Czy witamina K1 i K2 to to samo?

Witaminę K odkrył duński naukowiec Carl Peter Henrik Dam w 1929 roku. Jednakże dopiero kilka lat później udowodniono, że witamina K nie jest w rzeczywistości jednym związkiem chemicznym, a grupą substancji o podobnej budowie. Z tego względu podzielono ją na witaminę K1 (fitochinon) i K2 (menachinon). Pierwszą z nich można znaleźć głównie w produktach pochodzenia roślinnego, takich jak kapusta, szpinak czy sałata. Jednak z tych źródeł słabo się ona wchłania (ok. 10-20%).

Z kolei witaminę K2 można podzielić na kilka podtypów, z których najważniejsze są MK-4 i MK-7. MK jest skrótem od słowa “menaquinone” (menachinon), a cyfra oznacza długość łańcucha. Witaminę K2 znaleźć można głównie w pożywieniu pochodzenia zwierzęcego, np. żółtkach jaj, gęsiej wątróbce czy serach typu brie. Co ważne, wszystkie rodzaje witaminy K są dobrze rozpuszczalne w tłuszczach, więc w przeciwieństwie do witamin rozpuszczalnych w wodzie, kumulują się w organizmie i można łatwo je przedawkować [1].

Witamina K1 i K2 – różnice

Organizm ludzki preferuje naturalną witaminę K2. Może być ona w niewielkich ilościach produkowana przez bakterie będące obecne w jelicie grubym. Co również istotne, w niewielkim stopniu organizm ludzki może przekształcać witaminę K1 w K2 MK-4. Jakie są więc różnice między witaminami K1 a K2? Pierwsza z nich cechuje się zdecydowanie niższą biodostępnością (wchłania się nawet 10-krotnie gorzej) oraz 3-krotnie niższym okresem półtrwania (jest szybciej eliminowana z organizmu). Co więcej, K1 jest kumulowana głównie w wątrobie, a K2 jest dystrybuowana do wielu tkanek organizmu np. kości. Co więcej, witaminy K2, w szczególności podtyp MK7, pełnią znacznie szerszą rolę w organizmie w porównaniu do K1 [2].

Witamina K – gdzie występuje?

W zależności od formy witaminy K można ją znaleźć w różnym pożywieniu. 

Witamina K1, czyli filochinon, występuje w większych ilościach np. w:

• szparagach, awokado czy brukselce;
• szpinaku, jarmużu i botwinie;
• rzepie, brokułach oraz kapuście;
• borówkach, jeżynach oraz zielonych winogronach;
• soi, kiwi czy marchewce;
• pistacjach, orzeszkach pini czy nerkowcach [1].

Z kolei witaminę K2, czyli menachinon, można znaleźć m.in. w:

• kiszonej kapuście i ogórkach;
• natto (soja fermentowana przez bakterie Bacillus subtilis)
• serach żółtych i pleśniowych;
• kefirze, maślance czy jogurtach;
• w wołowinie, kurczakach czy wieprzowinie;
• rybach, takich jak łosoś czy węgorz [2].

Ile witaminy K należy przyjmować?

W krajach zachodniej Europy spożywanie witaminy K z pożywienia jest z reguły niewystarczające. Przede wszystkim jest to widoczne u wegan i osób stosujących modne w tych społeczeństwach diety wykluczeniowe. Dodatkowo deficyt witaminy K zwiększają schorzenia woreczka żółciowego, antybiotykoterapia czy przewlekła biegunka. W Unii Europejskiej zaleca się spożywanie 1 µg witaminy K na kilogram masy ciała dziennie. Dla uproszczenia wskazuje się jej dzienne spożycie na 60 µg. Badania pokazują jednak, że może to być ilość niewystarczająca, dlatego w Stanach Zjednoczonych rekomendowane dzienne dawki witaminy K to 120 µg dla mężczyzn i 90 µg dla kobiet [1].

Witamina K – na co?

Witamina K pełni szereg ważnych funkcji w organizmie. Do najważniejszych należą:

• bierze udział w procesie syntezy w wątrobie protrombiny, czyli czynnika krzepnięcia krwi znajdującego się w osoczu w wątrobie. 
• jest znaną jako „witamina koagulacji”, ponieważ ma swój udział w tworzeniu czynników krzepnięcia VII, IX, X, białek S i C, które uczestniczą w przebiegu krzepnięcia krwi. 
• dzięki niej wapń uzyskuje formę aktywną w procesie karboksylacji białek;
• zmniejsza ryzyko zwapnienia naczyń krwionośnych, co jest istotne w profilaktyce wystąpienia zmian miażdżycowych;
• wraz z witaminą D3 ma udział w syntezę osteokalcyny (wpływa na pracę osteoblastów, czyli komórek kościotwórczych), dlatego w wielu preparatach te 2 witaminy są łączone;
• ma wpływ na prawidłowe działanie białek w procesach wzrostu i apoptozy (zaprogramowanej śmierci) komórek, jak również adhezji komórkowej, czyli zdolności przylegania do ich powierzchni [2].

Witamina K1 bez recepty – przykładowe preparaty

Na rynku występuje wiele preparatów zawierających witaminę K. Przykłady takich zawierających witaminę K1 przedstawiono poniżej.

Witamina K1 Medfuture tabletki, suplement diety 

Skład

1 tabletka zawiera 100 µg witaminy K1 (filochinon).

