Co to jest kaszel?

Kaszel to mimowolny odruch lub świadome działanie wydechowe, którego celem jest usunięcie z dróg oddechowych zalegającej wydzieliny lub ciała obcego. Jest to jeden z podstawowych fizjologicznych mechanizmów obronnych, oczyszczający drogi oddechowe. Powstaje na drodze drażnienia receptorów zlokalizowanych m.in. w gardle, krtani i oskrzelach. W zależności od źródła i nasilenia kaszlu, stosuje się różne leki na suchy kaszel [1].

Ze względu na charakter, kaszel można podzielić na suchy i mokry. Jak je odróżnić?

• kaszel suchy — jego przyczyną mogą być infekcje wirusowe, przyjmowanie niektórych leków (głównie inhibitorów konwertazy angiotensyny stosowanych w leczeniu nadciśnienia tętniczego), astma, niewydolność serca, czy choroby śródmiąższowe płuc;
• kaszel mokry — występuje często w przebiegu POChP i mukowiscydozy [2].

Czym charakteryzuje się suchy kaszel?

Kaszel suchy cechuje się brakiem zalegającej i odkrztuszanej wydzieliny. Pacjentom zazwyczaj towarzyszy uczucie łaskotania i drapania w okolicach tchawicy. Często rozpoczyna się od chrząkania i pokasływania, które niwelują odczuwany dyskomfort w gardle. Ma on charakter napadowy, niezależnie od pory dnia. Zazwyczaj kaszel suchy występuje w pierwszych dniach trwania infekcji — po kilku dniach najczęściej przechodzi w kaszel mokry [2,3].

Jak działają leki hamujące uporczywy suchy kaszel?

Leki przeciwkaszlowe mają na celu ograniczenie odruchu kaszlu i złagodzenie napadów, co pozwala pacjentowi na komfortowe funkcjonowanie. Substancje o działaniu przeciwkaszlowym można podzielić na dwie grupy:

• hamujące czynność ośrodka oddechowego (tzw. leki działające ośrodkowo);
• działające obwodowo, poprzez hamowanie impulsów w zakończeniach nerwowych dróg oddechowych (np. lewodropropizyna w preparatach Levopront, Adrimax, Contril, Levodril, Levosol, Pulmopect) [4,5].

Teva Levofree, roztwór doustny

O produkcie

• przeznaczony do objawowego leczenia suchego kaszlu;
• lewodropropizyna działa przeciwkaszlowo, hamuje kaszel a dodatkowo hamuje skurcz oskrzeli;
• można stosować już od 2. roku życia;
• zawiera aromat malinowy;
• po otwarciu butelki jej ważność to 1 rok.

Leki na uporczywy suchy kaszel działające obwodowo

Głównym przedstawicielem tej grupy jest lewodropropizyna (np. Levopront, Adrimax, Contril, Levodril, Levosol, Pulmopect). Związek ten znosi skurcz oskrzeli, a jego wskazaniem do stosowania jest leczenie nieproduktywnego kaszlu. Dawka leku uzależniona jest od masy ciała pacjenta [4,9].

Syropy z lewodropropizyną mogą być stosowane u pacjentów z kaszlem suchym na noc. Podanie syropów na suchy kaszel przed pójściem spać zmniejsza problemy z zasypianiem oraz nocne wybudzanie spowodowane napadami kaszlu.

Leki na męczący suchy kaszel działające ośrodkowo

Wśród leków hamujących czynność ośrodka oddechowego należy wyróżnić trzy związki: kodeinę, dekstrometorfan oraz butamirat.

Kodeina wykazuje działanie przeciwkaszlowe, uspokajające, a co ciekawe — również przeciwbólowe, gdyż w wyniku różnych przemian w organizmie może być przekształcona do morfiny. Jej wskazaniem do stosowania jest leczenie kaszlu nieproduktywnego, czyli bez odkrztuszanej wydzieliny. Kodeina nie może być stosowana przez dzieci poniżej 12. roku życia, kobiety ciężarne i karmiące [4,6].

