimo idealnego stylu życiu możemy zapaść na cukrzycę, ale warto pamiętać, że to jak żyjemy, ma ogromny wpływ na rozwój choroby. A co słychać w kwestii zamienników, które pojawiły się w styczniu 2025? Pacjenci z cukrzycą typu 2 mogą teraz sięgnąć po Diptivil (wildagliptyna), który wspiera naturalne mechanizmy regulujące poziom cukru we krwi. Alternatywą jest Jamesi Novum (sitagliptyna + metformina), które łączy dwie dobrze znane substancje, wspierając skuteczniejszą kontrolę glikemii.

Ulga w oddychaniu – nowe inhalatory dla astmatyków i pacjentów z POChP

Nie zabrakło także nowości związanych z leczeniem chorób układu oddechowego. Osoby z astmą i przewlekłą obturacyjną chorobą płuc mają do dyspozycji nowe preparaty. Airiam (beklometazon + formoterol) otwiera drogi oddechowe i redukuje stan zapalny, natomiast Bromiduo (fenoterol + ipratropium) działa szybko, przynosząc ulgę w duszności. Długotrwałe wsparcie zapewnia Nuodil (tiotropium), który poprawia komfort oddychania przez cały dzień.

Problemy z pęcherzem i prostatą – nowe rozwiązania

Jakie nowości przyniósł styczeń w kwestiach urologicznych? Pacjenci cierpiący na nadreaktywny pęcherz mogą skorzystać z Mirabegron Teva (mirabegron), który pomaga kontrolować częstomocz i nagłe parcia na mocz. To dobrze, że pojawia się coraz więcej zamienników tej substancji, gdyż do tej pory nie było ich dużo. Niestety preparat oryginalny ma dość dużą cenę, co dla niektórych stanowiło poważną przeszkodę. Mężczyźni zmagający się z objawami powiększonej prostaty mogą natomiast sięgnąć po Tamsulosin Medical Valley (tamsulozyna), który ułatwia oddawanie moczu i łagodzi dolegliwości.

Zdrowie psychiczne – nowe leki na depresję, lęki i inne schorzenia

Choroby układu nerwowego to bardzo szeroka i skomplikowana dziedzina medycyny. Z tego też względu gama nowo wprowadzanych zamienników popularnych substancji rośnie z miesiąca na miesiąc. Dla osób z depresją dostępne są nowe preparaty, takie jak Abrix (wortioksetyna), który stosuje się w ciężkiej depresji z zaburzeniem koncentracji oraz Bucidar (bupropion), który ma podobne wskazania. W terapii stanów lękowych może pomóc Alprazolam Grindeks (alprazolam), który działa szybko, ale wymaga ostrożności, gdyż może uzależniać.

W kwestii zaburzeń układu nerwowego coraz częściej słyszy się o ADHD. Dotyka ona dzieci jak i dorosłych. Wzrost diagnozy tego schorzenia wynika pewnie z samoświadomości pacjentów i chęci uzyskania poprawnej diagnozy. Jednak niestety wpływa to na wzrost popytu na konkretne leki, za czym nie idzie wzrost podaży. Z tego powodu w aptekach coraz częściej można spotkać braki w lekach na ADHD. Dobrze, że pojawiają się nowe zamienniki. Dzieci powyżej 6. roku życia z ADHD mogą teraz skorzystać z preparatu Kamaptin (atomoksetyna), który poprawia koncentrację i zmniejsza nadpobudliwość, ułatwiając funkcjonowanie w codziennym życiu.

Pojawiły się także zamienniki dotyczące terapii u pacjentów ze stwardnieniem rozsianym. Pacjenci z rzutowo-remisyjną postacią stwardnienia rozsianego (RRMS) mogą skorzystać z Dimethyl fumarate Sandoz (fumaran dimetylu), który zmniejsza częstość rzutów i spowalnia postęp choroby. Natomiast osoby z rzutowo-ustępującą postacią (RRMS) mogą sięgnąć po Teriflunomide Aurovitas (teryflunomid), który pomaga kontrolować chorobę.

Nowości dotyczące innych leków

Oprócz powyższych pojawiło się także sporo nowych leków z innych grup. Dla pacjentów z jaskrą pojawił się Dorzolamidum+Timololum Misom Labs (dorzolamid + tymolol), skutecznie obniżający ciśnienie wewnątrzgałkowe i chroniący nerw wzrokowy przed dalszym uszkodzeniem. Kobiety starające się o dziecko mogą teraz sięgnąć po Prolutex (progesteron), który wspiera organizm w terapii wspomaganego rozrodu, zwiększając szanse na powodzenie leczenia. Osoby cierpiące na alergie mogą wypróbować Bellix Allergy (bilastyna), który działa szybko i nie powoduje senności. Alternatywnie LECIX (lewocetyryzyna) sprawdzi się zarówno w alergiach sezonowych, jak i przewlekłych. Pacjenci cierpiący na neuropatię lub bóle nerwowe mogą teraz skorzystać z Invitaxon (benfotiamina + pirydoksyna + cyjanokobalamina), który wspiera układ nerwowy i pomaga łagodzić dolegliwości bólowe.

Nowe leki w szpitalach – skuteczniejsze leczenie w lecznictwie zamkniętym

Na sam koniec warto wspomnieć o preparatach stosowanych w sytuacjach krytycznych i wysoce zaawansowanej diagnostyce. Można je podawać jedynie w lecznictwie zamkniętym. W szpitalach pojawiły się dwa istotne nowe leki. Argipressin Farmak (argipresyna) jest stosowany w leczeniu ciężkiego niedociśnienia u pacjentów w stanie krytycznym, natomiast Radelumin 2000 MBq/ml (radioznacznik PSMA) wspiera diagnostykę nowotworów prostaty, umożliwiając precyzyjne obrazowanie zmian nowotworowych.

Podsumowanie

Początek roku przyniósł wiele nowości, które mogą znacząco wpłynąć na komfort życia pacjentów. Jeśli któryś z tych leków brzmi jak rozwiązanie dla Ciebie, warto skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą, aby dowiedzieć się, czy będzie odpowiedni. Nowe możliwości leczenia to krok w stronę lepszej kontroli zdrowia i większej wygody dla pacjentów!

Infekcje intymne u mężczyzn, choć mniej omawiane niż u kobiet, mogą wywoływać znaczący dyskomfort i wpływać na codzienne funkcjonowanie. Swędzenie, pieczenie, ból czy nieprzyjemna wydzielina to tylko niektóre z objawów. Przyczyny tych dolegliwości bywają różnorodne, od braku odpowiedniej higieny intymnej po zakażenia bakteryjne, wirusowe lub grzybicze. W takich przypadkach ważne jest, aby znać dostępne bez recepty produkty, które mogą złagodzić objawy i wspierać proces leczenia [1-3].

Jakie są najczęstsze infekcje intymne u mężczyzn?

Do najczęstszych infekcji intymnych u mężczyzn zaliczamy zapalenie cewki moczowej, zapalenie żołędzi i napletka oraz grzybicę prącia. Objawy, takie jak ból i pieczenie przy oddawaniu moczu czy wydzielina z cewki moczowej, są typowe dla zapalenia cewki, które często wywołują bakterie, np. Chlamydia trachomatis. Z kolei zapalenie żołędzi, wynikające często z niewystarczającej higieny intymnej, charakteryzuje się zaczerwienieniem i obrzękiem żołędzi. Grzybica prącia, najczęściej wywoływana przez drożdżaki Candida albicans, może pojawić się u mężczyzn z obniżoną odpornością lub po antybiotykoterapii [1,3].

Jakie składniki zawierają preparaty na infekcje intymne dla mężczyzn?

W produktach na infekcje intymne znajdziemy składniki o działaniu przeciwbakteryjnym, przeciwgrzybiczym oraz łagodzącym. Popularne substancje to m.in. dichlorowodorek oktenidyny i fenoksyetanol (Iladiamed) o działaniu antyseptycznym, klotrymazol (Clotrimazolum GSK) skuteczny przeciw grzybom oraz kwas mlekowy Iladian Intima, Hexatiab, Baifem K), który wspiera naturalne pH okolic intymnych. Te składniki pomagają w redukcji objawów infekcji i wspierają proces gojenia, dbając o odpowiednią ochronę i regenerację skóry​.

Jakie produkty na infekcje intymne warto wybrać?

Zrozumienie działania poszczególnych składników ułatwia wybór odpowiedniego produktu. Poniżej przedstawiamy kilka popularnych preparatów dostępnych bez recepty, które mogą skutecznie łagodzić objawy infekcji intymnych.

Iladiamed, żel 

O produkcie

• jest to lek bez recepty;
• zawiera dichlorowodorek oktenidyny oraz fenoksyetanol;
• przeznaczony m.in. do krótkotrwałego leczenia stanów zapalnych w okolicy żołędzi prącia;
• może być stosowany jako środek antyseptyczny przez cewnikowaniem pęcherza moczowego;
• jest bezbarwny, co sprawia, że nie brudzi bielizny;
• maksymalny czas terapii nie powinien przekroczyć 7 dni [5].

Clotrimazolum GSK, krem

O produkcie

• jest to lek bez recepty;
• zawiera klotrymazol;
• przeznaczony do grzybicznych zakażeń obejmujących skórę oraz narządy płciowe;
• może wpływać na trwałość prezerwatyw i krążków domacicznych [6].

Baifem K, żel 

O produkcie

• zawiera wyciąg z tarczycy bajkalskiej oraz kwas mlekowy;
• nawilża i regeneruje okolice intymne, a także przywraca prawidłowe pH;
• przeznaczony do łagodzenia podrażnień, otarć narządów płciowych;
• może być stosowany pomocniczo w przebiegu infekcji intymnych;
• nie wpływa na trwałość prezerwatyw.

Iladian intima, żel

O produkcie

• posiada status wyrobu medycznego;
• zawiera kwas mlekowy oraz glicerol, który wiąże wodę i poprawia nawilżenie delikatnych okolic intymnych;
• przeznaczony do łagodzenia dolegliwości o podłożu grzybiczym i bakteryjnym;
• chroni przed podrażnieniami i otarciami [7].

Hexatiab, żel

O produkcie

• ma status wyrobu medycznego;
• zawiera jony srebra i miedzi, a także witaminę E i kwas hialuronowy;
• łagodzi przebieg infekcji intymnych wywołanych grzybami i bakteriami;
• wspiera regenerację błon śluzowych, zmniejsza pieczenie i świąd;
• maksymalny okres kuracji nie powinien przekroczyć 7 dni [8].

Jak zapobiegać infekcjom intymnym u mężczyzn?

Aby zmniejszyć ryzyko infekcji intymnych, istotna jest codzienna, delikatna higiena intymna – najlepiej ciepłą wodą, z pominięciem agresywnych detergentów. Osuszanie okolic intymnych po kąpieli i noszenie przewiewnej bielizny również mają znaczenie, aby zapobiegać nadmiernej wilgoci, sprzyjającej namnażaniu bakterii i grzybów. Stosowanie prezerwatyw podczas kontaktów intymnych obniża ryzyko infekcji przenoszonych drogą płciową, a używanie osobistego ręcznika i dbanie o higienę rąk dodatkowo chroni przed zakażeniami.

Podsumowanie

Infekcje intymne u mężczyzn mogą być uciążliwe, ale odpowiednie preparaty bez recepty, zawierające substancje o działaniu antybakteryjnym i przeciwgrzybiczym, mogą skutecznie złagodzić ich objawy. Równie ważne jest dbanie o codzienną higienę intymną i unikanie czynników sprzyjających infekcjom. Dzięki świadomości i odpowiednim środkom można zadbać o zdrowie okolic intymnych i zapobiec nawrotom infekcji.

Infekcje intymne to częsty problem, który dotyka zarówno kobiety, jak i mężczyzn. Objawy takie jak pieczenie, świąd czy nieprzyjemny zapach mogą powodować duży dyskomfort i wpływać na jakość życia. Choć nie zawsze jest konieczna wizyta u lekarza, warto znać skuteczne leki bez recepty na infekcje intymne, które mogą pomóc w zwalczaniu tych dolegliwości. Dzięki szerokiej ofercie preparatów dostępnych w aptekach każdy może znaleźć odpowiednie rozwiązanie dla siebie. W takim razie, co na infekcje intymne bez recepty warto kupić?

Rodzaje infekcji intymnych i ich objawy

Infekcje intymne mogą mieć różne przyczyny, dlatego ich objawy bywają zróżnicowane. Jednym z najczęściej występujących problemów jest bakteryjne zapalenie pochwy. Charakteryzuje się ono wodnistą wydzieliną o rybim zapachu, co jest efektem zaburzenia równowagi flory bakteryjnej w pochwie. Kolejnym typem infekcji są grzybice, które wywołują drożdżaki, takie jak Candida albicans. Objawy grzybicy obejmują intensywny świąd, pieczenie oraz charakterystyczne serowate upławy [1-3].