Wskazania

Witamina K1 zawarta w suplemencie diety m.in. uszczelnia naczynia krwionośne i zapewnia prawidłową krzepliwość krwi. 

Stosowanie

W trakcie posiłku należy przyjmować 1 lub 2 tabletki na dobę. 

O produkcie

• kobiety będące w ciąży i karmiące piersią powinny skonsultować się z lekarzem przed zastosowaniem preparatu;
• powinien być używany przez osoby dorosłe;
• może być stosowany przez wegetarian, ale jest nieodpowiedni dla wegan [3].

Bobik K, krople wyciskane z kapsułek twist-off, środek spożywczy specjalnego przeznaczenia medycznego

Skład

1 kapsułka zawiera 25 µg filochinonu (witaminy K1).

Wskazania

Preparat pomaga utrzymać dobrą kondycję kości i zębów, wspomaga proces krzepnięcia krwi oraz utrzymuje odpowiednie stężenie witaminy K w organizmie.

Stosowanie

Produkt jest polecany dla noworodków od 8 doby życia i niemowląt do ukończenia 3 miesiąca życia, karmionych piersią. Końcówkę kapsułki należy przekręcić i oderwać, a następnie zawartość 1 kapsułki wycisnąć do ściągniętego pokarmu matki lub bezpośrednio do ust dziecka. 

O produkcie 

• po opróżnieniu kapsułki należy ją wyrzucić do kosza, aby dziecko jej nie połknęło przez przypadek;
• użycie najlepiej potwierdzić z lekarzem [4]. 

Witamina K1 Swanson tabletki, suplement diety 

Skład

1 tabletka zawiera 100 µg witaminy K1 (filochinon).

Wskazania 

Witamina K1 bierze udział w procesie krzepnięcia krwi i reguluje gospodarkę wapnia w organizmie.

Stosowanie 

Należy stosować 1 tabletkę dziennie popijając ją wodą. 

O produkcie 

• może być stosowany jedynie przez osoby dorosłe;
• kobiety w ciąży i karmiące piersią powinny skonsultować się z lekarzem przed zażyciem tego suplementu [5].

Witamina K2 bez recepty – przykładowe preparaty

Witamina K2 w preparatach bez recepty występuje znacznie częściej niż opisywana powyżej witamina K1. Przykładowe preparaty opisano poniżej. 

Oleofarm K2 Vitum Forte kapsułki, suplement diety 

Skład

1 kapsułka zawiera 75 µg witaminy K2 (menachinon) oraz 480 mg oleju z nasion lnu, w tym 240 mg kwasu alfa-linolenowego.

Wskazania 

Preparat wspomaga w utrzymaniu zdrowych kości i prawidłowego poziomu cholesterolu we krwi.

Stosowanie 

Dorośli mogą stosować 1 kapsułkę na dobę podczas posiłku. 

O produkcie 

• w przypadku stosowania leków przeciwzakrzepowych należy przed użyciem tego produktu skontaktować się z lekarzem;
• witamina K2 obecną w preparacie ma podtyp MK7 [6].

Kinon 200 tabletki, suplement diety 

Skład

1 tabletka zawiera 200 μg witaminy K2 MK7 (menachinon-7/ witamina K2 otrzymywana z soi przez fermentację).

Wskazania

Preparat wspomaga utrzymanie zdrowych kości.

Stosowanie

Osoby dorosłe mogą stosować 1 tabletkę dziennie podczas posiłków.

O produkcie 

• osoby przyjmujące leki przeciwzakrzepowe powinny przed zastosowaniem tego preparatu skonsultować się z lekarzem;
• witamina K2 MK7 obecna w tym suplemencie diety ma naturalne pochodzenie, jest pozyskiwana z natto (tradycyjny japoński sfermentowany produkt sojowy) [7].

Solgar Naturalna Witamina K2 kapsułki, suplement diety 

Skład

1 kapsułka zawiera 100 µg witaminy K2 MK-7 (ekstrakt z Natto).

Wskazania

Suplement diety zawiera witaminę K, która wspomaga utrzymanie kości w dobrym stanie i jest istotna w procesie krzepnięcia krwi.

Stosowanie 

Dorośli powinni stosować 1 kapsułkę na dobę. 

O produkcie

• przed zastosowanie produktu z lekarzem powinny się skonsultować osoby przyjmujące warfarynę lub inne leki przeciwkrzepliwe, kobiety w ciąży i matki karmiące;
• preparat nie zawiera cukru, soli, drożdży, pszenicy, sztucznych substancji przedłużających trwałość, substancji słodzących, aromatów, barwników;
• jest to produkt bezglutenowy, odpowiedni dla wegetarian [8].

Podsumowanie

Witamina K występuje pod kilkoma rodzajami, do najważniejszych należą witamina K1 i K2. Różnice nie są ogromne, ale na tyle istotne, że warto o nich pamiętać. Szczególnie tyczy się to wyboru preparatu. W zależności od celu brania witaminy K, można dobrać odpowiedni preparat. Nie powinno się jednakże samemu ordynować przyjmowania tej witaminy, najlepiej zrobić to po konsultacji z lekarzem, po zbadaniu jej poziomu w organizmie. Trzeba pamiętać, że witamina K jest dobrze rozpuszczalna w tłuszczach, przez co może się kumulować w organizmie, a to z kolei może prowadzić do niechcianych działań niepożądanych.