Pokrzywka jest chorobą skóry, podczas której tworzą się wypukłe, blade bąble otoczone zaczerwienieniem. Bąble przypominają te, które powstają na skórze po kontakcie z pokrzywą. Choroba powoduje świąd i pieczenie skóry, najczęściej nie pozostawia blizn lub przebarwień skóry. Jednakże nawet u połowy pacjentów może wystąpić również obrzęk naczynioruchowy. Obrzęk dotyczy tkanek podskórnych, np. ust, powiek, rąk, stóp, niekiedy genitaliów. Dodatkowo w miejscach narażonych na niewielki uraz (np. zadrapanie, potarcie, uciśnięcie) pojawiają się bąble pokrzywkowe. Czy istnieją skuteczne leki na pokrzywkę? Jakie leki przeciwhistaminowe bez recepty warto zastosować? Na te pytania odpowiadamy w dalszej części tekstu [1].

Co zawierają leki przeciwhistaminowe bez recepty na pokrzywkę?

Tabletki na pokrzywkę bez recepty można podzielić na leki przeciwhistaminowe I i II generacji. Każda z nich ma swoje wady i zalety. 

Leki przeciwhistaminowe I generacji

Leki przeciwhistaminowe I generacji w formie tabletek są w chwili obecnej dostępne na receptę (poza difenhydraminą i innymi postaciami jak krople czy żele). Są to klasyczne leki przeciwhistaminowe, które wprowadzono do lecznictwa w latach 40. XX wieku. Wykazują przede wszystkim skuteczność w leczeniu pokrzywki i kataru siennego. Znacznie słabiej działają w reakcjach uogólnionych, takich jak wstrząs anafilaktyczny. Do tej generacji należą pochodne etanoloaminy, etylenodiaminy, piperydyny, fenotiazyny. Leki I generacji nie są selektywne względem receptora H₁, czyli działają również na inne receptory, m.in. serotoninergiczne, cholinergiczne, adrenergiczne czy dopaminergiczne. Może to być przyczyną występowania działań niepożądanych, takich jak np. senność, otępienie, zaburzenia koordynacji ruchowej, suchość w jamie ustnej, zaburzenia widzenia, trudności w oddawaniu moczu, zawroty głowy czy szumy w uszach. Leki te dobrze wchłaniają się z przewodu pokarmowego, działają najczęściej po 15-30 minutach, (z wyjątkiem klemastyny, którą podaje się co 12 godzin) i dawkuje się co 4-6 godzin. Do I generacji leków przeciwhistaminowych należą:

• difenhydramina (np. Apap Noc) — ze względu na silne oddziaływanie na ośrodkowy układ nerwowy, oprócz zastosowania w nagłych odczynach skórnych ze świądem, jest również stosowana w zapobieganiu chorobie lokomocyjnej;
• klemastyna (np. Clemastinum WZF) — dzięki dłuższemu okresowi półtrwania (12 h w porównaniu do 4-6 h dla pozostałych leków tej generacji) wykazuje mniej działań niepożądanych, jednocześnie zachowując silne działanie przeciwalergiczne;
• prometazyna (np. Diphergan) — wykazuje również działanie uspokajające i przeciwwymiotne;
• ketotifen (np. Ketotifen WZF) — jego pierwszym wskazaniem było zapobieganie napadom astmy oskrzelowej;
• cyproheptadyna (np. Peritol) — stosowana najczęściej w odczynach alergicznych z dużym świądem;
• hydroksyzyna (np. Atarax) — wykazuje również działanie anksjolityczne [1,2].

Leki przeciwhistaminowe II generacji

Leki I generacji są bardzo skuteczne w leczeniu alergii, ale wykazują silne działanie na ośrodkowy układ nerwowy, co wywołuje szereg działań niepożądanych. Druga generacja leków przeciwhistaminowych H1 została wprowadzona do lecznictwa na początku lat 80-tych. Charakteryzuje się ona długim biologicznym okresem półtrwania (działają dłużej), mają powinowactwo wyłącznie do receptora H1 oraz słabo przenikają przez barierę krew mózg (brak działania na ośrodkowy układ nerwowy). Do leków przeciwhistaminowych II generacji należą m.in.:

• cetyryzyna (np. Zyrtec) i jej lewoskrętny izomer lewocetyryzyna (np. Xyzal) — najszybciej działający doustny lek przeciwhistaminowy II generacji;
• loratadyna (np. Claritine) i jej metabolit desloratadyna (np. Hitaxa) — wykazuje podobną kinetykę u dzieci i dorosłych;
• feksofenadyna (np. Allegra) — aktywny metabolit terfenadyny;
• ebastyna (np. Kestine) — wykazuje działanie kardiotoksyczne;
• mizolastyna (np. Mizollen) — stosowana głównie w leczeniu pokrzywki [1,2].

Leki przeciwhistaminowe bez recepty na pokrzywkę – przegląd preparatów 

W aptece można spotkać wiele tabletek na wysypkę. Jakie tabletki na świąd skóry bez recepty wybrać? Jaki jest skuteczny lek na pokrzywkę? Przykładowe tabletki dostępne w aptece przedstawiono poniżej.

Zyrtec UCB, tabletki powlekane

O produkcie

• 1 tabletka zawiera 10 mg cetyryzyny dichlorowodorku;
• dorośli, w tym seniorzy, przyjmują 1 tabletkę dziennie;
• lek ma działanie przeciwalergiczne (przeciwhistaminowe), skutecznie zwalcza pokrzywkę i świąd skory pochodzenia alergicznego;
• lek zawiera laktozę [3].

Allertec Effect, tabletki

O produkcie 

• każda tabletka zawiera 20 mg bilastyny;
• może być stosowana od 12. roku życia w ilości 1 tabletki na dobę;
• jest wskazana w leczeniu objawowego leczenia alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa i spojówek oraz pokrzywki;
• nie powinien powodować senności [4].

AlergoTeva, tabletki powlekane 

O produkcie 

• 1 tabletka zawiera 5 mg desloratadyny;
• lek nie wywołuje senności;
• tabletki hamują objawy alergii związane zarówno z zapaleniem błony śluzowej nosa, takimi jak katar sienny, łzawienie oczu, czy pokrzywka a także świądem skóry czy bąblami pokrzywkowymi;
• stosuje się 1 tabletkę na dobę (od 12. roku życia) [5].

Hitaxa Fast Junior, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej 

O produkcie 

• każda tabletka zawiera 2,5 mg desloratadyny;
• lek stosuje się w leczeniu łagodnych objawów związanych z pokrzywką u dzieci już od 6. roku życia;
• preparat zawiera aspartam, przez co może być szkodliwy dla osób z fenyloketonurią;
• lek nie musi być popijany wodą ani innym płynem [6].

Lirra Gem, tabletki powlekane 

O produkcie 

• każda tabletka zawiera 5 mg lewocetyryzyny dichlorowodorku;
• lek ma działanie przeciwalergiczne i może być używany np. w przypadku pokrzywki;
• może być stosowany od 6. roku życia;
• zawiera laktozę, powinien być stosowany z ostrożnością u osób z nietolerancją niektórych cukrów [7]. 

Podsumowanie 

W leczeniu wysypki najczęściej wykorzystuje się tabletki zawierające leki przeciwhistaminowe H₁ II generacji. Skuteczny lek na pokrzywkę zawiera więc np. cetyryzynę, bilastynę, desloratadynę czy lewocetyryzynę. Tabletki na wysypkę stosuje się analogicznie jak w przypadku innych stanów alergicznych, zgodnie z ulotką. W przypadku, gdy objawy nie ustępują, należy udać się do lekarza. 

Jak odróżnić mokry kaszel od suchego?

Kaszel mokry to produktywny rodzaj kaszlu, w którym dochodzi do odkrztuszania lepkiej wydzieliny lub flegmy. Pozwala on oczyścić nasze drogi oddechowe z nadmiaru zalegającej wydzieliny. Często bywa on następstwem kaszlu suchego, który jest bezproduktywny i dodatkowo towarzyszy mu uczucie suchości i drapania w gardle [6-7]. 

Co zawierają w swoim składzie tabletki na mokry kaszel?

W skład tabletek na mokry kaszel wchodzą substancje lecznicze o działaniu sekretolitycznym lub o działaniu mukolitycznym. Do pierwszej grupy zaliczamy jodki, sulfogwajakol czy substancje pochodzenia roślinnego, a więc wyciąg z liści bluszczu czy korzenia lukrecji i mydlnicy lekarskiej oraz olejki eteryczne. Powodują one zwiększenie wytwarzania śluzu w oskrzelach oraz jego upłynnienie. Do substancji aktywnych o działaniu mukolitycznym zaliczamy acetylocysteinę, karbocysteinę, erdosteine, a także bromheksynę i ambroksol. Zwiększają one lepkość śluzu oraz pobudzają nabłonek dróg oddechowych do jego aktywnego usuwania. Nie wpływają one na proces zwiększenia wytwarzania wydzieliny [6-7].

Czym kierować się przy wyborze tabletek na mokry kaszel dla dorosłych?