Również wirusy mogą być przyczyną infekcji intymnych, a jednym z ich przykładów jest opryszczka narządów płciowych. Ta choroba objawia się bolesnymi pęcherzykami, którym często towarzyszy gorączka. Warto również wspomnieć o infekcjach pierwotniakowych, takich jak rzęsistkowica. Ten rodzaj zakażenia objawia się pienistą wydzieliną o intensywnie nieprzyjemnym zapachu, co może powodować znaczny dyskomfort. Rozpoznanie objawów każdej z tych infekcji jest niezwykle ważne, ponieważ pozwala na zastosowanie odpowiedniego leczenia. Część z tabletek na infekcje intymne można kupić w aptece bez recepty, co przedstawiamy w dalszej części artykułu [1-3].

Co można stosować na infekcje intymne bez recepty?

Jeśli zauważysz u siebie objawy infekcji intymnej, dostępne są różne środki, które mogą przynieść ulgę. W przypadku grzybic świetnie sprawdzą się leki zawierające klotrymazol (np. Clotidal Max, Pirolam Intima Vag lub Canesten), który hamuje rozwój drożdżaków. W infekcjach mieszanych pomocne będą preparaty z fentikonazolem (Guynoxin Uno, Gynoxin Optima), łączące działanie przeciwgrzybicze i przeciwbakteryjne lub z powidonem (Betadine VAG). Na bakteryjne zapalenie pochwy można także stosować lek bez recepty Albothyl z polikrezulenem. Przy łagodnych problemach warto rozważyć dopochwowe środki wspomagające, które bazują na środkach nawilżających (np. kwas hialuronowy) i ekstraktach roślinnych. Takie preparaty to, np. Infectvagin, Albivag Kadefarm, Iladian direct plus lub Zenella Med. Te substancje znajdziesz w wielu popularnych preparatach dostępnych w aptece. Ale jakie konkretnie produkty wybrać? Poniżej przedstawiamy przegląd skutecznych leków na infekcje intymne, które są dostępne bez recepty.

Gynoxin Uno, kapsułki dopochwowe 

O produkcie 

• lek dostępny bez recepty;
• 1 kapsułka dopochwowa zawiera 600 mg azotanu fentikonazolu;
• mogą być stosowane przez kobiety od 16. roku życia;
• stosuje się tylko 1 kapsułkę wieczorem przed snem, jeżeli objawy nie ustąpią, należy powtórzyć aplikację po 3 dniach;
• lek jest wskazany w drożdżycach błon śluzowych narządów płciowych (zapalenie sromu i pochwy, zapalenie pochwy, upławy).

Clotidal Max, tabletki dopochwowe 

O produkcie 

• lek dostępny bez recepty;
• każda tabletka dopochwowa zawiera 500 mg klotrymazolu;
• od 16. roku życia kobiety mogą stosować 1 tabletkę dopochwową przed snem;
• może być stosowany w leczeniu ginekologicznych infekcji intymnych spowodowanych przez grzyby Candida.

Betadine VAG, globulki dopochwowe 

O produkcie 

• lek dostępny bez recepty;
• zawiera powidon jodowany o szerokim spektrum na różne drobnoustroje;
• stosuje się 1 globulkę na noc przez 7 dni;
• działa na infekcje grzybicze, bakteryjne, ale także wirusowe (opryszczka).

Albothyl, globulki dopochwowe 

O produkcie 

• lek dostępny bez recepty;
• zawiera polikrezulen o działaniu przeciwbakteryjnym;
• stosuje się 1 globulkę na noc przez 9 dni.

Co wybrać na infekcje intymne bez recepty dla kobiet i mężczyzn?

Infekcje intymne mogą dotykać zarówno kobiety, jak i mężczyzn, dlatego preparaty stosowane zewnętrznie są uniwersalnym rozwiązaniem. Jednym z najczęściej stosowanych środków jest Clotrimazolum Aflofarm lub GSK, krem przeciwgrzybiczy z klotrymazolem, który skutecznie łagodzi świąd, pieczenie i zaczerwienienie. Podobne zastosowanie ma Gynoxin Optima w formie kremu, który dzięki zawartości fentikonazolu działa zarówno przeciwgrzybiczo, jak i przeciwbakteryjnie.

Gynoxin optima, krem dopochwowy

O produkcie 

• lek dostępny bez recepty;
• 100 g kremu zawiera 2 g azotanu fentikonazolu;
• może być stosowany przez pacjentki od 16. do 60. roku życia bez konsultacji z lekarzem;
• odpowiedni również dla mężczyzn;
• lek może być stosowany w przypadku drożdżycy błon śluzowych narządów płciowych, zapaleniu sromu, pochwy i upławach.

Clotrimazolum Aflofarm, krem

O produkcie 

• lek dostępny bez recepty;
• 1 g kremu zawiera 10 mg klotrymazolu;
• może być stosowany w leczeniu infekcji intymnych zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn;
• może być stosowany w przypadku grzybicy stóp, pachwin, ciała, skóry między palcami, skóry i błon śluzowych zewnętrznych narządów płciowych, takich jak wargi sromowe, napletek, żołądź, wywołanych przez drożdżaki;
• bez konsultacji z lekarzem może być stosowany u pacjentów w wieku od 11 do 65 lat.

Czy istnieją jeszcze jakieś leki na infekcje intymne dla mężczyzn bez recepty? Doskonałym rozwiązaniem do dezynfekcji i pielęgnacji są preparaty zawierające oktenidynę z fenoksyetanolem, takie jak Octenisept czy Oktaseptal, dostępne w formie sprayu. Środki te działają antyseptycznie, przyspieszają regenerację i są odpowiednie zarówno dla kobiet, jak i mężczyzn. Warto wspomnieć także o Iladiamed, który łączy właściwości nawilżające z działaniem przeciwgrzybiczym i antybakteryjnym, zapewniając kompleksową ochronę zewnętrznych okolic intymnych.

Octenisept, płyn na skórę 

O produkcie 

• lek dostępny bez recepty;
• w 100 g płynu znajduje się 0,10 g dichlorowodorku oktenidyny i 2 g fenoksyetanolu;
• powinno się stosować maksymalnie przez 2 tygodnie bez konsultacji z lekarzem;
• stosowany jest do odkażania, dezynfekcji i leczenia niewielkich ran;
• działa grzybobójczo, bakteriobójczo i wirusobójczo, może być stosowany na infekcje intymne u mężczyzn.

Iladiamed, żel

O produkcie 

• lek dostępny bez recepty;
• zawiera oktenidynę i fenoksyetanol;
• idealny do odkażania i dezynfekcji, ale sprawdzi się też w leczeniu infekcji o różnym podłożu;
• do stosowania przez kobiety i mężczyzn;
• może być stosowany zewnętrznie i wewnętrznie;
• posiada aplikatory do podania dopochwowego.

Jak stosować skuteczne leki na infekcje intymne bez recepty?

Stosowanie preparatów dopochwowych, takich jak globulki czy tabletki, najlepiej zaplanować na wieczór przed snem. Dzięki temu leki mają więcej czasu na działanie i nie wypływają z pochwy w ciągu dnia. Najczęściej terapia trwa około 7 dni. Kremy i antyseptyki, takie jak Clotrimazolum Aflofarm czy Octenisept, mogą być używane w ciągu dnia na zewnętrzne narządy płciowe, zarówno przez kobiety, jak i mężczyzn. Kluczowe jest regularne stosowanie zgodnie z zaleceniami producenta.

Podsumowanie 

Infekcje intymne to problem, który można skutecznie rozwiązać, sięgając po skuteczne leki bez recepty na infekcje intymne. Substancje takie jak klotrymazol, fentikonazol czy oktenidyna pozwalają szybko złagodzić objawy, takie jak świąd, pieczenie czy zaczerwienienie, przywracając komfort. Leki na infekcje intymne dla mężczyzn bez recepty, w postaci kremów i sprayów, stanowią doskonałe wsparcie w łagodzeniu zewnętrznych objawów. W przypadku infekcji intymnych u kobiet, produkty dopochwowe, takie jak globulki czy tabletki, pomagają skutecznie zwalczać problem u źródła. Regularne stosowanie preparatów zgodnie z zaleceniami producenta wspiera regenerację i przywraca równowagę w okolicach intymnych. Jeśli jednak objawy infekcji intymnych nie ustępują lub nasilają się, należy skonsultować się z lekarzem.

Leki przeciwbólowe

Aspigola to nowe pastylki do ssania w wersji miętowej lub miodowo-cytrynowej bez cukru, zawierające m.in znieczulającą lidokainę.Są one przeznaczone do łagodzenia bólu gardła i stanów zapalnych jamy ustnej, oferując działanie przeciwbakteryjne i miejscowo znieczulające. Lekiem o zbliżonym działaniu jest Inovox Ultra. To nowy roztwór do płukania jamy ustnej i gardła, zawierający flurbiprofen. Jest przeznaczony do łagodzenia bólu i stanów zapalnych gardła, zapewniając ulgę przy podrażnieniach i infekcjach.

IBUFAST Forte to nowa opcja na rynku leków przeciwbólowych dostępnych bez recepty, zawierająca ibuprofen. Tabletki te są przeznaczone do łagodzenia bólu różnego pochodzenia, w tym bólów głowy, mięśni, a także stanów zapalnych.

Leki na sen

Nowością jest także lek Melabiorytm B6 MAX. To preparat łączący melatoninę z witaminą B6, wspierający regulację cyklu snu oraz wspomagający funkcje nerwowe. Jest szczególnie przydatny dla osób cierpiących na bezsenność lub mających trudności z zasypianiem. Z tej samej kategorii pojawiła się także Melatonina Biofarm, dostępna w dawkach od 2 mg do 5 mg, wspomagająca regulację cyklu snu. Jest dostępna w różnych opakowaniach, co pozwala na dostosowanie do indywidualnych potrzeb pacjentów.

Inne leki bez recepty

Z kolei Octefortan to preparat w postaci aerozolu na skórę, zawierający octenidynę i fenoksyetanol. Jest przeznaczony do dezynfekcji skóry i powierzchni ran, co czyni go idealnym środkiem w codziennej pielęgnacji ran.

Pulnozin Muco Junior to preparat w postaci tabletek do ssania o smaku malinowym, zawierający karbocysteinę. Jest przeznaczony do stosowania u dzieci, wspomagając odkrztuszanie i łagodząc objawy związane z nadmiarem śluzu w drogach oddechowych.

Sildenafil Dr. Max to nowy lek dostępny bez recepty, który jest przeznaczony do leczenia zaburzeń erekcji. Sildenafil wspomaga rozkurcz naczyń krwionośnych i poprawia przepływ krwi, co pomaga w osiągnięciu i utrzymaniu erekcji. Lek jest dostępny w dawkach 25 mg i 50 mg, co umożliwia dostosowanie terapii do indywidualnych potrzeb pacjenta.

Stoperan Junior to nowy preparat w formie roztworu doustnego, zawierający loperamid, który skutecznie hamuje biegunkę u dzieci. Jego delikatna formuła jest dostosowana do potrzeb najmłodszych, zapewniając szybkie i skuteczne działanie.

Nowe leki dostępne na receptę

Leki na układ sercowo-naczyniowy

Blobet ZOK to nowa seria leków stosowanych w leczeniu nadciśnienia tętniczego oraz chorób serca. Lek ten zawiera metoprolol w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu, co zapewnia długotrwałe działanie i stabilizację ciśnienia krwi przez cały dzień.   Z kolei Vabinxo to nowy lek złożony, zawierający walsartan i indapamid, przeznaczony do leczenia nadciśnienia tętniczego. Lek ten łączy w sobie działanie dwóch substancji czynnych, które pomagają skutecznie kontrolować ciśnienie krwi. Nowym lekiem o zbliżonym działaniu jest również Candesartan Cilexetil + Amlodipine + Hydrochlorothiazide Adamed. Ten nowy lek złożony, łączący kandesartan, amlodypinę i hydrochlorotiazyd, jest przeznaczony do leczenia nadciśnienia tętniczego. Dzięki połączeniu trzech składników, lek ten zapewnia kompleksową kontrolę ciśnienia krwi.

Z kolei Baxiren to nowy lek na rynku zawierający apiksaban, przeznaczony do zapobiegania zakrzepicy u pacjentów z migotaniem przedsionków oraz po operacjach ortopedycznych. Lek ten jest dostępny w różnych dawkach, co pozwala na indywidualne dostosowanie terapii. Natomiast nowość o nazwie Ticagrelor MSN to lek przeciwpłytkowy stosowany w zapobieganiu incydentom sercowo-naczyniowym, takim jak zawał serca, u pacjentów z chorobą wieńcową. Jego działanie polega na zapobieganiu zlepianiu się płytek krwi, co zmniejsza ryzyko tworzenia się zakrzepów.