Dekstrometorfan, choć budową jest zbliżony do kodeiny, nie posiada komponenty przeciwbólowej. Działa przede wszystkim przeciwkaszlowo oraz słabo uspokajająco. Lek ten można stosować u dorosłych i dzieci już od 7. roku życia [4,7].

Zarówno kodeina, jak i dekstrometorfan mogą prowadzić do uzależnienia, dlatego leki przeciwkaszlowe zawierające te substancje należy stosować wyłącznie przez okres wskazany w ulotce, aby zminimalizować ryzyko jego wystąpienia.

Butamirat to nieopioidowy lek przeciwkaszlowy. Poza działaniem hamującym odruch kaszlu związek ten w nieznacznym stopniu rozkurcza także mięśnie oskrzeli. Przeznaczony jest dla pacjentów już od 2. roku życia [4,8].

Co jeszcze na suchy kaszel?

W leczeniu suchego kaszlu można także posiłkować się lekami pochodzenia naturalnego. Na uwagę zasługują zwłaszcza trzy następujące surowce roślinne:

• korzeń prawoślazu (Althaeae radix) — ze względu na dużą zawartość śluzu, działa on osłaniająco i powlekająco na błony śluzowe w jamie ustnej i gardle;
• liść babki lancetowatej (Plantaginis Lanceolatae folium) — związki czynne zawarte w tym surowcu również wykazują działanie osłaniające, ale także przeciwzapalne, przeciwbakteryjne i ściągające. Surowiec ten jest zalecany w nieżytach błony śluzowej jamy ustnej i gardła i w kaszlu;
• kwiat dziewanny (Verbasci flos) — śluzy zawarte w tym surowcu wykazują działanie osłaniające i powlekające, dzięki czemu mogą łagodzić uczucie drapania i łaskotania, często występujące w przebiegu suchego kaszlu [4].

Powyższe surowce występują w formie sypkich ziół lub gotowych syropów.

Powyższe leki mają udowodnione działanie przeciwkaszlowe i ich stosowanie przynosi zazwyczaj oczekiwane rezultaty zdrowotne. Niemniej, jeśli kaszel utrzymuje się dłużej niż 8 tygodni, należy zwrócić się do lekarza w celu szerszej diagnostyki. Kaszel suchy może być bowiem objawem wielu chorób albo działaniem niepożądanym niektórych leków.

Jakie leki na suchy kaszel można kupić w aptece?

W aptece możemy dostać wiele różnych leków przeciwkaszlowych, które różnią się nie tylko substancjami czynnymi, ale także postacią preparatu, np. taką jak syrop czy tabletki. Poniżej wymienione zostały przykładowe leki o działaniu przeciwkaszlowym.

Levopronttabletki, 60 mg

Lek dostępny bez recepty

O leku

• lek na suchy kaszel, który hamuje odruch kaszlu;
• działa przeciwkaszlowo, ale nie zaburza oczyszczania śluzu z dróg oddechowych;
• może być stosowany u dzieci o masie ciała powyżej 30 kg i dorosłych;
• dawkowanie to 3 tabletki na dobę w 6-godzinnych odstępach;
• nie wchodzi w interakcje z wieloma innymi lekami stosowanymi w leczeniu chorób układu oddechowego.

Wskazania

Produkt stosuje się w przypadku , krztuśćca, nowotworu płuc, kaszlu, grypy oraz przeziębienia.

Skład

W skład preparatu wchodzi lewodropropizyna.

Dawkowanie

Dorośli oraz dzieci ważące powyżej 30 kg powinni przyjmować jedną tabletkę trzy razy dziennie, zachowując co najmniej 6-godzinne przerwy między dawkami. Leczenie nie powinno trwać dłużej niż 7 dni bez konsultacji z lekarzem. Jeżeli kaszel nie ustąpi po tym czasie, konieczne jest skontaktowanie się z lekarzem. Ważne jest, aby pamiętać, że kaszel jest jedynie objawem, a nie chorobą samą w sobie, dlatego ważne jest leczenie jego przyczyny.

