Ciąża to czas, w którym kobieta musi szczególnie uważać na stosowane preparaty lecznicze. Dolegliwości bólowe, chociaż częste, wymagają rozważnego podejścia w kwestii terapii. Maści przeciwbólowe mogą wydawać się bezpieczną opcją ze względu na ich miejscowe działanie, jednak nie wszystkie są zalecane dla kobiet w ciąży.

Substancje przeciwbólowe i ich bezpieczeństwo w ciąży

Substancje o działaniu przeciwbólowym, zwłaszcza niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) takie jak ibuprofen, diklofenak, ketoprofen, czy naproksen, są powszechnie stosowane w celu łagodzenia bólu i stanów zapalnych. W kontekście ciąży, ich bezpieczeństwo jest jednak kwestią poddawaną wątpliwościom. Substancje te mogą przenikać przez barierę łożyskową, co w pewnych okresach ciąży może prowadzić do poważnych konsekwencji.

Rozumienie mechanizmu działania substancji przeciwbólowych oraz ich wpływu na ciążę jest kluczowe do oceny ich bezpieczeństwa. Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), takie jak ibuprofen czy diklofenak, działają poprzez hamowanie działania enzymu cyklooksygenazy (COX), co prowadzi do zmniejszenia produkcji prostaglandyn – substancji odpowiadających za odczuwanie bólu, gorączkę oraz procesy zapalne. Jednak prostaglandyny pełnią również kluczową rolę w utrzymaniu prawidłowego funkcjonowania wielu układów w ciele, w tym w procesach związanych z ciążą.

I trymestr

W pierwszym trymestrze ciąży, kiedy zachodzi zagnieżdżenie zarodka i formowanie się podstawowych struktur płodu, prostaglandyny odgrywają ważną rolę. Ich sztuczne obniżenie przez NLPZ może zakłócić te procesy, zwiększając ryzyko poronień oraz wad rozwojowych. Badania epidemiologiczne wskazują na związek między wczesnym stosowaniem NLPZ a defektami narządu serca oraz niektórymi deformacjami ciała, jak rozszczepienie powłok brzusznych.

II trymestr

Drugi trymestr jest często postrzegany jako okres względnej bezpieczeństwa dla stosowania pewnych leków, w tym NLPZ, ponieważ większość kluczowych procesów rozwojowych płodu jest już zakończona. Mimo to, zaleca się ostrożność i ograniczenie stosowania tych leków do niezbędnego minimum, z uwagi na brak pełnych danych na temat ich wpływu na rozwijający się płód.

III trymestr

Ostatnie trzy miesiące ciąży to czas, gdy stosowanie NLPZ wiąże się z największym ryzykiem. Może to prowadzić do przedwczesnego zamknięcia przewodu tętniczego płodu, co ma poważne konsekwencje dla noworodka, włączając w to ryzyko nadciśnienia płucnego. Dodatkowo NLPZ mogą wpływać na mechanizm krzepnięcia krwi u matki i noworodka oraz zahamować skurcze macicy, co wydłuża czas trwania porodu [1,2].

W kontekście ciąży, kluczowe jest poszukiwanie alternatywnych metod łagodzenia bólu, które są bezpieczne zarówno dla matki, jak i rozwijającego się płodu. Na ten moment paracetamol pozostaje jedynym powszechnie zalecanym lekiem przeciwbólowym, który można bezpiecznie stosować w ciąży, chociaż i tu zaleca się umiar oraz konsultację z lekarzem.

Czy maść przeciwbólowa jest bezpieczna w ciąży?

Bezpieczeństwo stosowania maści przeciwbólowych w ciąży jest tematem kontrowersyjnym. Brak jest szeroko zakrojonych badań na temat wpływu miejscowego stosowania NLPZ na rozwój płodu. 

Substancje czynne zawarte w maściach przeciwbólowych, nawet te aplikowane miejscowo, w mniejszym stopniu, ale jednak mogą przenikać do krwioobiegu i ostatecznie przez łożysko. Oznacza to, że istnieje możliwość, iż te substancje mogą dotrzeć do płodu. Choć stężenie substancji czynnych przenikających w ten sposób jest zazwyczaj niższe niż w przypadku leków przyjmowanych doustnie, ich wpływ na rozwój płodu nie może być całkowicie wykluczony.

Eksperci zalecają ostrożność i unikanie długotrwałego stosowania tych preparatów na duże obszary skóry. Ważne jest, by kobiety w ciąży konsultowały z lekarzem każdy przypadek chęci zastosowania maści przeciwbólowej.

Jakie maści przeciwbólowe można stosować w ciąży?

Jedynym zalecanym i uważanym za lek przeciwbólowy pierwszego wyboru w ciąży jest paracetamol, który nie wpływa negatywnie na rozwój płodu. A więc powinna być to najlepsza maść przeciwbólowa w ciąży. Niestety, nie ma dostępnych na rynku maści zawierających paracetamol. 

Alternatywą mogą być maści i żele zawierające ibuprofen takie jak Dolgit Gel lub Ibuprom Effect. Należy jednak pamiętać, że stosowanie produktów miejscowych zawierających ibuprofen, w III trymestrze ciąży jest przeciwwskazane. W I i II trymestrze stosowanie tego typu produktów również wymaga ostrożności – nie należy ich aplikować na duże powierzchnie skóry ani przez długi czas [3,4].

Podsumowanie

Chociaż wiele preparatów przeciwbólowych jest dostępnych na rynku, nie wszystkie są bezpieczne dla kobiet w ciąży. Należy zachować szczególną ostrożność przy stosowaniu maści zawierających NLPZ. W przypadku dolegliwości bólowych najlepiej jest skonsultować się z lekarzem, który może doradzić najbezpieczniejsze metody leczenia.