Leki na układ nerwowy

Apiolin, zawierający sertralinę, to nowy lek stosowany w leczeniu depresji, zaburzeń lękowych oraz zespołu stresu pourazowego (PTSD). Jest dostępny w różnych dawkach, co pozwala na dostosowanie leczenia do potrzeb pacjentów.

Pojawił się także lek o nazwie Karbamazepina Tillomed. To nowy lek stosowany w leczeniu padaczki oraz neuralgii nerwu trójdzielnego. Dostępny w różnych dawkach, jest przeznaczony do długotrwałej terapii, zapewniając stabilne uwalnianie substancji czynnej.

Leki na układ oddechowy

Nowości pojawiły się także w kategorii leków na układ oddechowy. Lungamo, zawierający tiotropium, to nowy lek stosowany w terapii przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP). Lek ten jest dostępny w postaci proszku do inhalacji, co umożliwia bezpośrednie dostarczenie substancji czynnej do dróg oddechowych.

Leki na układ immunologiczny i nowotwory

Bratiti, zawierający apremilast, to nowa opcja terapeutyczna dla pacjentów z łuszczycą oraz łuszczycowym zapaleniem stawów. Lek ten działa przeciwzapalnie i jest dostępny w różnych dawkach, co umożliwia indywidualne dostosowanie terapii. Kolejna nowość do Dimethyl fumarate Reddy – nowy lek stosowany w leczeniu stwardnienia rozsianego. Jest dostępny w postaci kapsułek dojelitowych i jest przeznaczony do długotrwałej terapii, zmniejszając nasilenie rzutów choroby.

Tymczasem Bosutinib Stada to nowa opcja leczenia przewlekłej białaczki szpikowej. Lek ten jest stosowany u pacjentów, u których wcześniejsze terapie okazały się nieskuteczne. Dzięki swojej innowacyjnej formule, bosutinib działa na poziomie molekularnym, hamując wzrost komórek nowotworowych. Innym lekiem przeciwnowotworowym jest Oxaliplatin Kalceks. to nowy lek przeciwnowotworowy, stosowany w chemioterapii u pacjentów z rakiem jelita grubego. Jest podawany w postaci roztworu do infuzji i działa poprzez zakłócanie procesu podziału komórek nowotworowych, co prowadzi do zahamowania rozwoju guza.

Z kolei Pazopanib Accord to nowy lek stosowany w leczeniu zaawansowanego raka nerek. Jego działanie polega na hamowaniu wzrostu naczyń krwionośnych w guzach, co ogranicza dostarczanie składników odżywczych do komórek nowotworowych.

Leki stosowane w chorobach przewlekłych

Formetic SR to nowy lek stosowany w leczeniu cukrzycy typu 2. Zawiera metforminę, która pomaga kontrolować poziom glukozy we krwi, a dzięki formule o przedłużonym uwalnianiu zapewnia długotrwałe działanie. Z kolei Omnicare to lek stosowany w leczeniu łagodnego przerostu gruczołu krokowego. Zawiera tamsulosynę, która pomaga w rozluźnieniu mięśni prostaty i pęcherza moczowego, co ułatwia oddawanie moczu.

Inne leki

Brofestill to nowy lek stosowany w okulistyce, zawierający bromfenak, który działa przeciwzapalnie. Jest przeznaczony do leczenia stanów zapalnych oczu po operacjach oraz do łagodzenia objawów zapalenia spojówek.

Vitamin D3 Krka to nowy lek dostępny na receptę, przeznaczony do suplementacji witaminy D3. Jest szczególnie zalecany dla pacjentów z niedoborem witaminy D lub tych, którzy mają zwiększone zapotrzebowanie na tę witaminę. Dzięki wysokiej dawce 30 000 j.m., lek ten może skutecznie wspierać zdrowie kości, układ immunologiczny oraz pomagać w zapobieganiu osteoporozie.

Pojawiła się także nowa szczepionka! Influvac to nowa szczepionka przeciw grypie, która została wprowadzona na rynek w lipcu 2024 roku. Szczepionka zawiera inaktywowane antygeny powierzchniowe wirusa grypy i jest przeznaczona do ochrony przed sezonowymi infekcjami grypowymi. Influvac jest dostępny na receptę i może być podawany zarówno dorosłym, jak i dzieciom w ramach profilaktyki grypy, szczególnie u osób z grup ryzyka.

Podsumowanie

Lipiec 2024 roku przyniósł na rynek farmaceutyczny szereg nowych leków, które mogą w istotny sposób wpłynąć na leczenie różnych schorzeń. Od innowacyjnych terapii onkologicznych i leków na choroby układu sercowo-naczyniowego, po nowoczesne preparaty przeciwbólowe i leki stosowane w chorobach przewlekłych – pacjenci oraz specjaliści medyczni mają teraz dostęp do szerszego wachlarza opcji terapeutycznych. Każdy z tych leków został starannie przebadany i zatwierdzony, co zapewnia skuteczność i bezpieczeństwo ich stosowania.

Nasza skóra składa się z wielu warstw, w dużym uproszczeniu są to naskórek, skóra właściwa i tkanka podskórna. W wyniku uszkodzeń takich jak otarcia, uderzenia, przecięcia ciągłość skóry ulega przerwaniu i pojawia się rana. Proces gojenia się rany dzieli się na etapy:

• faza oczyszczania, w której dochodzi do zapalenia;
• faza przebudowy, w której rosną nabłonki, naczynia, nerwy, a komórki, których zabrakło — migrują;
• faza obkurczania;
• faza wytwarzania blizny [1].

Jak szybko zagoić ranę?

Szybkość gojenia się rany zależy od wielu czynników. Między innymi od jej głębokości i rozległości. Rany, które sięgają aż do tkanki podskórnej, będą goić się znacznie dłużej od drobnych otarć samego naskórka. Obecność chorób towarzyszących, takich jak na przykład cukrzyca może spowolnić proces gojenia rany. Często w obrębie uszkodzenia skóry dochodzi do nadkażenia bakteriami, które powodują tworzenie się wysięku i hamowanie procesu gojenia na etapie reakcji zapalnej. W celu szybkiego zagojenia rany warto pamiętać o zapewnieniu odpowiednich warunków do gojenia, czyli:

• odkażenia rany i oczyszczenia z zanieczyszczeń;
• zapewnieniu izolacji od ucisku, na przykład stosując opatrunki na rany na stopach;
• w przypadku rozległych ran z ryzykiem nadkażenia bakteryjnego warto udać się do specjalistów w celu doboru odpowiednich produktów do gojenia [1,2].

Jak leczyć duże rany?

Leczenie rany głębszej niż uszkodzenie samego naskórka, takiej jak tytułowa zdarta skóra do mięsa, powinniśmy rozpocząć jak najszybciej po jej powstaniu. Tylko szybka reakcja pozwoli na zapobieganie kolonizacji bakterii. Ich obecność w ranie jest nieunikniona, ze względu na to, że są one obecne na powierzchni skóry oraz w powietrzu.

Etap I: dezynfekcja rany

Na tym etapie powinniśmy sięgnąć po antyseptyk, czyli środek do dezynfekcji ran, który zapewni działanie przeciwdrobnoustrojowe oraz oczyści ranę z zanieczyszczeń. Wiele zalet posiadają preparaty zawierające oktenidynę i fenoksyetanol takie jak Octenisept. Połączenie składników zapewnia szerokie spektrum działania przeciwdrobnoustrojowego. W dodatku działa już po minucie od zastosowania. Nie powinniśmy stosować wody utlenionej, rivanolu, kwasu salicylowego czy borasolu, ponieważ ich działanie odkażające może być niewystarczające. Jeżeli nie posiadamy przy sobie żadnych środków odkażających, to doraźnie można przemyć ranę nawet zwykłą wodą [2].

Etap II: zapewnienie warunków do gojenia

W przypadku ran głębokich można zastosować specjalistyczne opatrunki, które zapewnią nawilżenie rany oraz będą wspomagać proces gojenia. W przypadku ran krwawiących można sięgnąć po opatrunki alginianowe (Sorbalgon), mają one właściwości hemostatyczne oraz absorbujące wysięk. W celu zapewnienia nawilżenia zranionego miejsca warto sięgnąć po opatrunki hydrokoloidowe (Granuflex, Hydrasorb, Comfel) czy opatrunki hydrożelowe (Aquagel, Granugel). Dzięki zapewnieniu wilgotnego środowiska rany goją się znacznie szybciej.

Nie powinno się stosować maści z antybiotykami na wszystkie otwarte rany. Są one pomocne w leczeniu zakażonych ran oraz w przypadku występowania stopy cukrzycowej. Jednak na własną rękę warto zrezygnować z sięgania po tego typu preparaty [2].

Etap III: stosowanie maści przyspieszających gojenie

Po zasklepieniu rany można sięgnąć po maści zawierające hydrożel takie jak Help 4 Skin oraz maści ze srebrem i środkami nawilżającymi. Przykładem takiego preparatu jest Karnosil.

Etap IV: zapobieganie wytwarzaniu bliznowca

Ostatnim etapem gojenia się rany jest powstawanie blizny. Walka z jej usunięciem jest trudna, dlatego najlepiej zatroszczyć się o jej eliminację, zanim w ogóle powstanie. W tym celu stosujemy preparaty bezpośrednio na skórę po wygojeniu rany, czyli np. maści na blizny. Warto sięgnąć po preparaty zawierające silikony, heparynę czy wyciągi z cebuli. Dobrze sprawdzą się Contractubex, czy Cepan [3].

Jak zdjąć opatrunek przyklejony do rany?

W przypadku opatrunków specjalistycznych rzadko się zdarza, że opatrunek przylepi się do skóry w sposób utrudniający jego usunięcie. Aczkolwiek nawet jeśli tak się stanie, można zanurzyć opatrunek w wodzie lub soli fizjologicznej. Po nasiąknięciu powinien odejść bez problemu. Kolejnym sposobem jest preparat Stick Off, który po aplikacji na opatrunek rozpuszcza warstwę klejącą, co umożliwia bezbolesne jego usunięcie.

Podsumowanie

Leczenie zdartej skóry do mięsa wymaga odpowiedniej higieny i ochrony rany. Należy przemyć ranę wodą, zastosować środek dezynfekujący oraz nałożyć opatrunek, który chroni przed zakażeniem i wspomaga gojenie. Regularne zmienianie opatrunków oraz monitorowanie stanu rany pozwala uniknąć komplikacji i przyspiesza proces leczenia.

Skóra na stopie jest grubsza i bardziej wytrzymała, niż w innych częściach ciała. Ma to związek z jej funkcją, praktycznie cały czas jest narażona na działanie dużych sił, które w innym przypadku mogłyby ją uszkodzić. W normalnych warunkach złuszczanie skóry i proces odbudowy komórek naskórka jest w równowadze. Zaburzenie tej równowagi skutkuje powstaniem znacznie pogrubionej, przesuszonej skóry pięt,  na której powstają odciski i bolesne pęknięcia. Oprócz mało estetycznego wyglądu takie pęknięcia są dosyć bolesne, trudno się goją i mogą prowadzić do nadkażeń bakteryjnych lub grzybiczych.

Żeby zapobiec temu problemowi, należy znać przyczynę jego powstawania. Przyczyn może być wiele, począwszy od stojącego trybu życia, przez co stopy są narażone na zwiększony nacisk przez dłuższy czas, przez zły dobór obuwia (w szczególności nieodpowiednia podeszwa). Również zła dieta, zła jakość powietrza (suche powietrze w sezonie grzewczym), kontakt z piaskiem i wodą morską, nadmierna ekspozycja na słońce, problemy zdrowotne, takie jak cukrzyca lub niedobory witamin i minerałów, oraz brak pielęgnacji stóp znacząco wpływa niekorzystnie na ich kondycję [1].

Co zrobić, aby właściwie pielęgnować stopy i zapobiegać pękaniu?

Jak w wielu innych problemach zdrowotnych, tak i tutaj zdecydowanie łatwiej zapobiegać, niż potem leczyć popękane stopy. W tym celu powinno się stosować krem zmiękczający, nawilżający i złuszczający do stóp. Dobrze działa również regularne moczenie stóp w ciepłej wodzie z dodatkiem odpowiednich soli. Należy zachować ostrożność w przypadku stosowania wszelkiego rodzaju tarek czy pumeksów. Mogą one prowadzić do uszkodzeń skóry i zwiększonego narastania naskórka. Podobnie sytuacja wygląda z popularnymi skarpetkami złuszczającymi. Jeżeli są używane zgodnie z instrukcją, mogą pomóc w pielęgnacji stóp. Jeżeli jednak będą użyte zbyt długo lub niezgodnie z zaleceniami mogą prowadzić do uszkodzenia skóry i poważnych problemów. W przypadku wątpliwości warto udać się do podologa, który dobierze jak najwłaściwszą terapię i zadba o dobrą kondycję stóp. Można również u niego wykonać zabieg, który da efekt podobny do skarpetek złuszczających, a będzie znacznie bezpieczniejszy [1].

