Wyobraź sobie, że Twoje ciało jest jak zaawansowana maszyna, której funkcjonowanie zależy od dostarczanych składników. Witamina C, tuż obok witamin z grupy B, jest jednym z kluczowych elementów, których Twój organizm nie potrafi samodzielnie wytwarzać. Większość zwierząt posiada zdolność syntezy kwasu askorbinowego, ale ludzie utracili tę możliwość. Dlatego musisz regularnie dostarczać witaminę C w diecie, aby utrzymać swoje zdrowie w równowadze.

Jakie są funkcje witaminy C w organizmie?

Witamina C pełni wiele kluczowych ról w Twoim ciele. Przede wszystkim uczestniczy w syntezie i metabolizmie niezbędnych aminokwasów, takich jak tyrozyna, prolina czy karnityna. Pomaga także w przekształcaniu cholesterolu w kwasy żółciowe, co przyczynia się do obniżenia jego poziomu we krwi. Jej silne właściwości antyoksydacyjne chronią organizm przed toksynami, wolnymi rodnikami i zanieczyszczeniami środowiska, a także wspierają produkcję kolagenu, który jest niezbędny dla zdrowia skóry, stawów i naczyń krwionośnych.

Jak witamina C wykorzystywana jest w medycynie?

Witamina C jest szczególnie ceniona za swoje właściwości wspierające układ odpornościowy. Podczas przeziębienia może pomóc skrócić czas trwania objawów, takich jak katar i kaszel, oraz zmniejszyć ich nasilenie. Regularna suplementacja kwasem askorbinowym jest szczególnie korzystna dla osób narażonych na stres lub prowadzących aktywny tryb życia, ponieważ może zmniejszać ryzyko infekcji górnych dróg oddechowych. Istnieją również badania nad potencjalnym działaniem przeciwnowotworowym witaminy C, choć jej rola w terapii nowotworowej pozostaje niejednoznaczna [1,8].

Jakie preparaty z witaminą C są dostępne na rynku?

Witamina C w formie leku może występować w różnych postaciach: kroplach, tabletkach doustnych, czy tabletkach musujących. Obecny rynek jest bogaty w różne postaci leków z kwasem askorbinowym. Przedstawiono je poniżej.

Ascorvita, tabletki musujące

O produkcie

• zarejestrowany jako lek, co jest gwarantem jakości i bezpieczeństwa;
• wygodna postać tabletki musującej;
• proste dawkowanie;
• 1 opakowanie zawiera 20 tabletek musujących — wystarcza na 20 dni stosowania;
• produkt nie zawiera cukru, może być stosowany przez diabetyków;
• nie stosować u dzieci poniżej 12. roku życia;
• nie stosować w kamicy nerkowej;
• zawiera aspartam — nie stosować u chorych na fenyloketonurię.

Rutinoscorbin Witamina C Forte, kapsułki o przedłużonym uwalnianiu

O produkcie

• zarejestrowany jako lek, co jest gwarantem jakości i bezpieczeństwa;
• proste dawkowanie;
• dość duża kapsułka do połknięcia;
• nie wolno stosować leku u dzieci poniżej 6. roku życia;
• Lek należy stosować ostrożnie u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek;
• pacjenci z  zaburzeniami związanymi z nietolerancją fruktozy, zespołem złego wchłaniania glukozy–galaktozy lub niedoborem sacharazy–izomaltazy, nie powinni przyjmować tego leku.

RutiMax Ce 200, tabletki o przedłużonym uwalnianiu

O produkcie

• produkt zarejestrowany jako suplement diety. Suplementy diety nie podlegają ścisłej kontroli, jak leki;
• brak informacji dotyczącej przeciwwskazań, działań niepożądanych i interakcji;
• brak informacji o wpływie na zdolność prwadzenia pojazdów;
• nie wolno stosować u dzieci;
• proste dawkowanie;
• 1 opakowanie zawiera 20 tabletek;
• tabletek nie wolno kruszyć ani rozgryzać.

Vitaminum C Teva, 200 mg, tabletki powlekane

O produkcie

• zarejestrowany jako lek, co jest gwarantem jakości i bezpieczeństwa;
• proste dawkowanie;
• małe tabletki, łatwe do połknięcia;
• lek zawiera laktozę.

Acerola Plus, tabletki do ssania

O produkcie

• produkt zarejestrowany jako suplement diety. Suplementy diety nie podlegają ścisłej kontroli, jak leki;
• brak informacji dotyczącej przeciwwskazań, działań niepożądanych i interakcji;
• brak informacji o wpływie na zdolność prowadzenia pojazdów;
• produkt nie zawiera glutenu, laktozy i cukru;
• produkt jest odpowiedni dla diabetyków i wegan;
• wyłącznie dla osób dorosłych.