Przy wyborze dobrych tabletek na mokry kaszel należy zwrócić uwagę na przeciwwskazania do ich stosowania. Preparaty ziołowe wykazują działanie drażniące na błonę śluzową żołądka, dlatego nie powinny być stosowane przez osoby mające częste problemy żołądkowo- jelitowe, gdyż większych dawkach mogą one nasilać wymioty. Dodatkowo uważać powinni pacjenci, którzy są uczuleni na wiele różnych składników pochodzenia roślinnego. Leki z acetylocysteiną czy karbocysteiną są przeciwwkazane dla pacjentów zmagających się z czynną chorobą wrzodową żołądka i dwunastnicy czy astmą oskrzelową. Warto pamiętać, aby tabletek na mokry kaszel nie zażywać bezpośrednio przed snem, ponieważ mogą one nasilać odruch kaszlu, który będzie nas wybudzał ze snu. Ponadto nie należy ich łączyć z lekami o działaniu przeciwkaszlowym [1-5]. 

Rekomendacje tabletek na mokry kaszel

W aptekach możemy nabyć sporo leków w postaci tabletek, które są przeznaczone do łagodzenia objawów mokrego kaszlu. Wybrałem dla Was kilka takich preparatów [1-5]:

Soledum fortekapsułki, 200 mg

Lek dostępny bez recepty

O leku

• stosowany wspomagająco przy zapaleniu zatok oraz w chorobach zapalnych dróg oddechowych;
• jako jedyny na rynku zawiera czysty 1,8-cyneol wyizolowany z olejku eukaliptusowego¹;
• do stosowania powyżej 12. roku życia;
• działa przeciwzapalnie, wykrztuśnie, zmniejsza produkcję śluzu, a jednocześnie działa rozkurczowo na oskrzela, co łagodzi kaszel;
• działa przeciwwirusowo, przeciwbakteryjnie i przeciwgrzybiczo;
• może być stosowany u osób z chorobą wrzodową, astmą i POChP;
• działanie produktu potwierdzone badaniami klinicznymi i laboratoryjnymi.

1. Dane pobrane z rejestru produktów leczniczych: https://rejestry.ezdrowie.gov.pl/rpl/search/public, stan na dzień: 23.05.2025.

 

Wskazania

Produkt stosuje się w przypadku , ostrego zapalenia oskrzeli oraz kaszlu mokrego.

Dawkowanie

W przypadku ostrych stanów zapalnych podaje się zazwyczaj jedną kapsułkę preparatu Soledum forte 3 razy na dobę. W stanach przewlekłych bądź podczas kontynuacji terapii dawkę zmniejsza się do jednej kapsułki dwa razy dziennie.
Jeśli dolegliwości utrzymują się powyżej 7 dni bądź pojawią się takie objawy jak zaburzenia oddychania, gorączka, ropne lub krwawe odkrztuszanie, należy skonsultować się z lekarzem.

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Nie przekraczaj maksymalnej dawki leku. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Flavamed, tabletki musujące

O produkcie

• produkt leczniczy zawierający w swoim składzie chlorowodorek ambroksolu;
• lek przeznaczony dla dorosłych i młodzieży od 12 roku życia;
• preparat należy spożywać po posiłkach;
• lek zawiera laktozę;
• lek nie jest zalecany w I trymestrze ciąży oraz w okresie karmienia piersią.

ACC Optima, tabletki musujące

O produkcie

• produkt leczniczy zawierający w swoim składzie acetylocysteinę;
• lek przeznaczony dla dorosłych i młodzieży od 14 roku życia;
• preparat należy stosować raz dziennie po posiłku;
• nie należy spożywać leku przed snem;
• lek zawiera laktozę;
• preparat można stosować w ciąży i w okresie karmienia tylko wtedy gdy lekarz uzna to za konieczne.

Erdomed, kapsułki

O produkcie

• produkt leczniczy na receptę zawierający w swoim składzie erdosteine;
• lek stosowany jest w leczeniu ostrych i przewlekłych chorobach zapalnych dróg oddechowych, a także oskrzeli i płuc;
• lek przeznaczony dla dorosłych i młodzieży od 12 roku życia;
• nie należy stosować leku przed snem;
• nie należy stosować leku w okresie ciąży i karmienia piersią;

Hederasal Max, tabletki

O produkcie

• produkt leczniczy pochodzenia roślinnego zawierający w swoim składzie suchy wyciąg z liści bluszczu;
• lek przeznaczony dla dorosłych i dzieci powyżej 12 roku życia;
• nie zaleca się stosowania leku w okresie ciąży i karmienia piersią;
• lek można przyjmować z jedzeniem i bez jedzenia;
• preparat można stosować do 7 dni bez konsultacji lekarskiej.

Respero Myrtol, kapsułki dojelitowe miękkie

O produkcie

• produkt leczniczy pochodzenia roślinnego zawierający w swoim składzie destylat z mieszaniny rektyfikowanych olejków eterycznych eukaliptusowego, z pomarańczy słodkiej, mirtu zwyczajnego i cytryny zwyczajnej;
• lek przeznaczony jest dla dorosłych i dzieci powyżej 10 roku życia;
• preparat należy spożywać 30 minut przed posiłkiem;
• może być stosowany w okresie ciąży i karmienia piersią po konsultacji z lekarzem.

Podsumowanie

Podsumowując, tabletki na mokry kaszel są bardzo dobrym sposobem leczenia tej przypadłości, zwłaszcza gdy nie lubimy lub nie możemy spożywać syropów wykrztuśnych. Jeśli nie jesteśmy pewni wyboru bezpiecznego dla nas leku, warto skorzystać z porady farmaceuty w swojej aptece. 

Przeziębienie to przenoszona drogą kropelkową infekcja wirusowa trwająca zazwyczaj od kilku do nawet kilkunastu dni. Wywołują ją najczęściej rinowirusy, którymi łatwo możemy zarazić się, przebywając w dużych skupiskach czy w zamkniętych pomieszczeniach razem z zakażonymi już osobami. Przeziębienie wykazuje szereg bardzo charakterystycznych objawów, do których zaliczamy:

• ostry nieżyt nosa;
• zapalenie gardła;
• gorączkę;
• ból gardła i krtani;
• ból mięśni;
• ból głowy;
• kaszel;
• utratę apetytu;
• ogólne osłabienie naszego organizmu.

Objawy te bardzo utrudniają codzienne funkcjonowanie, a gdy są bagatelizowane lub niewłaściwie leczone to mogą stać się przyczyną różnych powikłań wymagających dłuższego leczenia, a nawet hospitalizacji [6-7]. 

Jak leczyć objawy przeziębienia?

Leczenie tej choroby wirusowej polega na zmniejszeniu nasilenia towarzyszących jej różnych objawów. Aby zwiększyć skuteczność terapii, warto zadbać w tym czasie o dłuższy odpoczynek, regularne inhalację, właściwe nawodnienie organizmu oraz o odpowiednią i zdrową dietę. Jednakże dopiero zastosowanie dostępnych bez recepty lekarskiej leków znacznie pozwala skrócić czas tej infekcji.

W tym celu warto skorzystać z różnych tabletek złożonych z kilku składników aktywnych, które skutecznie pomogą w walce z głównymi objawami przeziębienia. Najlepsze tabletki na przeziębienie dla dorosłych zawierają w swoim składzie w większych dawkach paracetamol, który działa przeciwgorączkowo i przeciwbólowo lub ibuprofen i kwas acetylosalicylowy (np. Aspirin, Aspirin C) posiadające dodatkowo działanie przeciwzapalne. Poza nimi do popularnych tabletek dodawane są substancje o działaniu przeciwkaszlowym bądź wykrztuśnym oraz zmniejszającym przekrwienie błony śluzowej nosa [6-7].

Jakie tabletki na przeziębienie kupisz w aptece?

W aptekach możemy znaleźć wiele leków w postaci tabletek, które skutecznie pomogą nam w walce z objawami przeziębienia. Zaliczamy do nich również tabletki musujące na przeziębienie, z których warto skorzystać jeśli mamy trudności z połykaniem tabletek. Wybrałem dla Was kilka dobrych leków na przeziębienie dla dorosłych [1-5]:

Imupret, tabletki

O produkcie

• Preparat zawiera kompozycję składników roślinnych, m.in. korzeń prawoślazu, ziele skrzypu, liść orzecha włoskiego, ziele krwawnika, korę dębu, ziele mniszka oraz kwiat rumianku;
• Tabletki drażowane są wygodną formą stosowania dla dorosłych i starszych dzieci, szczególnie gdy pacjent nie chce przyjmować preparatu w kroplach lub syropie;
• Lek może być stosowany zgodnie z dawkowaniem podanym w ulotce, przy czym u dzieci należy zwrócić uwagę na ograniczenia wiekowe dla tej postaci produktu;
• W razie utrzymywania się objawów, ich nasilenia lub pojawienia się wysokiej gorączki, duszności albo ropnej wydzieliny należy skonsultować się z lekarzem.