Jakie składniki zawierają kremy i maści na pękające pięty?

Kremy do stóp na pękające pięty różnią się między sobą składem w znacznym stopniu. Część składników jest taka sama, ale jak np. mocznik może być w różnych stężeniach, co ma bardzo duże znaczenie jeżeli chodzi o działanie. Najważniejsze składniki tych kremów to:

• mocznik — w stężeniu 10-30% działa zmiękczająco i nawilżająco, a powyżej 30% silnie złuszczająco;
• kwas mlekowy — złuszcza i nawilża skórę;
• alantoina — działa przeciwzapalnie, przyspiesza gojenie i regenerację skóry;
• gliceryna — natłuszcza skórę i zapobiega utracie wody;
• witaminę A — wspomaga odbudowę naskórka i korzystnie wpływa na warstwę rogową skóry;
• witamina B5 – regeneruje i nawilża skórę;
• witamina E — nawilża skórę i działa antyoksydacyjne;
• różne olejki eteryczne — wykazują działanie antyseptycznie i przyspieszają gojenie się ran,
• masło shea — ma działanie odżywcze i nawilżające [1,2].

Jaka maść na pękające pięty będzie najlepsza?

Wśród maści na suche i pękające piety warto wyróżnić te poniższe.

Alantandermoline złuszczający, krem

Emolium Diabetix, regenerujący krem do stóp

O produkcie

• krem zawiera 10% mocznika, kompleks Hydra10 złożony z 10 składników nawilżających i szereg witamin;
• pełny skład preparatu to: Aqua, Paraffinum Liquidum, Isopropyl Palmitate, Butyrospermum Parkii Butter, Hydroxyethyl Urea, Macadamia Integrifolia Seed Oil, Glycerin, Cetyl PEG/PPG-10/1 Dimethicone, Cyclopentasiloxane, Cyclohexasiloxane, Aluminum/Magnesium Hydroxide Stearate, Sodium Borageamidopropyl PG-Dimonium Chloride Phosphate, Butylene Glycol, Para_n, Cera Microcristallina, Hydrogenated Castor Oil, Sodium Hyaluronate, Allantoin, Lactic Acid, Sodium Chloride, Phenoxyethanol, Butylparaben, Propylparaben, Ethylparaben, Methylparaben, Disodium EDTA, PEG-8, Tocopherol, Ascorbic Acid, Ascorbyl Palmitate, Citric Acid, Pentaerythrityl Tetra-Di-T-Butyl Hydroxyhydrocinnamate;
• produkt stosuje się do codziennej pielęgnacji stóp na umytą i dokładnie osuszoną skórę stóp;
• jest stosowany w celu pielęgnacji bardzo suchej i wrażliwej skóry stóp, polecany przede wszystkim dla diabetyków;
• na minus zawartość fenoksyetanolu i PEGu-8 oraz ilość mocznika mogłaby być odrobinę wyższa, ale skład pozwala na bezpieczne użytkowanie w codziennej pielęgnacji [3].

FlosLek Laboratorium Dr Stopa, intensywnie nawilżający krem do stóp

O produkcie

• krem zawiera m.in. 15% moczniku, glicerynę i sok z aloesu;
• pełny skład preparatu to: Aqua, Urea, Glyceryl Stearate, Paraffinum Liquidum, Propylene Glycol, Cetearyl Alcohol, Ceteareth-20, Isopropyl Myristate, Glycerin, Cetyl Dimethicone, Taurine, Lanolin, Aloe Barbadensis Leaf Juice, Dimethicone, Panthenol, Ceteareth-12, Cetyl Palmitate, Tocopheryl Acetate, Undecylenamide DEA, Carbomer, Retinyl Palmitate, Arachis Hypogaea Oil, Tocopherol, Allantoin, Sodium Hydroxide, Butylene Glycol, Phenoxyethanol, Ethylhexylglycerin, DMDM Hydantoin, Iodopropynyl Butylcarbamate, Potassium Sorbate, Sodium Benzoate, Parfum, BHT;
• kosmetyk stosuje się 1-2 razy dziennie, może być również stosowane na szorstkie łokcie i kolana;
• 15% mocznika będzie dobrze nawilżać, ale minusem jest zawartość DMDM Hydantoin w składzie, który jest donorem formaldehydu, duża zawartość parafiny oraz szereg substancji, które mogą powodować reakcje alergiczne [4].

Scholl, krem regenerujący do suchej skóry

O produkcie

• preparat zawiera m.in. mocznik (brak informacji o jego stężeniu), glicerynę, kwas mlekowy i alantoina;
• pełny skład kosmetyku to: Aqua, Glycerin, Urea, Ethyhexyl Palmitate, Isopropyl Myristate, Cetearyl Alcohol, Glyceryl Stearate SE, Sucrose Distearate, Petrolatum, Alumina, Stearic Acid, Propylene Glycol, Sucrose Stearate, Sodium PCA, Cyclopentasiloxane, Lactic Acid, Hydrolyzed Wheat Protein, Allantoin, Diglycerin, Sorbitol, Lysine PCA, Polysorbate 60, Xanthan Gum, Parfum, Disodium EDTA, Phenoxyethanol, Methylparaben, Propylparaben, Ethylparaben, Butylparaben, Alpha-Isomethyl Ionone, Benzyl Salicylate, Citronellol, Geraniol, Hexyl Cinnamal, Hydroxycitronellal, Hydroxyisohexyl 3-Cyclohexene Carboxaldehyde, Linalool;
• produkt złuszcza martwy, suchy naskórek oraz następnie nawilża skórę, zapewniając łagodne zmiękczenie i gładki wygląd stóp.
• produkt jest przeznaczony do codziennej pielęgnacji;
• oprócz braku informacji o stężeniu mocznika, za wadę należy uznać również występowanie substancji mogących powodować reakcje alergiczne [5].

Undofen Kuracja krem do stóp, bardzo sucha skóra

O produkcie

• kosmetyk zawiera Triple Moist Complex, który według  producenta dostarcza skórze natychmiastowe, intensywnie i długotrwałe nawilżenie;
• pelny sklad preparatu to: Aqua, Canola Oil, Urea, Helianthus Annuus Hybrid Oil, Panthenol, Hydrogenated Coco-Glycerides, Ethylhexyl Stearate, Behenyl Alcohol, Glyceryl Stearate, Glycerin, Niacinamide, Propanediol, Diglycerin, Myristyl Myristate, Diisopropyl Sebacate, Stearic Acid, Polyglyceryl-3 Dicitrate/Stearate, Allantoin, Polyglycerin-3, Citric Acid, Methylparaben, Ethylparaben;
• krem należy nakładać dwa razy dziennie na umyte, osuszone stopy;
• producent nie podaje stężenia mocznika, co może być minusem preparatu, ale w składzie preparatu jest wiele substancji nawilżających;
• plusem jest brak substancji zapachowych, dużo naturalnych składników oraz nieduża zawartość konserwantów [6].

Ziaja kuracja ultranawilżająca z mocznikiem, krem do stóp

O produkcie

• preparat zawiera m.in. 15% mocznika i jest przeznaczony do pielęgnacji skóry suchej, szorstkiej i popękanej;
• pełny skład preparaty to: Aqua, Glycerin, Urea, Caprylic/Capric Triglyceride, Glyceryl Stearate, Cetyl Ricinoleate, Paraffinum Liquidum, Cera Microcristallina, Sodium Lactate, Dimethicone, Cetearyl Alcohol, Propylene Glycol, PEG-100 Stearate, Macadamia Ternifolia Seed Oil, Gossypium Herbaceum Seed Oil, Squalane, Malic Acid, Butylene Glycol, Inulin, Ceramide 3, Ceramide 6 II, Ceramide 1, Phytosphingosine, Cholesterol, Sodium Lauroyl Lactylate, Carbomer, Xanthan Gum, Phenoxyethanol, Methylparaben, Disodium EDTA, Parfum, Lactic Acid;
• producent zaleca stosować tak często, jak to możliwe;
• są naturalne składniki i odpowiednia ilość mocznika [7].

Na co zwracać uwagę wybierając krem do stóp?

W aptekach można znaleźć bardzo dużo preparatów na suche pięty. Znacznie różnią się między sobą składem i cenami. Nie zawsze droższe preparaty są lepsze. Należy zwracać uwagę na skład, w szczególności na stężenie mocznika oraz na pozostałe składniki czynne. Ważne jest również, aby zawierały jak najwięcej naturalnych składników, które nie będą powodowały reakcji alergicznych. Generalnie również im krótszy skład, tym lepiej, a składniki występujące jako pierwsze są w większych ilościach, niż te na końcu. Jeżeli w preparacie występują już jakieś niekorzystne składniki to dobrze, żeby były, chociaż na końcu składu.

Jakie są domowe sposoby na pękające pięty?

Jedyny sposób na pozbycie się pękających pięt, to odkrycie przyczyny występowania zaburzeń. Często są to źle dobrane buty, posiadające zbyt twardą podeszwę. Zmiana obuwia na miękkie, to pierwszy krok do pozbycia się dolegliwości. Można również w codziennej pielęgnacji oprócz stosowania kosmetyków, wykonywać moczenie stóp w olejkach przeznaczonych do pielęgnacji, soli kąpielowej, a nawet z dodatkiem zwykłego żelu do kąpieli. Moczenie zadba o codzienne nawilżenie stóp, co zapobiegnie pękaniu pięt.

Mocz na pękające pięty — czy jest skuteczny?

Na pękające pięty poleca się stosowanie preparatów z zawartością mocznika. Mimo podobnej nazwy wcale nie chodzi o dodatek moczu do codziennej pielęgnacji. Mocznik jest substancją, która jeśli zastosujemy ja w odpowiednim stężeniu (10-15%) zapewni nawilżenie skóry, jednocześnie nie pozwalając na oddawanie wody. Dzięki temu problem pękających pięt zniknie i nie powinien się powtarzać.

Kiedy zgłosić się do specjalisty z popękanymi piętami?

Jeśli masz popękane pięty i zastanawiasz się, kiedy powinieneś zgłosić się do specjalisty, istnieje kilka sytuacji, w których wizyta u lekarza specjalisty może być konieczna:

1. Jeśli Twoje popękane pięty nie poprawiają się przy domowych metodach leczenia, takich jak nawilżanie i stosowanie specjalnych kremów;
2. Jeśli doświadczasz silnego bólu, zaczerwienienia, obrzęku lub stanu zapalnego wokół popękanych pięt;
3. Jeśli cierpisz na inne poważne schorzenia, takie jak cukrzyca, zaburzenia krążenia, lub choroby autoimmunologiczne, które mogą wpływać na zdrowie Twoich stóp.

W tych sytuacjach zaleca się skonsultować się z lekarzem specjalistą, takim jak dermatolog czy podolog, którzy mają specjalistyczną wiedzę i doświadczenie w diagnozowaniu i leczeniu problemów z piętami.

Skóra noworodka jest dobrze wykształcona, ale niedojrzała, czyli nie jest wyposażona w takie właściwości jak skóra osoby dorosłej. Dlatego też skóra dziecka wymaga specjalnych kosmetyków oraz szczególnej pielęgnacji nie tylko w sezonie letnim, ale przez cały rok. Preparat z filtrem UV to produkt, który powinien się znaleźć w każdej domowej apteczce maluszka. 

Warstwa rogowa naskórka niemowlaka jest cienka, przez co łatwiej traci wodę. Skórę malucha charakteryzuje również wrażliwość na światło, podatność na uszkodzenia mechaniczne, wzmożony przepływ krwi w skórze, wyższa zawartość wody oraz większy stosunek powierzchni całkowitej do masy ciała. W skórze dzieci i niemowląt jest niewiele gruczołów potowych o niskiej wydajności, a pH skóry charakteryzuje się wyższymi wartościami niż u dorosłego człowieka (pH 6,2-7,5). W przypadku wcześniaków skóra jest jeszcze wrażliwsza i wymaga szczególnej pielęgnacji. Dziecko dopiero w wieku 3 lat posiada skórę, która przypomina właściwościami skórę dorosłego [1,4]. 

Leki i kosmetyki dla dzieci 

Powyższe właściwości skóry dzieci są szczególnie ważne w kontekście doboru kosmetyków oraz leków do podawania na skórę. Badania wykazały, że u noworodków i niemowląt ilość wchłanianego przezskórnie leku jest większa niż u dorosłych, co może prowadzić do wystąpienia ogólnoustrojowych działań niepożądanych. W przypadku leków należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania lidokainy, kortykosteroidów,  heksachlorofenu czy difenhydraminy [1,2]. Kosmetyki dla dzieci nie powinny natomiast zawierać detergentów (oznaczone jako SLS lub SLES) oraz glikolu polietylenowego (PEG) i polipropylenowego (PPG), ponieważ są to czynniki wywołujące alergię [3].