Ibuvit C, krople

O produkcie

• zarejestrowany jako lek, co jest gwarantem jakości i bezpieczeństwa;
• forma kropli ułatwia podanie leku małym dzieciom;
• stosować ostrożnie u kobiet ciężarnych i karmiących piersią.

Juvit C, krople

O produkcie

• zarejestrowany jako lek, co jest gwarantem jakości i bezpieczeństwa;
• forma kropli ułatwia podanie leku małym dzieciom;
• leku nie należy podawać dzieciom z nadmiernym wchłanianiem żelaza z przewodu pokarmowego;
• u pacjentów z niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej produkt może powodować hemolizę krwinek czerwonych.

Cebion, krople

O produkcie

• zarejestrowany jako lek, co jest gwarantem jakości i bezpieczeństwa;
• forma kropli ułatwia podanie leku małym dzieciom;
• lek można stosować w ciąży lub podczas karmienia piersią wyłącznie pod nadzorem lekarza;
• krople nie wpływają na zdolność prowadzenia pojazdów.

Oleofarm C-Vitum Long Active 500 mg, kapsułki

O produkcie

• produkt zarejestrowany jako suplement diety. Suplementy diety nie podlegają ścisłej kontroli, jak leki;
• brak informacji dotyczącej przeciwwskazań, działań niepożądanych i interakcji;
• produkt przeznaczony tylko dla dorosłych;
• proste dawkowanie;
• 1 opakowanie zawiera 30 kapsułek;
• nie stosować u osób mających predyspozycje do tworzenia kamieni nerkowych lub chorujących na kamice nerkową.

Protego Witamina C 1000, proszek

O produkcie

• produkt zarejestrowany jako suplement diety. Suplementy diety nie podlegają ścisłej kontroli, jak leki;
• brak informacji dotyczącej przeciwwskazań, działań niepożądanych i interakcji;
• brak informacji o wpływie na zdolność prowadzenia pojazdów;
• nie stosować w ciąży i w trakcie karmienia piersią;
• suplement tylko dla osób dorosłych.

Lepsza naturalna czy syntetyczna witamina C?

Każdy lek z dopiskiem „naturalny” zyskuje w naszych oczach. Niemniej, warto sobie uzmysłowić, że pod względem chemicznym witamina C zsyntetyzowana w laboratorium jest taka sama, jak wit. C z np. owoców dzikiej róży. Gdy przyjmujemy tabletkę z kwasem askorbinowym, nasz organizm nie potrafi rozróżnić, skąd on pochodzi. Całe szczęście! To po prostu nie ma znaczenia. Naturalna witamina C wykazuje identyczną skuteczność terapeutyczną jak ta wytworzona syntetycznie. Warto jednak zaznaczyć, że witamina C z surowych owoców lub warzyw jest znacznie lepiej przyswajalna niż ta z tabletek [7,8].

Lepszy lek czy suplement z witaminą C?

Ilość dostępnych preparatów z witaminą C na rynku może przyprawić o zawrót głowy. Niemniej, ich mnogość może mieć także pewne zalety. Jedną z nich jest możliwość wyboru. Na aptecznych półkach warto zatem szukać produktów o statusie leku, nie zaś suplementu diety. Lek gwarantuje jakość i bezpieczeństwo, w odróżnieniu od wszelkich suplementów, które nie podlegają żadnym rygorystycznym badaniom przed wprowadzeniem ich na rynek. Dlatego staraj się wybierać witaminę C lek, a nie suplement diety. Wybierając odpowiedni produkt, warto także sprawdzić jego dawkę, gdyż, tak jak wspomniano powyżej, pacjenci mogą mieć różne zapotrzebowanie.

Lewoskrętna witamina C? Rozwiewamy wątpliwości

O lewoskrętnej wit. C można znaleźć obszerne artykuły na paramedycznych stronach internetowych. Jest ona opisywana jako ta lepsza wersja „zwykłej” witaminy. Jest to nieprawdziwa, a wręcz szkodliwa dla nieświadomych pacjentów informacja. Jej zadaniem jest wyłącznie wyciągnięcie pieniędzy z naszych portfeli, bowiem „lewoskrętna witamina C” potrafi kosztować naprawdę majątek. W rzeczywistości pojęcia “L” i “D” przy nazwie kwasu askorbinowego nie odnoszą się do kierunku skręcania światła, lecz do struktury chemicznej cząsteczki. Aktywna biologicznie forma witaminy C to kwas L(+)-askorbinowy, który rzeczywiście skręca światło w prawo, i to on jest odpowiedzialny za korzystne działanie na organizm [7,8].

Źródła witaminy C w pożywieniu. Co ma najwięcej witaminy C?

Najlepszym źródłem witaminy C są owoce i warzywa. Aby zapewnić odpowiednią ilość tego składnika, warto włączyć do diety cytrusy, truskawki, paprykę, pomidory, brokuły i brukselki. Ponieważ witamina C rozkłada się pod wpływem wysokiej temperatury, staraj się spożywać świeże warzywa i owoce każdego dnia, by maksymalnie wykorzystać ich wartości odżywczą [1,5].