Aspirin C forte, tabletki musujące

O produkcie

• produkt leczniczy zawierający w swoim składzie kwas acetylosalicylowy oraz witaminę C;
• lek działa przeciwbólowo, przeciwgorączkowo i przeciwzapalnie;
• witamina c dodatkowo wzmacnia układ odpornościowy;
• lek przeznaczony jest dla osób dorosłych;
• należy go przyjmować po posiłkach;
• nie stosować go u dzieci i młodzieży;
• nie należy przyjmować leku w ciąży i w okresie karmienia piersią;
• nie stosować leku gdy pacjent ma uczulenie na salicylany lub ma stwierdzoną astmę oskrzelową.

Theraflu Total Grip, kapsułki twarde

O produkcie

• produkt leczniczy zawierający w swoim składzie paracetamol, fenylefrynę i gwajafenezynę;
• lek wykazuje działanie przeciwbólowe, przeciwgorączkowe, zmniejszające obrzęk błony śluzowej;
• lek ten może rozrzedzać wydzielinę i zmniejsza nasilenie mokrego kaszlu;
• lek przeznaczony jest dla dorosłych i dzieci powyżej 16 roku życia;
• nie należy stosować leku w okresie ciąży i karmienia piersią;
• preparat należy stosować z posiłkiem lub niezależnie od posiłku;
• w trakcie spożywania leku nie należy spożywać alkoholu.

Gripex Max, tabletki powlekane

O produkcie

• produkt leczniczy zawierający w swoim składzie paracetamol, dekstrometorfan i pseudoefedrynę;
• lek wykazuje działanie przeciwbólowe, przeciwgorączkowe oraz pomaga udrożnić zatkany nos;
• lek działa przeciwkaszlowo, dlatego jest odpowiedni dla osób zmagających się z kaszlem suchym;
• lek przeznaczony jest dla dorosłych i młodzieży powyżej 12 roku życia;
• nie należy stosować leku w okresie ciąży i karmienia piersią, a także u pacjentów z astmą oskrzelową;
• w trakcie terapii należy zachować ostrożność podczas prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn.

Modafen Extra Grip, tabletki powlekane

O produkcie

• produkt leczniczy zawierający w swoim składzie ibuprofen i pseudoefedrynę;
• lek przeznaczony jest dla dorosłych i młodzieży powyżej 12 roku życia;
• lek wykazuje działanie przeciwbólowe, przeciwgorączkowe i przeciwzapalne oraz dodatkowo pomaga udrożnić zatkany nos i zatoki;
• preparatu nie można stosować w okresie ciąży i karmienia piersią;
• tabletki należy połykać w całości, bez rozgryzania;
• po spożyciu leku należy zachować ostrożność w trakcie prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn.

Tabcin trend, kapsułki miękkie

O produkcie

• produkt leczniczy zawierający w swoim składzie, paracetamol, pseudoefedrynę i chlorfenyraminę;
• lek wykazuje działanie przeciwbólowe, przeciwgorączkowe, oraz zmniejszające obrzęk błony śluzowej nosa;
• łagodzi objawy nieżytu nosa, a więc katar i kichanie;
• lek przeznaczony dla dorosłych i młodzieży powyżej 15 roku życia;
• nie należy stosować w czasie ciąży i okresie karmienia piersią;
• po spożyciu leku nie należy prowadzić pojazdów oraz obsługiwać maszyny;

Jak bezpiecznie stosować tabletki na przeziębienie?

Przy wyborze odpowiedniego dla siebie leku na przeziębienie należy zwrócić szczególną uwagę na jego dokładny skład, ponieważ nie wszystkie składniki mogą być dla nas odpowiednie. Osoby uczulone na salicylany czy chorujący na astmę oskrzelową powinny unikać leków zawierających kwas acetylosalicylowy. Pacjenci zmagający się z chorobą wrzodową powinni unikać kwasu acetylosalicylowego czy ibuprofenu, gdyż mogą one nasilać objawy tej choroby. Na leki zawierające w swoim składzie dekstrometorfan czy pseudoefedrynę powinny uważać osoby często korzystające z pojazdów lub obsługujących różne maszyny, gdyż mogą one negatywnie wpływać na poziom koncentracji. Dodatkowo warto pamiętać, aby w czasie leczenia tej choroby należy bezwzględnie unikać spożywania alkoholu [1-5]. 

Podsumowanie

Podsumowując, z tabletek na przeziębienie należy korzystać rozsądnie, odpowiednio dobierając właściwy lek do naszego stanu zdrowia. Jeśli nie jesteśmy pewni swojego wyboru, warto skorzystać z porady farmaceuty w aptece, który doradzi nam optymalny preparat.

Organizm ludzki w fizjologicznym stanie traktuje niektóre związki neutralnie. Alergia objawia się tym, że te zwykle niewyrządzające krzywdy składniki, zostają odbierane przez nasz układ immunologiczny jako niebezpieczne. W takim momencie kontakt z nimi powoduje objawy alergii. Jednymi z alergenów, które w dużej ilości występują w naszym otoczeniu są pleśnie, grzyby i roztocza.

Pleśnie to organizmy grzybowe, które mogą występować wszędzie. Znajdujemy je na roślinach, pokarmach spożywczych, ścianach i w drewnie. W pomieszczeniach najczęściej manifestują się jako ciemne naloty np. w rogach ścian i szczególnie w miejscach wilgotnych i pozbawionych wentylacji. Alergenami pleśni są spory, które rozprzestrzeniają się podobnie jak alergeny traw razem z powietrzem, ale nawet wodą lub owadami. Istnieje wiele rodzajów grzybów, ale te, które najczęściej wywołują alergie to:

• Penicilium;
• Cladosporium;
• Aspergillus;
• Alternaria;
• Stachybotrys chartarum [1,2].

Roztocza to mikroorganizmy z rodziny pajęczaków, które bytują w kurzu domowym, stąd określa się je jako roztocza kurzu domowego. Te organizmy znajdujemy często w materacach, pościeli, dywanach, firanach i zasłonach. Alergenem nie jest tutaj sam pajęczak, ale jego odchody, które są silnym czynnikiem alergizującym [3].

Jakie są objawy alergii na roztocza i pleśnie?

Objawy alergii na pleśnie i roztocza są zależne od wrażliwości człowieka na dany alergen. Najczęściej symptomy są przewlekłe i uciążliwe, ale nie zagrażają życiu pacjenta. Sprawą problematyczną jest zdecydowanie wszechobecność tych czynników uczulających. Pacjenci cierpiący na uczulenie na pleśń i roztocze bardzo często doświadczają jej całorocznie. Jest to spowodowane faktem obecności alergenów w domach i mieszkaniach. Do najczęstszych objawów alergii należą:

• zatkany nos i zatoki;
• cieknący katar;
• kichanie;
• swędzący nos;
• łzawiące oczy;
• zaczerwienione oczy (często włącznie z alergicznym zapaleniem spojówek);
• kaszel, chrypka, drapanie w gardle;
• wysypka i zaczerwienienie skóry [1,3].

W przypadku alergii na roztocza objawy są zwykle największe w nocy i nad ranem. Wynika to z tego, że roztocza bytują, np. w pościeli. Panuje tam ciepłe i wilgotne środowisko, które jest idealne do rozwoju mikroorganizmów. Roztocza żywią się naszym naskórkiem i podczas bytowania na skórze wydalają odchody, które są silnym czynnikiem alergizującym [4].

Czy pleśnie, grzyby i roztocza mogą powodować inne choroby?

Alergeny pleśni i roztoczy są niebezpieczne dla zdrowia, gdyż mogą pogarszać objawy chorób oddechowych, na które cierpi pacjent. Jest to szczególnie niebezpieczne u astmatyków. Tam kontakt z alergen może spowodować duszności, ból w klatce piersiowej i świszczenie oddechu. Jeśli chodzi o alergeny pleśni, to istnieją dowody wskazujące, że długi kontakt (szczególnie w okresie dziecięcym) może być czynnikiem ryzyka rozwoju astmy oskrzelowej [1,4].

Jak diagnozuje się uczulenie na pleśń i roztocza?

Alergia zawsze jest związana z reakcją układu immunologicznego. Gdy pacjent ma typowe objawy alergii, musimy sprawdzić, który czynnik je wywołuje oraz jaki mechanizm immunologiczny jest za nie odpowiedzialny. Jest to niezbędne, by móc zastosować właściwe, skuteczne leczenie [5].

Diagnostyka krok po kroku

Prześledźmy etapy diagnostyki pacjenta z podejrzeniem alergii. 

Krok 1. Wywiad

Gdy pacjent z objawami wskazującymi na alergię zgłasza się do alergologa, ten przeprowadza staranny wywiad. Ocenia, czy objawy pacjenta można uznać za alergiczne i stara się ustalić, który alergen je wywoduje [5]. 

Krok 2. Badanie

Następnym etapem jest badanie pacjenta, w którym lekarz ocenia, czy występujące zmiany na skórze, w nosie, gardle lub oskrzelach i płucach mają podłoże alergiczne, czy może mają związek z innymi chorobami – jest to tzw. diagnostyka różnicowa [5]. 

Krok 3. Badania dodatkowe – laboratoryjne

Wyciągając wnioski z obserwacji, lekarz zleca badania dodatkowe, z których większość służy poszukiwaniu obecności swoistych IgE. Pełniące podstawową rolę w wywoływaniu objawów alergii sIgE mogą wskazać, na który alergen reaguje pacjent [5].