Synteza witaminy D a filtry UV

Wielu rodziców ma opory co do stosowania preparatów z filtrami, ze względu na obawy przed zahamowaniem syntezy witaminy D potocznie zwaną “witaminą słońca”. Skóra dziecka już od pierwszych dni życia jest zdolna do syntezy witaminy D. Preparaty z filtrami przeciwsłonecznymi ograniczają promieniowanie odpowiadające za syntezę witaminy słońca, jednak badania wykazały, że nawet przy zastosowaniu wysokiej ochrony przeciwsłonecznej, witamina D jest syntetyzowana na bardzo dobrym poziomie. Bez obaw o witaminę D chroń skórę dziecka przed oparzeniami a w przyszłości przed nowotworami, przebarwieniami i znamionami! [7,8]

Jak stosować krem z filtrem przeciwsłonecznym?

Oparzenia słoneczne są przyczyną hospitalizacji dzieci i niemowląt. Leczenie oparzeń jest złożone, ponieważ poza stosowaniem leków obejmuje także rehabilitację oraz zabiegi zapewniające dobre efekty kosmetyczne [9]. W przypadku starszych dzieci należy zapewnić podstawową edukację w zakresie ochrony przeciwsłonecznej. Szczególnie dotyczy to letniego wypoczynku w grupach zorganizowanych, podczas którego nie ma bezpośredniego nadzoru rodziców [8]. Aby zapewnić optymalną ochronę dla swojego dziecka, należy wybrać odpowiedni preparat ochronny i stosować go zgodnie z zaleceniami producenta.

Kilka podstawowych zasad stosowania preparatów z filtrem UV:  

1. Dzieci i niemowlęta nie powinny przebywać na słońcu w upalne dni w godzinach 11:00 – 15:00. Pamiętaj że żaden preparat z filtrem nie zapewnia 100% ochrony!
2. Noworodki i niemowlęta do 6. miesiąca życia, nie powinny przebywać bezpośrednio na słońcu. Nie zaleca się stosowania kremów z filtrem w tej grupie wiekowej. Należy zapewnić dziecku odpowiednie ubranie z nakryciem głowy oraz zacienione miejsce odpoczynku.
3. Niemowlętom po 6. miesiącu życia powinieneś zapewnić preparat ochronny minimum 30 SPF (czytaj także: Po co nam filtry). Nie zaleca się stosowania produktów z filtrami chemicznymi i mieszanymi u dzieci poniżej 2 roku życia.
4. Krem z filtrem UV należy stosować na całe ciało! Cienkie tkaniny przepuszczają promieniowanie UV [10]. 
5. Ilość preparatu ma znaczenie! Powinno się nakładać 2 mg/cm2 skóry. Możesz w tym celu wykorzystać prostą “zasadę łyżeczki”:  po jednej łyżeczce kremu na każdą nogę i rękę, po jednej łyżeczce kremu na przednią i tylną część tułowia oraz jedna łyżeczka na twarz, głowę i szyję [11]. 
6. Nie wcieraj! Niezależnie od rodzaju preparatu (krem, mleczko, piankę, balsam, spray) rozetrzyj lub delikatnie wklep w skórę.
7. Preparat przeciwsłoneczny nakładaj około 30 min przed ekspozycją na słońce.
8. Każda kąpiel i suszenie ręcznikiem zmniejsza ilość naniesionego na skórę kremu czy mleczka. Preparat ochronny powinien być zatem nakładany co około 2 godziny  i/lub po każdym dłuższym wyjściu z wody. Zasada dotyczy również preparatów deklarowanych jako wodoodporne!
9. Sprawdź termin ważności produktu! Pamiętaj, że istnieje również termin ważności “po otwarciu”, który dla niektórych preparatów z filtrami UV wynosi tylko 3 miesiące. Zastosowanie preparatu z filtrem przeterminowanym wiąże się z brakiem lub bardzo niską ochroną przeciwsłoneczną.
10. Jeżeli nie jesteś pewien, jakiej ochrony przeciwsłonecznej potrzebujesz, sprawdź indeks UV dla Twojej lokalizacji. Indeks UV to wskaźnik ryzyka wystąpienia poparzeń w danej lokalizacji. Na stronie internetowej znajdziesz informacje, jaką ochronę zastosować przy danych wartościach wskaźnika [10]. 

Przegląd preparatów z filtrami przeciwsłonecznymi

Poniżej znajdziesz przykłady produktów dostępnych w aptece, których zakup warto rozważyć ze względu na dobry skład, wygodną do stosowania postać oraz ekonomiczne opakowanie. Jeżeli zdecydujesz się na inny produkt, pamiętaj, aby zwrócić uwagę przede wszystkim na to czy kosmetyk dla dzieci nie zawiera substancji potencjalnie alergizujących i komedogennych (zapychających pory, co może prowadzić do nawrotu łojotokowego zapalenia skóry, atopii czy trądziku) oraz na rodzaj zastosowanych filtrów.  

Poniżej krótka ściągawka najczęściej spotykanych alergenów i substancji komedogennych w produktach ochrony przeciwsłonecznej: 

• oleje mineralne, 
• octocrylen, 
• fenoksyetanol, 
• pirocton olamina, 
• benzofenon 3,
•  awobenzon, 
• oktokrylen, 
• olejki eteryczne, 
• substancje zapachowe. 

Obecność alergenu w preparacie nie musi oznaczać wystąpienia alergii. Zakupiony kosmetyk najlepiej sprawdzić na niewielkim fragmencie skóry przed wyjazdem na wakacje. 

Preparaty z filtrami UV dla niemowląt i dzieci do 2. roku życia

1.Emolium Suncare krem: 

• do stosowania od pierwszych dni życia
• preparat dla całej rodziny
• SPF 50
• ochrona przed promieniowaniem UVA, UVB, IR,
• filtry mineralne
• krem pozostawia widoczny mleczno-biały film na skórze,
• przeznaczony do twarzy i ciała (nie podrażnia oczu)
• hipoalergiczny

2.  Emolium Suncare Spray

• do stosowania od pierwszych dni życia
• preparat dla całej rodziny
• SPF 50
• ochrona przed promieniowaniem UVA, UVB, IR
• filtry mineralne
• pozostawia widoczny mleczno-biały film na skórze
• przeznaczony do całego ciała (nie podrażnia oczu)
• produkt hipoalergiczny (nie zawiera konserwantów)
• wygodna forma do rozprowadzenia preparatu

3. Mustela mleczko SPF 50+ 

• do stosowania od pierwszych dni życia (ze względu na zastosowane filtry chemiczne zalecamy ostrożność u dzieci poniżej 2. roku życia)
• preparat dla całej rodziny
• SPF 50+
• ochrona przed promieniowaniem UVA, UVB,
• filtry chemiczne
• dla skóry wrażliwej i skłonnej do atopii, bez substancji zapachowych,
• przeznaczony do twarzy i ciała
• lekka forma mleczka umożliwia łatwe i szybkie rozprowadzenie preparatu na skórze

4. Mustela SZTYFT 

• do stosowania od pierwszych dni życia (na usta od 1. roku życia!)
• preparat dla całej rodziny
• SPF 30
• ochrona przed promieniowaniem UVA, UVB
• filtry chemiczne
• produkt nie jest deklarowany jako hipoalergiczny, nie zawiera substancji zapachowych
• przeznaczony do policzków, ust, nosa, uszu
• produkt do miejscowego i codziennego stosowania na szczególnie narażone partie ciała

5. PHARMACERIS S BEZPIECZNY KREM OCHRONNY

• do stosowania od pierwszych dni życia
• preparat dla całej rodziny
• SPF 50
• ochrona przed promieniowaniem UVA, UVB,
• filtry mineralne
• pozostawia na skórze cienką, białą warstwę
• przeznaczony do twarzy
• hipoalergiczny (zawiera jeden składnik ropopochodny, który może być komedogenny)
• krem zabezpiecza skórę przed zimnem i wiatrem (do stosowania w warunkach zimowych)

6. PHARMACERIS S KREM OCHRONNY NA SŁOŃCE

• do stosowania dla dzieci i niemowląt od 6. miesiąca życia (ze względu na zastosowane filtry chemiczne zalecamy ostrożność u dzieci poniżej 2. roku życia)
• SPF 30
• ochrona przed promieniowaniem UVA, UVB
• filtry mieszane (fizyczne i chemiczne)
• przeznaczony do twarzy i ciała
• zawiera składniki, które mogą mieć działanie komedogenne
• zawiera alantoinę (łagodzi podrażnienia) oraz masło shea (naturalny filtr UV)

7. PHARMACERIS S EMULSJA OCHRONNA spray z multipozycyjną aplikacją 360

• dla dzieci i niemowląt od 6. miesiąca życia (ze względu na zastosowane filtry chemiczne zalecamy ostrożność u dzieci poniżej 2. roku życia)
• SPF 50
• ochrona przed promieniowaniem UVA, UVB
• filtry chemiczne
• przeznaczony do ciała
• dodatkowo zawiera witaminę E (eliminuje wolne rodniki i przyśpiesza regenerację skóry w wyniku podrażnienia)

8. La Roche Posay ANTHELIOS DP MLECZKO BABY SPF50+ 

• do stosowania od 6. miesiąca życia (ze względu na zastosowane filtry chemiczne zalecamy ostrożność u dzieci poniżej 2. roku życia)
• SPF 50
• ochrona przed promieniowaniem UVA, UVB
• kompozycja filtrów chemicznych i mineralnych 
• przeznaczony do ciała i twarzy
• hipoalergiczny, bezzapachowy
• produkt jest widoczny przy nakładaniu, co pozwala sprawdzić, czy cała powierzchnia skóry dziecka została pokryta
• konsystencja mleczka łatwa do rozprowadzenia

9. Bioderma Photoderm Kid Lati

• do stosowania od 12. miesiąca życia (ze względu na zastosowane filtry chemiczne zalecamy ostrożność u dzieci poniżej 2. roku życia)
• SPF 50
• ochrona przed promieniowaniem UVA, UVB
• filtry chemiczne
• przeznaczony do ciała i twarzy
• zawiera substancje, które podczas rozsmarowywania chwilowo barwią skórę, dzięki czemu można równomiernie rozprowadzić mleczko
• konsystencja mleczka łatwa do rozprowadzenia

10. Bioderma Photoderm Kid Mousse

• od 12. miesiąca życia (ze względu na zastosowane filtry chemiczne zalecamy ostrożność u dzieci poniżej 2. roku życia)
• SPF 50
• ochrona przed promieniowaniem UVA, UVB
• filtry chemiczne
• przeznaczony do ciała i twarzy
• konsystencja pianki ułatwia aplikację

11. Bioderma Photoderm Kid Spray

• od 12. miesiąca życia (ze względu na zastosowane filtry chemiczne zalecamy ostrożność u dzieci poniżej 2. roku życia)
• SPF 50
• ochrona przed promieniowaniem UVA, UVB
• filtry chemiczne
• przeznaczony do ciała i twarzy
• zawiera substancję potencjalnie komedogenną
• kombinacja zastosowanych filtrów może lekko zabarwić skórę.

12. Linomag Sun

• do stosowania od pierwszych dni życia
• preparat dla całej rodziny
• SPF 30
• ochrona przed promieniowaniem UVA i UVB
• filtr mineralny
• pozostawia białe zabarwienie
• przeznaczony do ciała i twarzy
• zawiera substancję ropopochodną i komedogenną 
• dobry skład w stosunku do ceny

Preparaty z filtrami UV dla dzieci od 2. roku życia

1.SVR SUN SECURE krem 

• do stosowania od 3. roku życia,
• SPF 50
• ochrona przed promieniowaniem UVA, UVB, IR, 
• filtry chemiczne
• deklarowany jako hipoalergiczny i niekomedogenny,
• przeznaczony do twarzy, szyi i dekoltu
• dodatkowo zawiera antyoksydanty i niacynamid (zapobiegają nowotworom skóry)

2. A DERMA PROTECT AD krem

• do stosowania od 2. roku życia
• SPF 50
• ochrona przed promieniowaniem UVA, UVB, 
• filtry chemiczne
• nie zawiera substancji zapachowych, niski potencjał alergiczny
• przeznaczony do ciała
• bardzo ciekawa propozycja dla dzieci ze skórą skłonną do atopii, ponieważ formuła kremu bazuje na oleju z młodych pędów owsa (właściwości nawilżające, regenerujące i łagodzące podrażnienia)

3. A DERMA PROTECT KIDS mleczko spray

• do stosowania od 2. roku życia
• SPF 50
• ochrona przed promieniowaniem UVA, UVB
• filtry chemiczne
• niski potencjał alergiczny 
• przeznaczony do twarzy i ciała 
• formuła mleczka bazuje na oleju z młodych pędów owsa (właściwości nawilżające, regenerujące i łagodzące podrażnienia)

4. SVR Sun secur brume AEROZOL 

• do stosowania od 3. roku życia
• SPF 50
• ochrona przed promieniowaniem UVA, UVB, IR, światło widzialne,
• 4 filtry organiczne (chemiczne)
• zawiera substancje zapachowe, nie jest deklarowany jako hipoalergiczny
• przeznaczony do twarzy i ciała
• wygodna forma mgiełki
• daje przyjemne uczucie chłodu
• istnieje również spray z tej samej serii, który przeznaczony jest również dla niemowląt, jednak zawiera on te same filtry chemiczne, dlatego też zalecamy ostrożność

Do tej grupy produktów zaliczymy również wszystkie produkty uwzględnione w poprzednim rozdziale. Należy pamiętać, że większą ochronę przy równoczesnym bezpieczeństwie stosowania zapewni 2-latkom kompozycja filtrów mieszanych oraz kompozycja filtrów chemicznych nowej generacji. Wybierając produkt z apteki, warto skonsultować swój wybór z farmaceutą, który dobierze produkt do szczególnych potrzeb małego pacjenta.