Ile witaminy C dziennie powinniśmy spożywać?

Wybierając odpowiedni lek z witaminą C, należy oszacować swoje zapotrzebowanie. Średnie dzienne zapotrzebowanie u poszczególnych grup pacjentów wygląda następująco:

• dzieci do 3. roku życia: 40 mg;
• dzieci od 4. do 12. roku życia: 50 mg;
• dzieci od 12. do 18. roku życia: 65-75 mg;
• dorośli mężczyźni: 90 mg;
• dorosłe kobiety: 75 mg;
• kobiety ciężarne: 85 mg;
• kobiety karmiące piersią: 120 mg.

W trakcie infekcji zapotrzebowanie organizmu na witaminę C znacznie wzrasta. Chociaż związek ten może być magazynowany „na zapas” w leukocytach, to w trakcie trwania infekcji jest on bardzo szybko zużywany. Niezbędne jest zatem jego stałe dostarczanie do organizmu. Co więcej, osoby o zwiększonej aktywności fizycznej, dużej ekspozycji na stres oraz cierpiące na choroby przewlekłe również mają większe zapotrzebowanie na tę witaminę. Kwas askorbinowy w większej ilości powinny przyjmować także kobiety w ciąży i karmiące piersią, a także osoby palące papierosy i spożywające duże ilości alkoholu [1,6].

Jakie są skutki niedoboru witaminy C?

Najpoważniejszym skutkiem niedoboru witaminy C jest szkorbut. Choć choroba ta w krajach rozwiniętych niemal już nie występuje, to zapisała się na kartach historii, zwłaszcza podczas dalekich wypraw morskich. Pokonała ona bowiem rzeszę marynarzy, udających się w odległe rejsy transoceaniczne, a jej przyczyna długo nie była jasna. Sam szkorbut objawia się głównie samoistnymi krwawieniami, przede wszystkim z dziąseł, oraz trudno gojącymi się ranami. Niedobory witaminy C mogą spowodować także stany zapalne dziąseł oraz wybroczyny na skórze [1,4].

Przedawkowanie witaminy C – czy nadmiar witaminy C jest szkodliwy?

Choć witamina C jest niezbędna dla zdrowia, jej nadmiar może prowadzić do problemów zdrowotnych, takich jak kamienie nerkowe czy zaburzenia żołądkowo-jelitowe. Pacjenci często przyjmują jednorazowo 1000 mg witaminy C podczas przeziębienia, ale warto pamiętać, że maksymalna dzienna dawka nie powinna przekraczać tej ilości. Ważne jest, aby stosować witaminę C z umiarem i zawsze konsultować się z lekarzem przed rozpoczęciem suplementacji [1,6].

5 wskazówek, jak bezpiecznie stosować witaminę C

Aby bezpiecznie stosować witaminę C, należy przestrzegać kilku zaleceń. Oto kilka wskazówek:

• dawkowanie – dawkę witaminy C należy dostosować do indywidualnych potrzeb i zaleceń lekarza lub farmaceuty;
• naturalne źródła – staraj się uzyskać witaminę C z naturalnych źródeł, takich jak owoce i warzywa, które są bogate w tę witaminę. Dbanie o różnorodną dietę zawierającą świeże produkty spożywcze pomoże dostarczyć odpowiednią ilość witaminy C;
• suplementacja – jeśli potrzebujesz suplementacji witaminą C, skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą, aby ustalić odpowiednią dawkę. Unikaj przekraczania zalecanej dawki, ponieważ wysokie dawki mogą prowadzić do skutków ubocznych;
• interakcje z lekami – jeśli przyjmujesz jakiekolwiek leki, szczególnie leki na receptę, skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą, aby sprawdzić, czy nie ma żadnych interakcji między witaminą C a innymi lekami, które przyjmujesz;
• skutki uboczne – u większości osób suplementacja witaminą C jest dobrze tolerowana, ale w niektórych przypadkach może powodować efekty uboczne, takie jak ból żołądka, biegunka lub zgaga. Jeśli doświadczasz jakichkolwiek nieprzyjemnych objawów po przyjęciu witaminy C, skonsultuj się z lekarzem.

Podsumowanie

Witamina C odgrywa kluczową rolę w Twoim zdrowiu, wspierając odporność, chroniąc przed stresem oksydacyjnym i pomagając w produkcji kolagenu. Choć możesz ją dostarczać zarówno z naturalnych źródeł, takich jak owoce i warzywa, jak i poprzez suplementację, pamiętaj o umiarze. Nadmiar witaminy C może prowadzić do niepożądanych skutków, takich jak kamienie nerkowe czy problemy żołądkowe. Dlatego zawsze dostosowuj dawkowanie do swoich indywidualnych potrzeb i, w razie wątpliwości, skonsultuj się z lekarzem.