Krok 4. Wnioskowanie, ostateczna diagnoza i plan leczenia

Kolejnym etapem jest interpretacja wyników testów i zaproponowanie pacjentowi odpowiedniego leczenia [5]. 

Badania podstawowe

Podstawowymi badaniami w diagnostyce alergii są:

• testy skórne, które badają obecność sIgE na komórkach obecnych w skórze (tzw. komórkach tucznych);
• badania serologiczne oceniające obecność IgE w surowicy;
• testy płatkowe;
• testy prowokacji alergenowej [5].

Jak leczyć alergię na roztocza i pleśń?

W kwestii leczenia alergii mamy tutaj do dyspozycji kilka możliwości: farmakologicznych oraz niezwiązanych z lekami. Najpierw skupimy się na leczeniu objawów alergii za pomocą leków dostępnych na receptę jak i bez, a potem przejdziemy to bardziej zaawansowanych metod, tj. immunoterapii.

Jak zmniejszyć objawy alergii?

Podstawowymi lekami, które używa się do leczenia alergii na pleśnie i roztocza (oraz innych) są substancje przeciwhistaminowe. W skrócie można powiedzieć, że wygaszają one objawy alergii, gdyż blokują receptory odpowiedzialne za ich rozwijanie. Są to głównie substancje stosowane doustnie, takie jak:

• bilastyna (Clatra, Bilastyna Hitaxa, Allertec Effect);
• lewocetyryzyna (Contrahist Allergy, Lirra Gem, Levalergedd);
• <a href=”https://leki.pl/poradnik/cetyryzyna-czy-loratadyna-porownanie-klasycznych-lekow-na-alergie/”>cetyryzyna (Amertil Bio, Allertec WZF, Zyrtec UCB);
• loratadyna (Claritine Allergy, Flonidan Control);
• desloratadyna (Aleric Deslo Activ, Hitaxa Fast Junior, AlergoTeva);
• rupatadyna (dostępna na receptę; Rupurix, Rupaller);
• ebastyna (dostępna na receptę; Evastix).

Część substancji z tej grupy można stosować jako krople do oczu, co dobrze łagodzi objawy alergicznego zapalenia spojówek. Możemy tu wyróżnić olopatadynę (Oftahist, Starazolin Alergia), ketotifen (Zabak), azelastynę (Allergodil, Azelamed, Azelastin Comod). Do łagodzenia objawów alergicznego nieżytu nosa może służyć azelastyna w sprayu (Acatar Allergy, Azelastin POS).

Jeśli chodzi o stosowanie tych substancji, to zasady są proste. Tabletki doustne stosujemy raz na dobę, a krople lub spray dwa razy na dobę. Nie można łączyć kilku form stosowanych doustnie, ale można stosować jednocześnie preparat do nosa, oczu i doustny.

Druga grupa leków stosowana do leczenia alergii to donosowe glikokortykosteroidy. Są to bezpieczne i silne substancje. Są dostępne nawet bez recepty jako mometazon (Aleric Spray, Hitaxa-Metmin Spray, Momester Nasal, Nasometin Control). Przez pierwszy tydzień terapii należy stosować je rano i wieczorem po 1 aplikacji, a następnie dawkę zmniejsza się do 1 aplikacji dobowo. Sterydy donosowe mogą być łączone z donosowymi lekami przeciwhistaminowymi, ale bez recepty nie ma takiego preparatu.

Immunoterapia

Leki przeciwalergiczne wymienione wyżej zmniejszają (lub całkowicie eliminują) objawy alergii na pleśń i roztocza, ale nie leczą przyczyny choroby. To bardzo dobra metoda, jednak po odstawieniu leków problem powraca. Jego skutecznym rozwiązaniem jest zastosowanie immunoterapii alergenowej, która doprowadza do tolerowania danego alergenu przez nasz organizm. Jest to jedyna metoda leczenia przyczyny choroby.

Immunoterapie alergenową, czyli odczulanie możemy podzielić na dwie główne grupy. Obie obejmują ekstrakty alergenów, ale jedne preparaty podaje się podjęzykowo a drugie wstrzykuje podskórnie. Immunoterapia podskórna jest starszym rodzajem odczulania – mniej komfortowym dla pacjenta. Nowsze preparaty podaje się podjęzykowo [4].

Jeśli chodzi o immunoterapię podjęzykową na roztocze kurzu domowego to mamy tu do dyspozycji preparaty takie jak Actair, Staloral (refundowany od 1 kwietnia 2024 dla dzieci 12-18) i Acarizax (refundowany dla dzieci 12-18, od 1 lipca 2023). Wybierając odczulanie z zastosowaniem leków do podawania podskórnego możemy skorzystać z Novo-Helisen Depot, który również jest refundowany. Immunoterapia pleśni możliwa jest z użyciem preparatów do podawania podjęzykowego takich jak Staloral i Sublivac. 

Czy da się uniknąć alergii na roztocza i pleśń?

Nie da się całkowicie wyeliminować z otoczenia alergenów, na które jesteśmy uczuleni, ale można podjąć pewne kroki, aby zmniejszyć ich ilość. W przypadku roztoczy kurzu domowego powinniśmy zmniejszyć ilość kurzu. To ciężkie działanie, ale może w tym pomóc usunięcie z mieszkania dywanów i zasłon, które są siedliskiem roztoczy. Roztocza bytują w pościeli, więc warto kupić pościel antyroztoczową. Jeśli korzystamy ze zwykłej pościeli, to dobrze prać ją w wysokiej temperaturze (powyżej 60 stopni) i często zmieniać. Można korzystać ze specjalnych detergentów z akarycydami, które aplikuje się np. na materac. Są one bezpieczne dla zdrowia, a niszczą roztocza [3].

Jak zmniejszyć ekspozycję na alergeny pleśniowe? Warto zadbać o powietrze w mieszkaniu. Nie powinno być one nadmiernie zawilgocone. Warto korzystać z oczyszczaczy i osuszaczy powietrza i dbać o dobrą wentylację pomieszczeń. W pomieszczeniach narażonych na rozwój pleśni powinno utrzymywać się wilgotność powietrza na poziomie około 40%. Jeśli zauważysz ciemne naloty na ścianach, które mogą być oznaką rozwijającej się pleśni, to warto niezwłocznie ją usunąć, korzystając z właściwych środków chemicznych.

Gdzie szukać pomocy?

Istnieje wiele grup wsparcia dla osób z alergią. Jedną z nich jest Fundacja Centrum walki z alergią. Celem Fundacji jest połączenie sił w walce z alergią określaną dzisiaj jako „Epidemia XXI wieku”. Nieleczona alergia przyczynia się do rozwoju astmy alergicznej, którą zdecydowanie trudniej się leczy. W związku z coraz większą zachorowalnością na te schorzenia Fundacja w swoich działaniach dąży do edukowania społeczeństwa w zakresie profilaktyki, istniejących i pojawiających się możliwości diagnostycznych, leczenia objawowego i przyczynowego, jak również dąży do systemowych zmian mających poprawić dostęp polskich pacjentów do tych świadczeń.

To infekcja, której najczęstszym czynnikiem etiologicznym są grzyby z rodziny drożdżopodobnych. Candida albicans występuje najliczniej. Gatunek ten jest najważniejszym patogenem kandydozy.  Mniej powszechnymi gatunkami są: C. tropikalis, C. krusei, C. glabrata, C. parapsilosis, C. guilliermondi, C. famata, C. pseudotropikalis, C. dubliniensis.

U wielu osób mikroorganizmy te stanowią fizjologiczną florę jamy ustnej i nie wywołują objawów nawet przez całe życie. Część osób zaczyna chorować na grzybicę w momencie osłabienia odporności, przebytej antybiotykoterapii czy leczenia cytostatykami (lekami, które używane są do leczenia nowotworów). Najbardziej narażoną grupą pacjentów są osoby chorujące na cukrzycę, chorzy na AIDS oraz pacjenci po przeszczepach. Grzybica jamy ustnej może objawiać się też jako kandydoza kącików ust, którą potocznie nazywamy zajadami [1]. 

Jakie są przyczyny grzybicy jamy ustnej?

Warto zapamiętać, że większość osób ma na skórze i błonach śluzowych drożdżaki, które nie wywołują żadnych objawów chorobowych, wchodząc w skład tak zwanej flory  fizjologicznej jamy ustnej. Problem pojawia się wtedy, kiedy dochodzi do nadmiernego namnażania się grzybów, np. w wyniku spadku odporności. Wśród innych przyczyn rozwoju kandydozy jamy ustnej możemy wyróżnić [2]:

• leczenie sterydami w postaci wziewnej (pacjenci z astmą oskrzelową i POChP) – dlatego bardzo ważne jest, aby po każdym wziewnym podaniu leku, płukać jamę ustną i NIE połykać tego co używamy do płukania jamy ustnej;
• leczenie cytostatykami, czyli lekami używanymi do leczenia nowotworów;
• radioterapia oraz chemioterapia;
• brak odpowiedniej higieny jamy ustnej, ale też zbyt częste płukanie jamy ustnej preparatami o działaniu przeciwbakteryjnym;
• palenie papierosów oraz nadużywanie alkoholu;
• próchnica zębów;
• zbyt duża ilość cukrów prostych w diecie;
• mikrourazy jamy ustnej spowodowane noszeniem aparatów ortodontycznych i protez zębowych.