Nieuszkodzona skóra jest doskonałą barierą dla różnych bakterii, wirusów lub grzybów, np. ze względu na poziom wilgotności, pH czy własny mikrobiom. Niewielkie przerwanie jej ciągłości może stanowić wrota do zakażenia. Dlatego skaleczenia, otarcia i niewielkie zranienia np. na skutek upadku, oczyszczamy (lawaseptyka) i dezynfekujemy (antyseptyka), aby nie dopuścić do zakażenia.

Wszystkie pozostałe rodzaje ran: oparzenia, ugryzienia, zranienia przedmiotami zanieczyszczonymi ziemią, rozległe rany o różnym charakterze, rany pooperacyjne, odleżyny, owrzodzenia, stopa cukrzycowa oraz rany nowotworowe, wymagają profesjonalnej interwencji lekarskiej. Każdy z tych rodzajów ran wymaga również odpowiedniego postępowania. Znowu można jednak wyodrębnić wspólny mianownik: lawaseptykę i antyseptykę.

Dezynfekcja ran – o czym warto pamiętać?

Dezynfekcja to proces, którego celem jest wyeliminowanie mikroorganizmów oraz zapobieganie ich namnażaniu. Środki dezynfekujące z definicji używa się do dezynfekowania przedmiotów, pomieszczeń i innych obiektów. Jeśli chodzi o ranę, to poprawniej używać tutaj określenia środki antyseptyczne. Ich celem jest zabicie mikrobów na powierzchni skóry i błon śluzowych. Zwyczajowo natomiast oba pojęcia używane są zamiennie [1].

Odkażanie ran to skomplikowany proces, dlatego każda rana powinna być opatrywana zgodnie ze strategią TIME:

• T (tissue debridement) – pierwszy etap polega na ocenie stanu rany, a następnie jej odpowiednim oczyszczeniu, np. poprzez użycie środków antyseptycznych i lawaseptyków;
• I (infection and inflammation control) – podczas drugiego etapu kontrolujemy infekcję i oceniamy rozwój ewentualnego stanu zapalnego. Ten moment jest bardzo istotny w przypadku ran przewlekłych i objętych stanem zapalnym;
• M (moisture balance) – trzeci etap polega na utrzymaniu odpowiedniej wilgotności w ranie, np. dzięki zastosowaniu odpowiednich opatrunków specjalistycznych. Tylko rana o prawidłowej wilgotności będzie się poprawnie goić;
• E (edges, epidermization stimulation) – ochrona brzegów rany i stymulacja naskórkowania [2].

Czym jest biofilm bakteryjny?

Biofilm bakteryjny występuje wszędzie tam, gdzie jest woda, a więc wszędzie tam, gdzie jest rana przewlekła. Został odkryty w latach 80 XX w. Jest to nawet kilkaset warstw bakterii, ułożonych jedna na drugiej, które symultanicznie odpowiadają na warunki środowiska.

Biofilm jest ekstremalnie odporny i trudny do usunięcia. Jest strukturą o dużej porowatości, czyli ogranicza wnikanie środków przeciwbakteryjnych i obniża aktywność komórek żernych organizmu. Same antyseptyki są w stanie zadziałać jedynie na powierzchni biofilmu, dlatego kluczowe jest właściwe oczyszczenie ran przewlekłych i tych o dużej powierzchni [3].

Oczyszczanie rany, czyli lawaseptyka. Jak oczyścić ranę z brudu?

Prawidłowe oczyszczenie rany z zanieczyszczeń mechanicznych, a także mikrobiologicznych to pierwszy punkt strategii TIME. Bez tego żadne zranienie nie będzie się goić prawidłowo [4].

Do klasycznych lawaseptyków, czyli środków używanych do obmycia i oczyszczenia rany, należy sól fizjologiczna i roztwór Ringera. Ostatnie badania pokazują jednak, że sól fizjologiczna może wpływać niekorzystnie na odbudowę tkanek [3]. Poza tym nikt nie będzie przecież zabierał półlitrowego baniaka z roztworem na wakacyjną wycieczkę. 🙂

Na wszelkie otarcia, skaleczenia, rany pourazowe, a także na szwy pooperacyjne, czyli innymi słowy niezakażone rany powierzchowne, odpowiednim wyborem będzie zatem antyseptyk: roztwór 0,1% dichlorowodorku oktenidyny i fenoksyetanolu (np. Octenisept, Oktaseptal, Maxiseptal). Jest to substancja o działaniu przeciwbakteryjnym, przeciwwirusowym i przeciwgrzybiczym, a jej działanie rozpoczyna się już po 1 minucie. Jest ona jednak przeciwwskazana w rozległych ranach głębokich, a także nie wolno jej stosować do irygacji ran ani do płukania otrzewnej [5].

Czym przemywać rany przewlekłe i głębokie?

Dla preparatów do przemywania i dezynfekcji rozległych ran przewlekłych i ran głębokich został wprowadzony wymóg sterylności. Na ich opakowaniach należy szukać zawsze określenia STERILE.

Lawaseptyki do tego rodzaju ran są najczęściej wyrobem medycznym klasy III, zawierającym połączenie środka do oczyszczania, czyli surfaktantu, i środka dezynfekującego, czyli antyseptyku. Antyseptyk ma za zadanie działanie przeciwbakteryjne a surfaktant usuwa biofilmy mechanicznie i rozbija biofilm w jego strukturze. Ponadto preparat ten nie może hamować gojenia i nie może działać cytotoksyczne: musi być bardzo dobrze tolerowany [3,4].

Odpowiednimi do oczyszczania i antyseptyki ran przewlekłych są preparaty Prontosan oraz Octenilin:

• Prontosan zawiera betainę i poliheksanidynę. Betaina jest surfaktantem, który zmniejsza ból i pochłania zapachy, z kolei poliheksanidyna to antyseptyk. Preparat przeznaczony jest do obmywania ran z biofilmu [6];
• Octenilin to roztwór do irygacji ran zawiera chlorowodorek oktenidyny 0,05% i etyloheksyloglicerynę jako surfaktant. Można go używać 8 tygodni po otwarciu. Zapewnia skuteczne i szybkie oczyszczenie rany. Jest odpowiedni dla wszystkich rodzajów ran i nadaje się nawet do stosowania w podciśnieniowej terapii leczenia ran. Można też go używać do bezbolesnego i delikatnego zdejmowania opatrunków, które przyczepiły się do rany albo są pokryte skrzepem [6].

Oczyszczanie rany można przeprowadzić albo jałową gazą nasączona w Octenilinie/Prontosanie, albo specjalnymi gąbkami do oczyszczania ran, np. Schulke Wound Pad. Gąbki te mają różną strukturę, co pozwala dopasować odpowiednią gąbkę do rany. Są nieprzywierające i sterylne, a dodatkowo pobudzają procesy gojenia i oczyszczania rany [6].

Dezynfekcja ran: czym przemyć ranę?

Antyseptyki są to substancje wykazujące aktywność przeciw drobnoustrojom zasiedlającym ranę. Dobierając antyseptyki, trzeba pamiętać o tym, żeby były zgodne z używanym opatrunkiem. Oznacza to w praktyce, żeby nie wchodziły w interakcje z substancjami czynnymi w stosowanych opatrunkach specjalistycznych.

Antyseptyki powinny być lekami, ponieważ daje to gwarancję badań klinicznych, stały nadzór oraz raportowanie działań niepożądanych. Jest to zatem kluczowa kwestia w kontekście bezpieczeństwa leczenia. Idealny antyseptyk do stosowania zewnętrznego powinien niszczyć bakterie, ale nie może hamować gojenia i działać cytotoksyczne (czyli musi być bardzo dobrze tolerowany).

Stosowanie antyseptyku przerywa się w momencie, kiedy ustąpią objawy zakażenia albo rana zaczyna się goić, lub też pojawiają się działania niepożądane [3].

Odkażanie rany – co wybrać?

Na potrzeby tego artykułu porównamy trzy produkty różniące się substancjami czynnymi. Będą to:

• Octenisept;
• Raniseptol;
• Rivanol.

Octenisept – wszechstronny antyseptyk

Octenisept to lek, który zawiera 0,1% dichlorowodorku oktenidyny i 2% fenoksyetanolu. Preparat nie zawiera etanolu, jodu i chlorheksydyny. Oktenidyna ma szerokie zastosowanie. Stosuje się ją do:

• Dezynfekcji i przemywania ran;
• Antyseptyki błon śluzowych miejsc intymnych (także do irygacji);
• Wspomagająco przy leczeniu grzybicy okołopaznokciowej;
• Do dezynfekcji jamy ustnej (podrażnienia spowodowane noszeniem aparatu ortodontycznego lub protezy zębowej, afty, ale również przy stanach zapalnych jako płukanki) [7,8].

Co więcej, Octenisept można stosować praktycznie bez ograniczeń wiekowych. Bardzo dobrze nadaje się do pielęgnacji kikuta pępowinowego. Nie powoduje pieczenia [7].

Oktenidyna znalazła szerokie zastosowanie ze względu na swoje spektrum działania. Obejmuje ono:

• Bakterie Gram- i Gram+ (także szczepy MRSA, ORSA, VRSA, VRE);
• Formy wegetatywne bakterii;
• Grzyby;
• Wirusy;
• Pierwotniaki [2].

Oktenidyna bardzo dobrze penetruję przez tkanki oraz jest bezpiecznym środkiem, który nie wykazuje działania genotoksycznego i kancerogennego. Nie należy jej stosować tylko w sytuacjach, w których nie możemy jej wypłukać po aplikacji, np. w jamie otrzewnej czy przetokach [2].

Podczas stosowania preparatów z oktenidyną ważny jest czas kontaktu leku ze skórą lub błoną śluzową. Zbyt szybkie usunięcie leku z powierzchni nie pozwoli na skuteczną eliminację mikrobów, a zbyt długa ekspozycja rany na oktenidynę doprowadzi do jej nagromadzenia się, co nie zawsze będzie korzystne dla pacjenta. Powinno przestrzegać się zasad zebranych w poniższej tabeli.

Tabela 1. Zasady dezynfekcji przy użyciu leku Octenisept.

Oktenidyna jest główną substancją czynną Octeniseptu, natomiast fenoksyetanol uzupełnia jej spektrum działania i wykazuje aktywność w głębszych warstwach tkanki. Co więcej, działanie leku utrzymuje się nawet do 1. godziny [7].

W aptece preparaty z oktenidyną i fenoksyetanolem to: Octenisept, Oktaseptal i Maxiseptic.

Raniseptol – srebro i dezynfekcja

Drugi omawiany preparat do odkażania ran to Raniseptol. Jest to wyrób medyczny, w którym substancją czynną jest nanosrebro.

Srebro to związek, który możemy spotkać w środkach antyseptycznych oraz opatrunkach specjalistycznych. Działa przeciwbakteryjnie: hamuje podziały komórkowe, uszkadza błonę komórkową i prowadzi do śmierci komórki bakterii [2].

Pomimo tego, że metaliczne srebro od wielu lat znajduje zastosowanie jako środek przeciwbakteryjny, to oporność bakterii na srebro jest stosunkowo niska. Nanosrebro dodatkowo wykazuje zwiększoną aktywność przeciwbakteryjną w porównaniu do klasycznego srebra metalicznego. Polskie i niemieckie wytyczne leczenia ran dopuszczają preparaty z nanosrebrem, jednak zwracają uwagę, żeby stosować je dopiero jako produkty drugiego wyboru. Pierwszorzędowo zaleca się stosować, np. omawiane leki z oktenidyną [1,2,9].

Raniseptol można stosować u dorosłych i dzieci od 7. roku życia. Preparat należy stosować bezpośrednio na ranę. Aplikuje się zwykle 2-4 dawki 2-3 razy dziennie. Raniseptolu nie powinno stosować się dłużej niż 14 dni [9,10].

Rivanol – mleczan etakrydyny

Trzeci preparat, który stosuje się do dezynfekcji ran to Rivanol. Rivanol to 0,1% roztwór mleczanu etakrydyny. Jest to płyn o charakterystycznym i intensywnym żółtym kolorze.

