Czym jest wyrostek robaczkowy?

Wyrostek robaczkowy jest fragmentem przewodu pokarmowego, dawniej zwany ślepą kiszką. Jest on niewielkim (zwykle 5-20 cm), ślepo zakończonym uwypukleniem jelita grubego. Znajduje się on w prawej, dolnej części jamy brzusznej, niedaleko miednicy. Do dnia dzisiejszego jego rola nie jest do końca poznana. Najprawdopodobniej wpływa on na prawidłowe funkcjonowanie flory bakteryjnej jelit, a co za tym idzie, za odpowiednie funkcjonowanie układu odpornościowego. Z drugiej strony u osób z usuniętym wyrostkiem nie występują żadne specyficzne objawy [1].

Zapalenie wyrostka robaczkowego

Jakie są przyczyny?

Zapalenie wyrostka robaczkowego może zdarzyć się w każdym wieku. Najczęściej występuje jednak pomiędzy 5. a 40. rokiem życia. Co ciekawe, częściej dotyka mężczyzn oraz mieszkańców krajów wysokorozwiniętych. Związane jest to z faktem, że do zapalenia wyrostka robaczkowego predysponuje dieta uboga w błonnik i bogata w węglowodany. Najczęściej jednak przyczyną są:

• wrodzone wady jelit np. Błona Jacksona;
• rozrost tkanki chłonnej;
• pasożyty zatykające światło wyrostka np. owsiki, tasiemiec czy glista ludzka;
• ciała obce;
• kamienie kałowe;
• zagęszczony śluz w mukowiscydozie;
• nowotwory w świetle wyrostka [2].

Jakie ma objawy?

Jeżeli objawy pojawiają się nagle, dochodzi do ostrego zapalenia wyrostka. Z kolei gdy objawy pojawiają się powoli, może tworzyć się naciek okołowyrostkowy. Jeżeli nie dojdzie do zablokowania odpływu ze światła wyrostka, może powstać ropień. Do najczęstszych objawów należą:

• narastający ból, początkowo rozlany i trudny do zlokalizowania lub wyczuwalny w prawym dolnym podbrzuszu;
• wymioty i nudności;
• stan podgorączkowy lub gorączka;
• brak apetytu;
• częstomocz, parcie na mocz lub zatrzymanie moczu;
• zaparcia lub biegunka;
• przyspieszone tętno;
• u kobiet w ciąży ze względu na powiększenie macicy i przemieszczenie wyrostka mogą wystąpić inne nietypowe objawy;
• u dzieci najczęściej wzdęty brzuch, płaczliwość, niepokój [1,3].

Jak diagnozuje się zapalenie wyrostka robaczkowego?

• konieczna wizyta u lekarza;
• badanie fizykalne przez lekarza;
• lekarz często zleca badanie krwi i moczu;
• w przypadku podejrzenia ostrego zapalenia wyrostka robaczkowego USG jamy brzusznej — wyklucza inne dolegliwości np. kamicę nerkową;
• tomografia komputerowa — rzadko stosowana (koszty i ograniczona dostępność), najczęściej w przypadkach trudnych w diagnostyce [2].

Jak leczyć zapalenie wyrostka robaczkowego?

Leczenie operacyjne

Ostre zapalenie wyrostka robaczkowego wymaga niezwłocznej operacji. Nie wolno choremu podawać środków przeczyszczających ani stosować ciepłych okładów na brzuch. Jedyną metodą leczenia jest chirurgiczne usunięcie wyrostka, czyli appendektomia. Można je wykonać laparoskopowo albo klasycznie, z otwarciem jamy brzusznej. Metoda laparoskopowa jest znacznie mniej inwazyjna, ale niestety nie zawsze stosowana. Jest zdecydowanie droższa, często brak jest sprzętu i odpowiedniego personelu mogącego wykonać zabieg. Okres rekonwalescencji trwa po klasycznej operacji ok. 3-4 tygodni, a pobyt w szpitalu z reguły 3-4 dni. U pacjentów po zabiegu metodą laparoskopową ten czas jest znacznie krótszy. Jednakże ważne jest, aby nie zwlekać z operacją i wykonać ją jak najszybciej. Pozwoli to uniknąć wielu poważnych powikłań w przyszłości [1,2].

Zalecenia po operacji

Po operacji najczęściej stosuje się profilaktycznie antybiotykoterapię. Dieta też powinna być specyficzna przez pewien okres czasu. W ciągu 24 godzin od zabiegu można przyjmować tylko wodę czy słabą herbatę. W kolejnej dobie można już spożyć kleik ryżowy, a w kolejnych lekkostrawne potrawy, takie jak chude mięso, kasze czy rozdrobnione i gotowane warzywa. Lekkostrawną dietę najlepiej spożywać co najmniej przez pierwszy miesiąc od zabiegu. Nie należy spożywać w tym czasie napojów gazowanych, mocnych kaw czy herbat oraz alkoholu [3].

Inne formy leczenia

Z kolei naciek okołowyrostkowy leczy się, podając dożylnie antybiotyki, jednocześnie zapewniając odpowiednie nawodnienie i ścisłą dietę. Po ustąpieniu stanu zapalnego nie ma potrzeby operacyjnego usuwania wyrostka robaczkowego [1].