Jakie są objawy grzybicy jamy ustnej?

Grzybica jamy ustnej to jedna z niewielu jednostek chorobowych, której objawy są wyraźne i łatwe do zaobserwowania w warunkach domowych. Należą do nich [2]:

• przede wszystkim widoczny biały nalot na języku i podniebieniu, który może rozprzestrzeniać się do gardła i przełyku;
• suchość w gardle i uczucie pieczenia;
• bolesne pęknięcia w kącikach ust;
• nieprzyjemny zapach z ust;
• zapalenie języka.

Jak diagnozuje się zakażenie grzybicze jamy ustnej?

Najskuteczniejsze w przypadku diagnostyki grzybicy jamy ustnej jest badanie mykologiczne, wykonywane z materiału pobranego z tylnej ściany gardła. Wynik badania dostarcza odpowiedzi na pytanie, jaki grzyb jest przyczyną powstałej infekcji, a  dzięki temu – jakie leczenie powinno zostać wdrożone. Aby badanie mykologiczne było wiarygodne, należy się do niego odpowiednio przygotować: próbkę do badania pobrać na czczo (nie wolno jeść ani pić przed badaniem), przed badaniem nie należy szczotkować zębów ani płukać jamy ustnej, pacjent nie może być w trakcie kuracji antybiotykiem [2]. 

Jaki jaki jest dobry płyn przeciwgrzybiczy do płukania jamy ustnej?

W celu samodzielnego leczenia można stosować preparaty zawierające oktenidynę, chlorheksydynę, boraks czy chlorchinaldol. Jeśli substancje te okażą się nieskuteczne lub wynik badania mykologicznego wskaże tak zwane “leczenie celowane”, należy wdrożyć leczenie zaordynowane przez lekarza, najczęściej przy użyciu typowych leków przeciwgrzybiczych: flukonazol, nystatyna – dostępnych na receptę. 

Octenident, płyn do higieny jamy ustnej

Corsodyl, płyn do płukania jamy ustnej

Dentospet, płyn do płukania jamy ustnej

SeptOral, płyn do płukania jamy ustnej

Nystatyna, proszek do sporządzania zawiesiny doustnej

O czym jeszcze pamiętać przy leczeniu grzybicy jamy ustnej?

W trakcie leczenia grzybicy jamy ustnej zaleca się zmianę nawyków żywieniowych. Szczególnie ważne jest wykluczenie z diety produktów bogatych w cukier, który jest pożywką do wzrostu grzybów. Należy ograniczyć lub całkowicie zrezygnować z palenia papierosów i spożywania alkoholu. Leczenie grzybicy jamy ustnej jest procesem długotrwałym i nie należy z niego rezygnować ani przerywać przedwcześnie terapii ponieważ kandydoza jamy ustnej może bowiem rozprzestrzenić się na inne narządy.

Terapia z pomocą baniek to odmiana terapii podciśnieniowej. Usunięcie powietrza z bańki powoduje zassanie skóry oraz tkanek pod nią leżących. 

Teorii działania baniek jest co najmniej kilka. Według jednej z najpopularniejszych napływająca do tkanek krew odżywia je i poprawia ich metabolizm, tym samym oczyszczając tkanki z toksyn. Ponadto w wyniku postawienia baniek, pod skórą tworzą się mikrourazy i drobne wylewy krwi poza naczynia krwionośne. Powoduje to swego rodzaju mobilizację układu odpornościowego, produkcję przeciwciał i dzięki temu skuteczniejsze zwalczanie stanu zapalnego w pobliżu.

Istotne jest odpowiednie umiejscowienie baniek, w zależności od schorzenia, na które mają pomóc. Przykładowo w przypadku zapalenia płuc, astmy, przy infekcjach górnych dróg oddechowych, stawia się bańki na plecy lub na klatkę piersiową (znacznie rzadziej). Przy dolegliwościach związanych z rwą kulszową bądź przy bólach zwyrodnieniowych, bańki stawia się na plecach w okolicy lędźwiowej [1,2].

Bańki lekarskie – na co pomagają?

Bańki mogą być stosowane na różne schorzenia w zależności od ich umiejscowienia na ciele.  Do najpopularniejszych zastosowań baniek należą:

• choroby układu oddechowego — zapalenie oskrzeli, astma oskrzelowa, przewlekłe infekcje dróg oddechowych. W chorobach związanych z układem oddechowym, bańki stosuje się w miejscach punktów akupresurowych. 
• terapia przeciwbólowa — poprzez działanie drażniące na mięśnie, receptory skórne, powięzie, dochodzi do rozluźnienia mięśni gładkich i podniesienia progu odczuwania bólu. 

Bańki stosuje się również w przypadku: 

• Moczenia nocnego,
• Zespołu jelita drażliwego,
• Zapalenia stawów,
• Braku lub bolesnych miesiączek,
• Migreny,
• Profilaktycznie, wzmacniająco na układ odpornościowy [1,2].

Jakie są rodzaje baniek?

Można wyróżnić dwa główne rodzaje baniek: ogniowe oraz bezogniowe. Te ostatnie można podzielić na bańki szklane z pompką oraz bańki gumowe (chińskie).

• Bańki ogniowe — wykonane są ze szkła. Ich stawianie wymaga wprawy i doświadczenia, nieumiejętnie zastosowane mogą powodować oparzenia. Stawiając bańki ogniowe, ich brzeg zwilża się wodą. Następnie na patyczku umieszcza się wacik nasączony denaturatem, który podpala się i umieszcza we wnętrzu bańki. Wytwarza się podciśnienie. Gdy płomień gaśnie, a bańki nie są zbyt gorące, przykłada się je do ciała, obserwując zasysanie skóry i tkanek pod nią.
• Bańki z pompką (tzw. zimne bańki) — aktualnie są częściej wybierane niż bańki ogniowe, ze względu na bezpieczeństwo stosowania. W tym przypadku nie ma ryzyka poparzenia. Bańki z pompką to naczynia przypominające kształtem kopułę, na której umieszczony jest zawór. Dzięki niemu przy użyciu specjalnej pompki można wypompować z bańki powietrze.
• Bańki gumowe (chińskie) — aby wytworzyć nich podciśnienie, należy ścisnąć bańki podczas przykładania ich do skóry. Ich kształt, niekiedy z wypustami pozwala zastosować je także do masażu ciała [1].

Czy stawianie baniek u dzieci jest bezpieczne?

Stawianie baniek u dzieci powinno odbyć się po konsultacji z lekarzem. Jeśli zostaną zalecone, z pewnością bezpieczniejsze i wygodniejsze w użyciu będą bańki bezogniowe [2].

Przeciwwskazania do stawiania baniek

Nie należy stawiać baniek w pobliżu serca, a także dużych naczyń krwionośnych. Należy omijać również okolicę oczu, uszu, nosa, żołądka,  brodawki piersiowe, żylaki. Nie umieszczać na uszkodzonej skórze, a także w miejscu znamion barwnikowych. Nie stosować u ciężarnych na brzuchu i w okolicy lędźwiowej. Nie stosować na  łopatki, kręgosłup, mostek czy obojczyk (złe przyleganie baniek). Zabieg stawiania baniek skonsultować z lekarzem [1,2].

Bromelaina jest enzymem zawartym w ananasach. Do jej głównych funkcji należy niszczenie wiązań peptydowych, trawienie białka oraz ułatwienie rozkładu skrobi i tłuszczów. Jest dostępna w licznych suplementach diety, gdzie najczęściej pozyskiwana jest z łodygi ananasa [1].

Jakie działania ma bromelaina?

Bromelaina może wykazywać szereg działań, takich jak m.in.:

• właściwości przeciwzapalne, dzięki czemu może zmniejszać obrzęki czy opuchliznę;
• może przyspieszać gojenie się ran czy oparzeń;
• wykazuje działanie złuszczające martwego naskórka;
• wspomaga leczenie infekcji górnych dróg oddechowych poprzez zmniejszenie ilości wydzieliny oskrzelowej i wzmocnienie działania antybiotyków, te właściwości mogą być również wykorzystane pomocniczo w przypadku astmy oskrzelowej;
• najważniejszymi funkcjami bromelainy są jej funkcje ułatwiające trawienie białek i zapobieganie ich zaleganiu w jelitach;
• polepsza wchłanianie aminokwasów i zmniejsza problemy trawienne, dzięki czemu może być stosowana pomocniczo w odchudzaniu;
• zapobiega powstawaniu skrzepów i rozpuszcza fibrynę;
• rozpuszcza płytkę miażdżycową, co zapobiega zwężeniu się tętnic [1,2].

Kto powinien unikać bromelainy?