Mleczan etakrydyny to substancja z grupy barwników akrydynowych o działaniu przeciwbakteryjnym. Spektrum działania obejmuje paciorkowce, gronkowce i inne bakterie Gram+ [11].

Zwyczajowo Rivanol stosuje się miejscowo do dezynfekcji skóry w postaci okładów i przymoczek. Jeśli decydujemy się na korzystanie z Rivanolu, to należy pamiętać o kilku związkach, które wchodzą z nim w interakcję – powodują inaktywację mleczanu etakrydyny. Są to substancje takie jak:

• nadmanganian potasu;
• nadtlenek wodoru (woda utleniona);
• kwas salicylowy, chlorek sodu i boran sodu [11].

Czy warto stosować Rivanol do odkażania ran?

Niestety, Rivanol nie jest zalecany do leczenia ran. Wykazuje właściwości mutagenne i cytotoksyczne oraz może powodować pojawienie się reakcji alergicznych. Co więcej, mleczan etakrydyny może powodować wzrost oporności bakterii i zwiększone namnażanie się Pseudomonas aeruginosa. Rivanol może także opóźniać gojenie się ran [1,2].

Co wybrać? Raniseptol czy Octenisept?

Najlepszymi preparatami do odkażania ran są Octenisept oraz Raniseptol. Jednak pojawia się pytanie, co wybrać? Raniseptol czy Octenisept? Bazując na wytycznych lekiem pierwszego wyboru do odkażania ran będzie Octenisept i to jego powinniśmy zwykle wybrać.

Czy powinniśmy stosować wodę utlenioną?

Octenisept wykazuje szerokie spektrum działania i w większości przypadków powinniśmy korzystać właśnie z preparatów na bazie oktenidyny. Natomiast często w aptekach sprzedaje się także inne produkty do odkażania ran. Pacjenci pytają, co lepiej zastosować? Rivanol czy Octenisept? Octenisept czy wodę utlenioną? Wiemy już, że Rivanol nie jest polecanym środkiem do dezynfekcji. Jak natomiast prezentuje się sytuacja aplikacji wody utlenionej na rany? Jeśli chodzi o stosowanie wody utlenionej na rany, to również nie powinniśmy tego robić. To archaiczna metoda odkażania ran, która może zniszczyć nowopowstającą ziarninę, a więc opóźnić gojenie rany [2].

Jak oczyszczać różne rodzaje ran?

Granica między antyseptykami a lawaseptykami jest dość płynna. Nas jednak interesuje zastosowanie praktyczne: co mieć w apteczce, czym pielęgnować odleżynę, co zabrać ze sobą na wakacyjny wyjazd?

Poniżej krótkie zestawienie antyseptyków zalecanych do dezynfekcji ran:

• otarcia, skaleczenia, rany pooperacyjne, ostre rany powypadkowe i powierzchowne rany zagrożone zakażeniem: oktenidyna 0,1% + fenoksyetanol (Oktenisept, Octaseptal, MaxiSeptic);
• oparzenia: oktenidyna 0,05%, poliheksanid (Octenilin, Prontosan — jałowe),  preparaty drugiego wyboru to podchloryny (Microdacyn, Aqvitox, Granudacyn);
• rany po ugryzieniach, postrzałowe, szarpane: PVP-jod (Betadine, Braunovidon, Braunol), preparaty drugiego wyboru  to podchloryny (Microdacyn, Aqvitox, Granudacyn);
• rozległe przewlekłe rany zagrożone infekcją (np. odleżyny, owrzodzenia goleni): oktenidyna 0,05%, poliheksanid (Octenilin, Prontosan — jałowe),  preparaty drugiego wyboru to podchloryny (Microdacyn, Aqvitox, Granudacyn), ewentualnie – jeśli rana jest powierzchowna – oktenidyna 0,1% + fenoksyetanol (Oktenisept, Octaseptal, MaxiSeptic) [4,12].

Czego nie stosować do dezynfekcji rany?

Niestety, w użyciu nadal pozostaje szereg różnych substancji, których działanie odkażające i oczyszczające jest niewystarczające, lub które mogą być toksyczne. Należą do nich:

• mleczan etakrydyny, czyli Rivanolum (może zaburzać proces gojenia, indukować oporność bakterii, jest potencjalnie cytotoksyczny);
• woda utleniona (opóźnia gojenie, niski poziom działania antyseptycznego, szybko inaktywowana przez krew);
• kwas borny (w bezpiecznych stężeniach zbyt mała aktywność przeciw drobnoustrojom);
• chlorheksydyna (potencjalnie cytotoksyczna, wywołuje reakcje nadwrażliwości do wstrząsu anafilaktycznego włącznie);
• nadmanganian potasu (opóźnia gojenie) [3,4].

Błędem jest także nakładanie na rany maści z antybiotykami (poza przebadanymi wyjątkami, np. w przypadku stopy cukrzycowej). Antybiotyk z maści nie przeniknie w wystarczającym stopniu do łożyska rany i nie zapewni długotrwałego działania bakteriobójczego. Może za to doprowadzić do wytworzenia się oporności u bakterii zasiedlających ranę.

Podsumowanie

Podsumowując, dezynfekcja ran jest kluczowym elementem w procesie ich gojenia, mającym na celu eliminację mikroorganizmów i zapobieganie infekcjom. Różne rodzaje ran wymagają specyficznego podejścia i zastosowania środków takich jak preparaty z oktenidyną lub nanosrebrem, które są odpowiednio pierwszym i drugim wyborem w odkażaniu. Dodatkowo należy unikać środków takich jak woda utleniona czy zawierających mleczan etakrydyny, które nie tylko nie wykazują odpowiedniej skuteczności, ale mogą mieć działanie toksyczne. Pamiętaj – aby prawidłowo oczyścić rany, stosuj się do strategii TIME, co zapewni skuteczne leczenie i zminimalizuje ryzyko powikłań.

Preparaty do dezynfekcji w domowej apteczce

Pierwsza rzecz, jaka kojarzy się z domową, pierwszą pomocą przy zranieniu to dezynfekcja rany. Jest to niezwykle ważne, aby oczyścić ją przed zaopatrzeniem. Dzięki temu unikniemy wielu niepożądanych komplikacji, które mogą skutkować rozwojem bakterii i zakażeniem.

Dobór odpowiedniego środka do dezynfekcji jest ważny. Powinniśmy wybrać preparat, który działa na jak najszersze spektrum drobnoustrojów. Idealnym kandydatem są leki zawierające oktenidynę i fenoksyetanol, np. Oktaseptal lub Octenisept. Substancje te działają przeciwbakteryjnie (na bakterie Gram- i Gram+), przeciwwirusowo i przeciwgrzybiczo. Nie powodują pieczenia po aplikacji na ranę. W celu poprawnego działania leku należy obficie spryskać zranione miejsce i najbliższą okolicę oraz pozostawić roztwór na 1 minutę. Co więcej, oktenidyna jest zalecana w wytycznych dotyczących przewlekłego leczenia ran. Jest dużo lepszym wyborem niż popularny spirytus salicylowy, woda utleniona lub mleczan etakrydyny (Rivanol) [1,2].

Pamiętaj o przemyciu rany!

W domowej apteczce warto mieć kilka ampułek soli fizjologicznej (0,9% NaCl). Dzięki niej bezpiecznie i w sposób jałowy przemyjemy ranę z zabrudzeń i wypłuczemy pozostałości środka do dezynfekcji. W przypadku zwykłego skaleczenia ma to mniejsze znaczenie, ale przy ranach przewlekłych warto pamiętać, aby nie pozostawiać środka do dezynfekcji dłużej, niż jest to potrzebne – jego nagromadzenie się może nie być korzystne dla pacjenta [1].

Sól fizjologiczną można używać bez ograniczeń wiekowych. Idealnie sprawdzi się do przepłukania oczu w przypadku dostania się tam ciała obcego. Sól fizjologiczną warto mieć także, aby przeprowadzić nebulizację przy chorobach dróg oddechowych. Więcej o nebulizacji dowiesz się z naszych artykułów: Nebulizacja i 11 rzeczy, które musisz wiedzieć o nebulizatorach oraz Nebulizacja preparatami na receptę.

Czym najlepiej zaopatrzyć ranę?

Po prawidłowej dezynfekcji musimy odpowiednio zaopatrzyć ranę. Na tym etapie wiele zależy od rodzaju rany. Jeśli jest to niewielkie skaleczenie i otarcie, to bardzo dobre okażą się zestawy plastrów uniwersalnych. W domowej apteczce warto mieć pojedyncze plastry uniwersalne oraz plastry do cięcia, które występują najczęściej w wielkościach: 1 m x 8 cm i 1 m x 6 cm. Dzięki temu łatwo dobierzemy odpowiedni rozmiar do rany. Takie opatrunki w niewielkim stopniu chłoną także wysięk.

Według mnie w domowej apteczce warto mieć także specjalistyczne opatrunki. Na lekkie rany cięte, skaleczenia czy otarcia dobrym wyborem będzie opatrunek z folii poliuretowanej – hydrofilm (second-skin). To przezroczysty, samoprzylepny i jałowy opatrunek. Nie przepuszcza wody i drobnoustrojów do rany natomiast pozwala na wymianę gazową i obserwację rany. Można się z nimi również myć, gdyż są wodoodporne.

Domowa apteczka i większe rany

W przypadku poważniejszych ran, gdzie cięcie lub otarcie jest rozległe, często zwykły plaster opatrunkowy nie wystarczy. W celu odpowiedniego odizolowania rany od środowiska zewnętrznego, trzeba zastosować kompresy jałowe z gazy lub gazę jałową, dlatego warto mieć w domowej apteczce kilka sztuk z każdego rozmiaru.

Niestety gaza po pewnym czasie przyklei się do gojącej się tkanki i będzie trudna do odklejenia. Jej oderwanie spowoduje uszkodzenie tkanki, co wydłuży proces rekonwalescencji. W domowej apteczce warto mieć kilka sztuk opatrunków specjalistycznych impregnowanych maścią. Zakłada się je bezpośrednio na ranę, a dopiero na nie opatrunek wtórny, np. kompres jałowy z gazy. Dzięki temu utrzymujemy wilgotne środowisko rany i przeciwdziałamy przyklejaniu się do niej kompresu. Przykładowe opatrunki to Bactigras (z parafiną oraz chlorheksydyną) lub Grassolind (nasączony maścią).

Więcej o opatrunkach specjalistycznych dowiesz się z poniższego artykułu:

• Opatrunki specjalistyczne to nie gaza i kompres

Wyroby medyczne do przymocowania opatrunku w domowej apteczce

W domowej apteczce powinniśmy mieć także zestaw bandaży, opasek i przylepców do prawidłowego przymocowania opatrunku. Warto mieć klasyczne bandaże dziane i elastyczne oraz kohezyjne. Te ostatnie nie wymagają, np. zapinek do mocowania bandaża, a są “samoprzylepne”. W przypadku przylepców najlepiej mieć różne rozmiary papierowych i np. jedwabnych.

Oparzenie i domowa apteczka

W warunkach domowych mogą zdarzyć się również oparzenia. Domowa apteczka powinna zawierać produkty, które pomogą nam je odpowiednio opatrzyć. Idealne są do tego opatrunki hydrożelowe, które chłodzą, ale jednocześnie nie wychładzają nadmiernie rany. Efekt chłodzenia utrzymują dłużej niż klasyczne chłodzenie oparzonego miejsca pod wodą, a w dodatku są jałowe.

Drugi produkt o działaniu łagodzącym na oparzenia to pantenol w piance.

Czytaj więcej: Jaką piankę z panthenolem po opalaniu wybrać?

Domowa apteczka to również leki!

Oprócz wyrobów medycznych do opatrywania ran, w domowej apteczce powinniśmy mieć także podstawowy zestaw leków przeciwbólowych, przeciwzapalnych, przeciwgorączkowych.

Najbardziej uniwersalny jest paracetamol, który działa przeciwbólowo i przeciwgorączkowo. W zależności od wieku domowników warto mieć tabletki, syrop lub czopki. Oprócz paracetamolu warto posiadać także ibuprofen, który dodatkowo działa przeciwzapalnie. O dokładnym dawkowaniu paracetamolu i ibuprofenu dowiesz się z naszego artykułu: Najlepszy lek przeciwbólowy i przeciwgorączkowy.

Jeśli jesteś alergikiem to dobrze mieć pod ręką leki przeciwalergiczne. W aptece znajdziesz wiele leków dostępnych bez recepty, a z naszego artykułu dowiesz się więcej o ich dawkowaniu: Aleric Deslo, Allegra, czy Zyrtec? Poznaj leki przeciwalergiczne dostępne bez recepty!