Jak w przypadku każdej substancji, tak i tutaj mogą wystąpić skutki uboczne i nie wszyscy pacjenci powinni ją stosować. Do najczęstszych powikłań należą:

• wchodzenie w interakcje z niektórymi antybiotykami, lekami przeciwzakrzepowymi czy uspokajającymi (potęgując ich działanie);
• ananas, będący źródłem bromelainy, jest źródłem cukrów prostych i podnosi poziom glukozy we krwi (powinni go unikać cukrzycy);
• często zdarza się, że osoby uczulone na pyłki traw, marchew, koper włoski, seler czy pszenicę, są również uczulone na bromelainę;
• nie jest polecana kobietom będącym w ciąży (szczególnie niedojrzały ananas lub sok z jego liści może nawet przyspieszyć poród);
• bromelainy nie powinny stosować również pacjenci cierpiący na chorobę wrzodową żołądka czy dwunastnicy [2].

Bromelaina, a alergia. Jaka jest zależność?

Skutki uboczne stosowania bromelainy są rzadkie i najczęściej dotyczą podrażnienia skóry i wystąpienia niegroźnych alergii. Co ważne, działania niepożądane jeśli wystąpią, to najczęściej samoistnie przechodzą po krótkim czasie. Jest to więc dosyć bezpieczna substancja, ale w razie wątpliwości zawsze można skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą [3].

W jaki sposób należy stosować bromelainę?

Z reguły stosuje się 500 mg bromelainy, do 3 razy na dobę, przez około miesiąc. Można ją stosować na czczo (pół godziny przed jedzeniem) lub w trakcie posiłku (pobudza wtedy trawienie). Ważne jest, żeby preparaty zawierające bromelainę popić niewielką ilością wody [2].

Kiedy warto sięgnąć po bromelainę?

Bromelaina na odchudzanie

Bromelaina jest składnikiem licznych preparatów stosowanych pomocniczo w odchudzaniu. Jest to związane z jej właściwościami rozkładania białka, tłuszczów czy wspomaganiu trawienia cukrów. Jest szczególnie polecana osobom mającym problem z utrzymaniem prawidłowej masy ciała. Oczywiście należy pamiętać, że nie jest ona w stanie zastąpić odpowiedniej diety oraz aktywności fizyczne [1,3]j.

Bromelaina na stawy

Oprócz wymienionego powyżej korzystnego wpływu na odchudzanie bromelaina ma również pozytywny wpływ na stawy i mięśnie. Jest to związane z jej działaniem przeciwzapalnym i chroniącym przed urazami, na które są narażone w szczególności osoby prowadzące aktywny tryb życia [1].

Bromelaina w kosmetykach

Oprócz zastosowania w przemyśle farmaceutycznym bromelaina jest również przydatna w branży kosmetycznej. Może ona m.in. wygładzać cerę, łagodzić zmiany trądzikowe, rozjaśniać przebarwienia potrądzikowe czy przyspieszać gojenie się wyprysków. Reasumując, jeżeli znajdzie się w kosmetykach, ma właściwości bardzo dobrego oczyszczacza skóry [2].

Jaka bromelaina jest najlepsza? Przegląd preparatów z apteki

Na rynku dostępnych jest wiele preparatów zawierających bromelainę. Przy ich porównaniu warto sprawdzić zawartość bromelainy oraz GDU/g, czyli jednostki aktywności enzymu. Skuteczność działania terapeu­tycznego uzyskuje się najczęściej przy skuteczności enzymatycznej wy­noszącej 2000 GDU/1 gram.

Bromelan tabletki dojelitowe, suplement diety

Skład

• 1 tabletka zawiera 100 mg bromelainy, 100 mg ekstraktu z czarnego bzu i 30 mg rutozydu.

Wskazania

• Składniki preparatu wykazują działanie proteolityczne i biorą udział w hydrolizie wiązań peptydowych białek.

Stosowanie

• Dzieci od 6. roku życia mogą przyjmować 1 tabletkę dziennie, a dorośli 1 lub 2 tabletki na dobę (między posiłkami).

O produkcie

• suplement diety nie jest zalecany dla kobiet w ciąży i karmiących piersią;
• bromelaina jest pozyskana z ananasa;
• oprócz bromelainy zawiera również ekstrakt z czarnego bzu i rutozyd [4].

KENAY Bromelaina 2400 GDU kapsułki, suplement diety

Skład

• 1 kapsułka zawiera 500 mg bromelainy z łodygi ananasa 2400 GDU/g (jednostek aktywności enzymu).

Wskazania

• Produkt wykazuje działanie ułatwiające trawienie i może być pomocny w utrzymaniu prawidłowej masy ciała.

Stosowanie

• Osoby dorosłe mogą stosować 1 kapsułkę na dobę.

O produkcie

• preparat nie powinien być stosowany przez kobiety w ciąży i karmiące piersią;
• produkt również nie jest zalecany dzieciom i młodzieży poniżej 18 roku życia;
• suplement diety jest odpowiedni dla wegetarian [5].

Solgar Bromelaina 500 mg tabletki, suplement diety

Skład

• 1 tabletka zawiera 500 mg bromelainy (2000 GDU na 1 gram).

Wskazania

• Preparat wykazuje działanie ułatwiające trawienie i jest pomocny w utrzymaniu prawidłowej masy ciała.

Stosowanie

• Należy przyjmować 1 tabletkę dziennie.

O produkcie

• suplement diety nie zawiera cukru, soli, skrobi, drożdży, pszenicy, glutenu, produktów mlecznych i jest produkowany bez użycia sztucznych substancji konserwujących, zapacho­wych lub barwiących;
• dodatkowo preparat jest koszerny, odpowiedni dla wegan i wegetarian;
• produkt jest sporządzany ze świeżych ananasów;
• kobiety w ciąży, matki karmiące i osoby zażywające leki lub chore, powinny przed zażyciem preparatu skonsultować się z lekarzem [6].

Podsumowanie

Bromelaina znalazła zastosowanie w licznych suplementach diety. Wykorzystywane jest jej  działanie wspierające układ trawienny, działanie przeciwzapalne czy wspomagające gojenie się ran. Dlatego warto sięgać po dostępne suplementy diety lub owoce ananasa, które oprócz dobrego smaku pozwolą cieszyć się korzystnym wpływem na zdrowie. Przy wyborze preparatu warto porównać ich aktywność enzymatyczną, żeby wybrać najskuteczniejszy.

Pycnogenol jest zarejestrowanym standaryzowanym wyciągiem z kory sosny nadmorskiej (Pinus pinaster). Sosnę tę można spotkać głównie w krajach śródziemnomorskich np. Francji, Włoszech, Hiszpanii czy Portugalii. Ponieważ jest to standaryzowany ekstrakt roślinny, musi on spełniać szereg określonych norm. Powinien on zawierać od 65% do 75% flawonoidów, takich jak katechiny i epikatechiny. Zawiera wiele innych ważnych składników m.in. proantocyjanidyn i kwasów fenolowych. Pomimo bogatego składu, pycnogenol najczęściej jest jednak składnikiem złożonych suplementów diety [1].

Pycnogenol — jakie ma właściwości?

Kora sosny nadmorskie wykazuje szereg korzystnych dla zdrowia działań, takich jak np.:

• właściwości przeciwalergiczne, poprzez hamowanie uwalniania histaminy z komórek tucznych;
• działanie przeciwzapalne;
• działanie antyoksydacyjne, poprzez eliminowanie wolnych rodników z organizmu;
• zmniejsza przepuszczalność naczyń i wykazuje działanie ochronne wobec śródbłonka naczyniowego [2].

Na co pomaga pycnogenol?

Ze względu na swoje działania prozdrowotne, w szczególności silne działanie przeciwutleniające, pycnogenol może być skuteczny jako środek pomocniczy w wielu schorzeniach takich jak np.:

• alergia czy astma oskrzelowa;
• niewydolność żylna, serca i problemy z krążeniem;
• ADHD;
• przerost gruczołu krokowego;
• retinopatia cukrzycowa;
• dysfunkcje seksualne;
• menopauza;
• choroba zwyrodnieniowa stawów;
• szumy uszne;
• grzybica jamy ustnej [1,3].

Czy pycnogenol pomaga na potencje?

Jednym z ciekawszych potencjalnych zastosowań pycnogenolu jest jego wpływ na potencję. Ekstrakt z kory sosny morskiej, jak wskazują badania, może mieć korzystny wpływ na zdrowie naczyń krwionośnych i krążenie. Co więcej, może także wspomagać produkcję tlenku azotu, który jest niezwykle ważny w osiągnięciu i utrzymaniu erekcji [1,2].

Pycnogenol i jego skutki uboczne. Co może powodować?

Pycnogenol należy do bezpiecznych preparatów,  które nie powodują licznych i ciężkich działań niepożądanych. Jednakże jak każda substancja może je powodować, chociaż są one z reguły krótkotrwałe i łagodne. Najczęściej może dochodzić do zawrotów lub bólów głowy, nudności czy drobnych problemów ze strony układu pokarmowego. W związku z brakiem wystarczającej ilości badań pycnogenolu nie powinny przyjmować dzieci poniżej 6 roku życia oraz kobiety karmiące piersią lub będące w ciąży [1,3].

W jakie interakcje wchodzi pycnogenol?

Pomimo że pycnogenol jest bezpieczną substancją, to w pewnych sytuacjach, podczas jego stosowania, należy zachować szczególną ostrożność. Może przyczynić się on do hamowania agregacji płytek krwi oraz zwiększenia ryzyka krwawienia podczas stosowania leków przeciwzakrzepowych albo przeciwpłytkowych. Co więcej, może on nasilać działanie leków przeciwcukrzycowych, poprzez obniżenie stężenie glukozy we krwi czy zmniejszać skuteczność leków immunosupresyjnych [1].

Jakie preparaty z pycnogenolem są dostępne w aptekach?

Jakie preparaty zawierające pycnogenol można spotkać w aptece? Dostępnych jest wiele suplementów diety zarówno takich, gdzie jest on głównym składnikiem, jak i tylko jednym z wielu innych. Przykładowe preparaty opisano poniżej.

Bio-Pycnogenol tabletki, suplement diety

Skład

• 1 tabletka zawiera 80 mg pycnogenolu, w tym 52 mg procyjanidyny.

Stosowanie

• Należy stosować 2 tabletki na dobę.

Wskazania

• Suplement diety wspomaga utrzymanie zdrowia, poprzez ochronę komórek przed uszkodzeniem oksydacyjnym.

O produkcie

• zawiera tylko pycnogenol;
• zawiera opatentowany ekstrakt z kory sosny śródziemnomorskiej [4].

Kenay Pycnogenol kapsułki, suplement diety

Skład

• 1 kapsułka zawiera 100 mg ekstraktu z kory sosny nadmorskiej Pycnogenol®, w tym 65 mg oligomerycznych proantocyjanidyn (OPC).

Stosowanie

• Osoby dorosłe mogą stosować 1 kapsułkę dziennie.

Wskazania

• Preparat wykazuje szereg korzystnych dla zdrowia funkcji poprzez działanie antyoksydacyjne.

O produkcie

• dzięki zastosowaniu tylko 1 kapsułki na dobę, produkt wystarcza na 2 miesiące suplementacji;
• nie jest odpowiedni dla kobiet będących w ciąży, karmiących piersią oraz dzieci poniżej 18 r.ż;
• zawiera opatentowaną formułę Pycnogenol® [5].

Swanson Pycnogenol 50 mg kapsułki, suplement diety

Skład

• 1 kapsułka zawiera 50 mg Pycogenolu.

Stosowanie

• Należy stosować 1 kapsułkę raz lub dwa razy na dobę.

Wskazania

• Prozdrowotne właściwości antyoksydacyjne preparatu są wskazane pomocniczo w licznych schorzeniach.

O produkcie

• suplement diety może być  stosowany przez osoby dorosłe;
• nie powinien być stosowany przez kobiety w ciąży lub karmiące piersią [6].

Podsumowanie

Pycnogenol należy do ważnych, naturalnych substancji wspierających zdrowie i dobre samopoczucie organizmu człowieka. Jako bogate źródło flawonoidów, antyoksydantów i innych korzystnych substancji, znacząco poprawia witalność człowieka, w szczególności chroniąc go przed toksycznymi wolnymi rodnikami. Dlatego warto zainteresować się dostępnymi w aptece suplementami diety zawierającymi pycnogenol.

Astma oskrzelowa, określana również zwyczajnie astmą, jest chorobą płuc, w następstwie której drogi oddechowe zwężają się i puchną, przez co produkują więcej śluzu, niż powinny. Jej pierwszymi objawami są z reguły duszności i kaszel, najczęściej w nocy lub z rana. Objawy najczęściej pojawiają się pod wpływem działania alergenów, dymu, pyłu, zimnego powietrza, infekcji lub zbyt intensywnych ćwiczeń fizycznych [1].

Czy astmę można wyleczyć?

Niestety, w chwili obecnej nie istnieje lekarstwo na astmę. Nie da się więc jej wyleczyć, a terapia ma na celu jedynie zmniejszenie objawów, w celu poprawy komfortu życia pacjentów. Umożliwia także znaczne zmniejszenie liczby ataków astmy oskrzelowej, dzięki czemu możliwe jest normalne funkcjonowanie chorych. Na świecie prowadzone jest wiele badań nad nowymi preparatami, dającymi nadzieję pacjentom chorującym na to schorzenie. W ostatnich latach zarejestrowano również nowe leki, które przynoszą realną pomoc i pozwalają pacjentom na jeszcze lepsze funkcjonowanie. [1]

Najnowsze leki na astmę oskrzelową warte zainteresowania

Bardzo obiecujące okazały się badania przeprowadzone przez badaczy z Aston University i Imperial College London. Obiektem ich badań były komórki macierzyste, znane jako perycyty, które napływają do układu oddechowego w związku z powstałym z astmą zapaleniem. Następnie komórki te przekształcają się w tkankę mięśniową, która usztywnia i pogrubia ściany dróg oddechowych, powodując objawy astmy. A dokładniej za napływ perycytów odpowiada białko CXCL12. Badacze zablokowali działanie tego białka z pomocą specjalnej cząsteczki LIT-927. Po jej podaniu objawy choroby zmniejszyły się już po tygodniu, a po dwóch praktycznie zniknęły. Co najważniejsze, ściany dróg oddechowych stały się dużo cieńsze, analogicznie jak u zdrowych zwierząt. Niestety cząsteczka wymaga jeszcze wielu badań, a droga od badań in vivo na zwierzętach do potencjalnego zastosowania u ludzi jest bardzo daleka [2].

Co prawda nie jest to nowoczesny lek, ale w 2022 r. FDA (Food and Drug Administration) zarejestrowała pierwszy lek generyczny zawierający wziewny aerozol budezonidu i formoterolu fumaranu do stosowania w terapii astmy i przewlekłej obturacyjnej chorobie płuc. Pierwszym zmiennikiem Symbicortu dopuszczonym przez FDA na terenie Stanów Zjednoczonych Ameryki był preparat pod nazwą Breyna (nie jest dostępny w Polsce). Należy pamiętać, że wprowadzenie leków generycznych wiąże się z obniżeniem kosztów terapii dla pacjenta, przez co więcej z nich może sobie pozwolić na leczenie. Każde takie wydarzenie w przypadku leków poprawiających jakość życia pacjentów jest niezwykle ważne [3].

W 2020 r. FDA zatwierdziła pierwszy cyfrowo zintegrowany inhalator, który w znaczny sposób może pomóc pacjentom cierpiący na astmę. Został on opracowany przez izraelską firmę Teva i nosi nazwę ProAir Digihaler. Jest to cyfrowy inhalator ratunkowy z wbudowanymi czujnikami, który zawiera również specjalną aplikację mobilną, co znacznie ułatwia leczenie pacjentom cierpiącym na astmę czy POChP. Pomimo że nie jest to nowy lek, który w jakiś sposób rewolucjonizuje leczenie astmy, to pokazuje, że również rozwój technologii może być bardzo pomocny w walce z tą chorobą [4].

W 2023 r. FDA zatwierdziło aerozol do inhalacji pod nazwą Airsupra, składający się z albuterolu i budezonidu. Może być on stosowany w razie potrzeby w leczeniu lub zapobieganiu zwężenia oskrzeli i w celu zmniejszenia ryzyka napadów astmy u pacjentów z astmą w wieku powyżej 18 roku życia. Pomimo że nie są to nowe leki, to takie połączenie ma na celu rozluźnienie mięśni i zmniejszenie stanu zapalnego w drogach oddechowych płuc, co zmniejsza ryzyko wystąpienia ciężkich ataków astmy [5].

Czy jest nowy lek refundowany na astmę?

Warto zaznaczyć, że w Polsce od 1 maja 2022 r. wprowadzono refundację na terapię trójlekową w leczeniu astmy, a dokładnie preparaty zawierające steryd wziewny wraz z 2 lekami rozszerzającymi oskrzela. Preparaty złożone rozszerzają oskrzela, działają przeciwzapalnie i zmniejszają liczbę zaostrzeń. Do preparatów wprowadzonych wtedy do refundacji należą:

• Trelegy Elipta (połączenie flutikazonu, wilanterolu i umeklidynium);
• Enerzair Breezhaler (glikopyronium, indakaterol i mometazon);
• Atectura Breezhaler (indekaterol z mometazonem);
• Trimbow (beklometazon, formoterol i bromek glikopyronium), w jego przypadku zostały rozszerzone wskazania, dzięki czemu będzie refundowany dla większej grupy pacjentów [6].

Podsumowanie

Nowoczesne leki na astmę oskrzelową w znacznym stopniu poprawiły sytuację pacjentów cierpiących na tę chorobę. Coraz bardziej precyzyjne dopasowanie do indywidualnych potrzeb pacjenta oraz refundowanie coraz to nowszych terapii spowodowało, że astma przestała być postrzegana jak wyrok. W ostatnich latach pojawiały się głównie nowe terapie łączące znane już wcześniej leki i dając obiecujące wyniki leczenia. Nie są to przełomowe terapie, ale wraz z wygaszaniem coraz większej ilości patentów i pojawianiem się leków generycznych, terapia astmy staje się coraz bardziej przystępna cenowo dla pacjenta. Niemniej jednak, pacjenci z uwagą śledzą postępy w tej dziedzinie, licząc, że pewnego dnia pojawi się terapia pozwalająca na całkowite jej wyleczenie. Badania prowadzone w wielu laboratoriach na całym świecie starają się sprostać tym oczekiwaniom i każdy dzień może przynieść przełomowe odkrycia.