Inne produkty, które warto mieć w domowej apteczce

Oprócz leków i wyrobów medycznych do opatrywania ran warto mieć w domowej apteczce jeszcze inne produkty, takie jak:

• rękawiczki nitrylowe w różnych rozmiarach,
• pęseta oraz nożyczki jałowe (do mocowania i przecinania opatrunków),
• termometr bezrtęciowy, elektroniczny lub elektroniczny i bezdotykowy,
• chustę trójkątną i temblak (do unieruchomienia kończyny po złamaniu),
• jednorazową maskę do sztucznego oddychania (pocket-mask),
• ochronne maseczki chirurgiczne,
• instrukcję resuscytacji krążeniowo-oddechowej,
• koc termiczny (srebrno-złoty).

Co musisz jeszcze wiedzieć o domowej apteczce?

Kompletując domową apteczkę, pamiętaj jeszcze o kilku zasadach:

• Domową apteczkę trzymaj poza zasięgiem dzieci.
• W domowej apteczce znajdują się leki. Zapewnij im prawidłowe warunki przechowywania. Trzymaj ją w miejscu zacienionym i w temperaturze poniżej 25 °C. Nie umieszczaj jej w kuchni. Najlepszym miejscem będzie sypialnia.
• Sprawdzaj termin ważności wyrobów medycznych i leków. Nie używaj produktów przeterminowanych.
• Pamiętaj, że syropy z paracetamolem i ibuprofenem mają określoną datę ważności po otwarciu – pamiętaj o tym!

Przykładowy zestaw domowej apteczki

Poniżej znajduje się przykładowe wyposażenie domowej apteczki:

• Kompresy jałowe z gazy 5×5 cm, 7×7 cm, 9×9 cm – po 3 sztuki.
• Gaza jałowa ½ m2 i 1 m2 – 2 sztuki.
• Opaska dziana 4 m x 5 cm, 4 m x 10 cm, 4m x 15 cm – po 3 sztuki.
• Opaska elastyczna – różne rozmiary – po 3 sztuki.
• Bandaż kohezyjny – różne rozmiary – po 3 sztuki.
• Zestaw plastrów uniwersalnych.
• Zestaw plastrów do cięcia 1 m x 8 cm i 1 m x 6 cm.
• Przylepiec papierowy oraz jedwabny – różne rozmiary – po 1 sztuce.
• Preparaty do dezynfekcji:
  • Oktaseptal lub Octenisept.
  • Gaziki jałowe nasączone alkoholem izopropylowym – 10 sztuk.
• Sól fizjologiczna – 10 ampułek.
• Spirytus salicylowy i woda utleniona.
• Opatrunki specjalistyczne:
  • Bactigras 10 cm x 10 cm – 2 sztuki.
  • Grassolind 10 cm x 10 cm – 2 sztuki.
  • Aqua-Gel – różne rozmiary – 3 sztuki.
  • Hydrofilm – 2 sztuki.
• Chusta trójkątna – 3 sztuki.
• Temblak.
• Jałowa pęseta.
• Jałowe nożyczki.
• Koc termiczny.
• Termometr.
• Rękawiczki nitrylowe – różne rozmiary – po 3 pary.
• Leki:
  • Paracetamol i ibuprofen:
    • tabletki,
    • zawiesina w syropie i czopki (w zależności od wieku).
  • Przeciwalergiczne:
    • Tabletki (np. Aleric Deslo Active, Lirra Gem, Contrahist Allergy).
    • Krople, np. Fenistil.
    • Syrop, np. Duozinal.
    • Żel, np. Foxill, Fenistil.
    • Maść z hydrokortyzonem.
  • Rozkurczowe, np. No-Spa Max, Buscopan.
• Jednorazowa maska do sztucznego oddychania.
• Ochronne maseczki chirurgiczne – 10 sztuk.
• Instrukcja udzielania pierwszej pomocy.

Podstawowe informacje i podobieństwa między poliheksanidem, chlorkiem benzalkoniowym i oktenidyną

Poliheksanid, chlorek benzalkoniowy oraz oktenidyna to substancje czynne, które łączy działanie przeciwdrobnoustrojowe i stosowanie głównie miejscowe¹²³. Wszystkie należą do grupy środków antyseptycznych, dezynfekujących lub przeciwinfekcyjnych. Ich zadaniem jest eliminacja bakterii, wirusów i grzybów z powierzchni skóry, błon śluzowych czy ran²³. Chociaż mają wspólne właściwości, różnią się między sobą budową chemiczną, zakresem działania i typowymi zastosowaniami.

• Poliheksanid (Polihexanidum) – polimer o działaniu przeciwdrobnoustrojowym, stosowany głównie w leczeniu ciężkich zakażeń oczu, takich jak zapalenie rogówki wywołane przez Acanthamoeba¹.
• Chlorek benzalkoniowy – czwartorzędowy związek amoniowy o szerokim spektrum działania, używany do dezynfekcji skóry, ran, a także w preparatach do jamy ustnej i gardła²⁴.
• Oktenidyna – środek antyseptyczny o potwierdzonej skuteczności przeciwko bakteriom, wirusom i grzybom, wykorzystywany w leczeniu i dezynfekcji ran, błon śluzowych oraz w profilaktyce zakażeń³.

Każda z tych substancji może występować w różnych postaciach – od kropli do oczu, przez żele, roztwory na skórę, aerozole, po pastylki do ssania⁵⁶⁷. Dzięki temu ich zastosowanie może być dostosowane do potrzeb pacjenta i rodzaju zakażenia.

• Poliheksanid: krople do oczu⁵
• Chlorek benzalkoniowy: pastylki, aerozole, roztwory na skórę⁶⁸
• Oktenidyna: roztwory, aerozole, żele, pastylki do ssania⁷⁹

Wskazania do stosowania – kiedy wybiera się poszczególne substancje?

Choć poliheksanid, chlorek benzalkoniowy i oktenidyna mają wspólne działanie przeciwdrobnoustrojowe, to ich zastosowania różnią się w zależności od postaci i miejsca podania¹⁰¹¹¹².

• Poliheksanid jest stosowany głównie do leczenia zapalenia rogówki wywołanego przez Acanthamoeba – jest to ciężkie i rzadkie zakażenie oka, które najczęściej dotyka osoby noszące soczewki kontaktowe. Preparaty z poliheksanidem w postaci kropli do oczu przeznaczone są dla dorosłych i młodzieży od 12. roku życia¹⁰.
• Chlorek benzalkoniowy wykorzystuje się przede wszystkim do dezynfekcji skóry, przemywania niewielkich ran oraz w preparatach do jamy ustnej i gardła w celu łagodzenia bólu i odkażania. Może być używany zarówno przez dorosłych, jak i dzieci (w zależności od postaci – np. aerozole od 1. roku życia, pastylki od 7. lub 12. roku życia)¹¹¹³.
• Oktenidyna ma bardzo szerokie zastosowanie – od odkażania i wspomagania leczenia powierzchownych ran, przez dezynfekcję skóry i błon śluzowych, po wspomaganie leczenia grzybicy czy stanów zapalnych w jamie ustnej i gardle. Jest przeznaczona zarówno dla dorosłych, jak i dzieci, w tym nawet noworodków (np. w pielęgnacji kikuta pępowinowego)¹²¹⁴.

Warto podkreślić, że wskazania do stosowania zależą nie tylko od samej substancji, ale również od jej postaci i drogi podania. Przykładowo, oktenidyna w pastylkach do ssania stosowana jest w zapaleniu gardła, natomiast w żelu – do dezynfekcji ran¹⁵¹⁴. Chlorek benzalkoniowy jako składnik płynów do przemywania ran służy odkażaniu skóry, a w pastylkach – łagodzeniu bólu gardła¹³¹¹.

Mechanizm działania i właściwości farmakokinetyczne – co je różni?

Wszystkie omawiane substancje wykazują działanie przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe i przeciwgrzybicze, jednak ich mechanizmy działania różnią się szczegółami¹²³.

• Poliheksanid działa dwutorowo – niszczy błonę komórkową drobnoustrojów (szczególnie Acanthamoeba) oraz wiąże się z DNA tych organizmów, blokując ich rozmnażanie. Wchłanianie ogólnoustrojowe po podaniu do oka jest znikome¹¹⁶.
• Chlorek benzalkoniowy jest detergentem kationowym, który depolaryzuje błony komórkowe bakterii i grzybów, prowadząc do ich zniszczenia. Wchłanianie przez skórę jest bardzo ograniczone, co sprawia, że działa głównie miejscowo²⁴¹⁷.
• Oktenidyna to związek kationowo-czynny, który reaguje ze ścianą i błoną komórkową drobnoustrojów, prowadząc do ich zniszczenia. W preparatach często występuje z fenoksyetanolem, co poszerza zakres działania. Oktenidyna nie wchłania się przez skórę ani błony śluzowe w ilościach mających znaczenie kliniczne³¹⁸.

Właściwości farmakokinetyczne wszystkich trzech substancji pozwalają na bezpieczne stosowanie miejscowe, bez istotnego ryzyka działań ogólnoustrojowych¹⁶¹⁹²⁰.

Przeciwwskazania i środki ostrożności – na co zwrócić uwagę?

Każda z tych substancji ma przeciwwskazania, które należy wziąć pod uwagę podczas wyboru odpowiedniego środka²¹²²²³. Do wspólnych przeciwwskazań należy nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki pomocnicze.

• Poliheksanid nie powinien być stosowany u osób wymagających pilnej operacji oka z powodu zaawansowanego zapalenia rogówki²¹.
• Chlorek benzalkoniowy nie jest przeznaczony do stosowania na duże powierzchnie skóry, błony śluzowe ani doustnie w wysokich dawkach. Nie należy go używać przy dziedzicznych zaburzeniach metabolizmu cukrów, które mogą być obecne w niektórych postaciach leku (np. pastylki z cukrem)²²²⁴.
• Oktenidyna nie powinna być stosowana do płukania jam ciała, pęcherza moczowego czy błony bębenkowej oraz nie należy jej wstrzykiwać do tkanek²³²⁵.

Różnice pojawiają się również w zaleceniach dotyczących stosowania na błony śluzowe, do oczu czy u najmłodszych dzieci. Chlorek benzalkoniowy i oktenidyna mogą powodować miejscowe podrażnienia, dlatego należy unikać kontaktu z oczami i błonami śluzowymi (z wyjątkiem specjalnych preparatów do jamy ustnej lub gardła)²⁶²⁷.

Bezpieczeństwo stosowania w szczególnych grupach pacjentów

Bezpieczeństwo stosowania poliheksanidu, chlorku benzalkoniowego i oktenidyny różni się w zależności od wieku, ciąży, karmienia piersią oraz stanu zdrowia pacjenta²⁸²⁹³⁰.

• Dzieci: Poliheksanid w kroplach do oczu stosuje się od 12. roku życia, podczas gdy chlorek benzalkoniowy i oktenidyna mogą być stosowane u młodszych dzieci, nawet noworodków (w zależności od preparatu i wskazania)¹⁰³¹.
• Kobiety w ciąży: Dla poliheksanidu i chlorku benzalkoniowego brak jest wystarczających danych o bezpieczeństwie, dlatego nie zaleca się ich rutynowego stosowania w ciąży. Oktenidyna, szczególnie w roztworach do stosowania na skórę, może być stosowana w ciąży po dokładnej ocenie korzyści i ryzyka²⁸²⁹³⁰.
• Karmienie piersią: W przypadku wszystkich trzech substancji należy zachować ostrożność. W przypadku oktenidyny i chlorku benzalkoniowego zaleca się, aby nie stosować preparatów w okolicy piersi przed karmieniem²⁹³⁰.
• Kierowcy: Żadna z tych substancji nie wpływa istotnie na zdolność prowadzenia pojazdów, z wyjątkiem kropli do oczu z poliheksanidem, które mogą na krótko pogorszyć widzenie³².
• Osoby z zaburzeniami funkcji nerek lub wątroby: Brak szczególnych przeciwwskazań, jednak w przypadku rozległych ran lub stosowania na dużą powierzchnię skóry zawsze należy zachować ostrożność²⁶²⁷.

Porównanie poliheksanidu, chlorku benzalkoniowego i oktenidyny – tabela

Poliheksanid, chlorek benzalkoniowy i oktenidyna – skuteczne środki dezynfekujące o różnych zastosowaniach

Poliheksanid, chlorek benzalkoniowy i oktenidyna to substancje o podobnym działaniu przeciwdrobnoustrojowym, jednak ich zastosowania i bezpieczeństwo różnią się w zależności od postaci i wskazań. Poliheksanid jest specjalistycznym środkiem do leczenia ciężkich zakażeń oczu, chlorek benzalkoniowy i oktenidyna mają szerokie zastosowanie w dezynfekcji skóry, ran i błon śluzowych, a oktenidyna wyróżnia się możliwością stosowania nawet u najmłodszych pacjentów. Przy wyborze odpowiedniego środka warto zwrócić uwagę na wiek pacjenta, obecność chorób współistniejących oraz sytuacje szczególne, takie jak ciąża czy karmienie piersią.