Jakie tabletki na ból kręgosłupa wybrać?

Jak wspomnieliśmy powyżej, wybór odpowiednich tabletek na ból kręgosłupa jest kluczowy. Mogą one zawierać paracetamol, jak również substancje z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych.

Paracetamol

Jednym z leków przeciwbólowych jest paracetamol, stosowany już od kilkudziesięciu lat. Należy on do grupy leków przeciwbólowych i przeciwgorączkowych, nie wykazuje działania przeciwzapalnego.

Lek wpływa także na ośrodek termoregulacji w podwzgórzu i obniża podwyższoną temperaturę ciała. Brak działania przeciwzapalnego sprawia, że paracetamol może być stosowany w przebiegu bólu w chorobach związanych z brakiem stanu zapalnego. Paracetamol dlatego też może być stosowany u pacjentów w przebiegu choroby zwyrodnieniowej, zarówno kręgosłupa, jak i innych bólów stawowych (kolanowego, biodrowego).

Paracetamol jest dobrą alternatywą dla pacjentów w podeszłym wieku i u osób z chorobami współistniejącymi serca i układu krążenia oraz cukrzycy. Jego stosowanie nie niesie dużego ryzyka interakcji z innymi lekami ani nie wpływa na działanie leków na nadciśnienie (w przeciwieństwie do ibuprofenu czy diklofenaku). Najczęściej dawkuje się go w kilku dawkach podzielonych od 500 do 1000 mg 4 razy na dobę. U osób w wieku podeszłym dawka dobowa nie powinna przekroczyć 3-3,5 g. Paracetamol jest metabolizowany w wątrobie, u osób starszych często występuje już niewydolność tego narządu. Ostrożnie lek należy stosować też u pacjentów z marskością wątroby i niewydolnością nerek.

Niesteroidowe leki przeciwzapalne

Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) działają jako środki przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwgorączkowe. Hamują enzymy odpowiedzialne za produkcję prostaglandyn, które wywołują stan zapalny, ból i gorączkę. Dzięki temu skutecznie zmniejszają obrzęk, łagodzą ból i obniżają gorączkę.

Ibuprofen

Z tej grupy leków ibuprofen ma bardzo silne działanie przeciwzapalne i przeciwbólowe. Dawka dobowa wynosi 1,2 g. Lek jest dobrze tolerowany i szeroko dostępny. Pacjent dostanie go w aptece bez recepty. Istnieją formy tabletek o szybkim działaniu (ze względu na budowę kapsułki), co ma też duże znaczenie przy wyborze tej formy leku. Lek działa szybko, jego maksymalne stężenie pojawia się po 1-2 godzinach. Sprawdza się w reumatoidalnym zapaleniu stawów, stanach zapalnych stawów i bólu  po urazach.

Ostrożność powinni zachować pacjenci z chorobami przewodu pokarmowego (ubytki błony śluzowej żołądka i jelit, choroba wrzodowa) długotrwałe stosujący leki przeciwkrzepliwe, bisfosfoniany, glikokortykosteroidy i  jony wapnia i potasu. Pacjenci z nadciśnieniem tętniczym powinni monitorować wartości ciśnienia tętniczego krwi, ponieważ NLPZ powodują zatrzymywanie sodu i wody w organizmie, a także z uwagi na blokowanie działania rozszerzających naczynia krwionośne prostacyklin, naczynia mogą się kurczyć, co prowadzi do wzrostu ciśnienia tętniczego krwi.

Preparaty: Ibuprom, Ibuprom Max, Nurofen Express, Ibupar

Diklofenak

Diklofenak jest lekiem z tej samej grupy, dostępnym w tabletkach i kapsułkach, a także w formie czopków z przepisu lekarza. Dawka dobowa wynosi 100-150 mg w 2-3 dawkach podzielonych. Diklofenak, jak i inne leki  NLPZ powinny być ostrożnie stosowane u pacjentów z cukrzycą. Leki z grupy NLPZ wypierają leki przeciwcukrzycowe z połączeń z białkami, co powodować może silniejsze ich działanie i spadek poziomu cukru we krwi. Ostrożność powinni zachować również pacjenci z wystąpieniem pokrzywki czy epizodów astmy oskrzelowej po wcześniej zastosowanych lekach NLPZ.

Preparaty: Voltren Acti, Diclo Duo, Diclac, Olfen

Naproksen

Lek jest stosowany m.in. w zesztywniającym zapaleniu kręgosłupa. Zwykle stosuje się dawkę od 500 mg do 1000 mg w dwóch dawkach podzielonych. Należy zachować ostrożność u pacjentów stosujących inne leki z grupy NLPZ (wzrasta ryzyko działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego) oraz u pacjentów w podeszłym wieku. Bardzo ważną zasadą jest stosowanie leku przeciwbólowego w najmniejszej skutecznej dawce przez możliwie najkrótszy okres.

Naproksen wpływa istotnie na zahamowanie kardioprotekcyjnego działania kwasu acetylosalicylowego (popularnej aspiryny kardiologicznej). Jeśli pacjent stosuje popularny Acard, musi pamiętać o zachowaniu przynajmniej dwugodzinnego odstępu między dawką leku przeciwbólowego i przeciwzapalnego.

Preparaty: Naxii 220 mg, Aleve 220 mg

Aceklofenak

Aceklofenak ma wyjątkowe działanie ochronne na chrząstkę stawową wśród innych niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ). Pomaga wytwarzać substancje, które odżywiają i odbudowują chrząstkę, co zmniejsza ból. Jest szczególnie polecany przy chorobie zwyrodnieniowej stawów i można go stosować razem z chondroityną, glukozaminą lub kolagenem, które także wspierają zdrowie stawów. Zwykle przyjmuje się go w dawce 100 mg dwa razy dziennie.

Preparaty: Aclexa 110 i 200 mg

Meloksykam

Meloksykam jest dostępny bez recepty i jest lekiem o długim czasie działania. Zaczyna działać po około dwóch godzinach, dlatego też warto wcześniej zastosować paracetamol, by złagodzić ból do momentu początku działania meloksykamu. Nie należy stosować podwójnej dawki leku, gdyż grozi to nasileniem działań niepożądanych, a nie zwiększy siły działania leku.

Preparaty: Mel 7,5 mg, Opokan 7,5 mg, Moilec 7,5 mg

Koksyby

Koksyby to nowoczesne leki przeciwbólowe i przeciwzapalne, które znacznie silniej działają na enzym COX-2 niż COX-1. Dzięki temu powodują mniej problemów z żołądkiem i jelitami. Jednak mogą zwiększać ryzyko problemów z sercem i układem krążenia. Są więc zalecane dla osób, które mają zdrowe serce i naczynia krwionośne oraz dla tych, którzy mieli problemy z żołądkiem przy stosowaniu tradycyjnych NLPZ.

Preparaty: Roticox, Kostarox

O czym pamiętać, stosując tabletki na ból kręgosłupa?

Skuteczność dostępnych  leków przeciwbólowych jest wysoka. Stosowane zgodnie z zaleconym dawkowaniem działają szybko i skutecznie zmniejszają ból kręgosłupa, bóle mięśniowe i kostno-stawowe. Istotne jest, by pamiętać o ważnych zasadach ich stosowania. Najważniejsze to:

1. Stosować lek w miarę możliwości nie na pusty żołądek. Wyjątkiem jest deksketoprofen, który wywołuje  mniejsze ryzyko objawów dyspeptycznych ze strony przewodu pokarmowego;
2. Stosować się do zaleceń lekarza co do terapii. Nie stosować na własną rękę dodatkowych leków przeciwbólowych. Nie zwiększać dawki bez konsultacji z lekarzem;
3. Poinformować lekarza lub farmaceutę o ewentualnej niskiej skuteczności leku (zalecenie leku miejscowego o działaniu przeciwbólowym lub dodanie paracetamolu);
4. Jeśli pacjent przyjmuje aspirynę kardiologiczną bezwzględnie należy zachować minimum dwugodzinny odstęp między lekiem przeciwbólowym a Acardem;
5. W przypadku stosowania leków przeciwbólowych u osób w wieku podeszłym rozważyć zalecenie osłony żołądka (Inhibitory pompy protonowej). U tych pacjentów ważne jest dostosowanie dawki leku (ze względu na masę ciała oraz możliwą niewydolność nerek i wątroby);
6. Stosowanie zasady “złotego środka “ używać lek przeciwbólowy i przeciwzapalny możliwie w najmniejszej skutecznej dawce i przez możliwie krótki okres czasu.

Podsumowanie

W artykule omówiono różne rodzaje tabletek stosowanych na ból kręgosłupa, uwzględniając ich zalety i potencjalne skutki uboczne. Przed wyborem odpowiedniego leku, warto skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą, aby dobrać najskuteczniejszy i najbezpieczniejszy środek, dostosowany do indywidualnych potrzeb pacjenta.