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Nie przekraczaj maksymalnej dawki leku. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Sinecod, syrop

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• zawiera substancję czynną o potwierdzonej skuteczności terapeutycznej – butamirat;
• syropu nie powinno się stosować u dzieci poniżej 3. roku życia;
• dawka wynosi 1,5 mg/ml;
• syrop zawiera 284 mg sorbitolu w 1 ml;
• lek zawiera małe ilości etanolu (alkoholu), mniej niż 100 mg na dawkę;
• syrop zawiera śladowe ilości sodu, tj.  mniej niż 1 milimol sodu (23 mg) sodu na dawkę. Uznaje się za „wolny od sodu”;
• syrop można stosować w ciąży i w trakcie karmienia piersią wyłącznie za zgodą lekarza;
• lek może wywoływać senność – nie wolno wówczas prowadzić pojazdów mechanicznych.

PlantagoPharm, syrop

O produkcie

• zarejestrowany jako lek, co gwarantuje jakość produktu;
• zawiera substancję czynną o potwierdzonej skuteczności terapeutycznej – wyciąg z liści babki lancetowatej;
• dawka wynosi 506 mg/5 ml;
• syrop nie powinien być stosowany u dzieci poniżej 3. roku życia;
• lek zawiera 1,8%  etanolu, jednak ta ilość nie będzie powodowała zauważalnych skutków;
• dawka 5 ml zawiera 3,48 g sacharozy, co odpowiada 0,29 jednostki chlebowej – informację tę powinni wziąć pod uwagę pacjenci z cukrzycą;
• syrop zawiera sacharozę – pacjenci z dziedzicznymi zaburzeniami związanymi z nietolerancją fruktozy, zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy lub niedoborem sacharazy-izomaltazy, nie powinni go stosować;
• lek zawiera benzoesan sodu;
• syrop zawiera glukozę – pacjenci z zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy, nie powinni przyjmować tego leku;
• nie jest zalecane stosowanie tego leku u kobiet w ciąży i karmiących piersią;
• syrop zawiera alkohol w związku z czym nie jest wskazane prowadzenie pojazdów mechanicznych.

Tussi Drill, syrop

O produkcie

• zarejestrowany jako lek, co gwarantuje jakość produktu;
• zawiera substancję czynną o potwierdzonej skuteczności terapeutycznej – dekstrometorfan;
• dawka wynosi 5 mg/5 ml;
• leku nie wolno stosować u dzieci poniżej 6. roku życia;
• nie stosować w trakcie karmienia piersią;
• syrop zawiera parahydroksybenzoesany, które mogą wywołać reakcje alergiczne;
• syrop zawiera glukozę – pacjenci z zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy, nie powinni przyjmować tego leku;
• lek  zawiera mniej niż 1 mmol sodu (23 mg) na dawkę (5 ml syropu), to znaczy syrop uznaje się za „wolny od sodu”;
• podczas stosowania syropu należy unikać nadużywania alkoholu oraz podawania preparatów zawierających alkohol;
• po syropie może wystąpić nadmierna senność i zawroty głowy, dlatego nie należy wówczas prowadzić pojazdów mechanicznych.

Supremin, syrop

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• zawiera substancję czynną o potwierdzonej skuteczności terapeutycznej – butamirat;
• dawka wynosi 4 mg/5 ml;
• można stosować u dzieci od 2. roku życia;
• nie stosować u pacjentów z fenyloketonurią;
• nie stosować dłużej niż kilka dni;
• syrop  zawiera 12,5 mg aspartamu w 5 ml syropu;
• ze względu na obecność parahydroksybenzoesanów, syrop może powodować reakcje alergiczne;
• ze względu na obecność maltitolu, lek nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją fruktozy;
• syrop zawiera 6,2 mg alkoholu (etanolu) w 5 ml syropu, co jest równoważne 0,16 % v/v – taka ilość alkoholu w tym leku nie będzie powodowała zauważalnych skutków;
• syrop zawiera: glikol propylenowy, alkohol benzylowy, kwas benzoesowy;
• lek zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na 5 ml syropu, to znaczy produkt uznaje się za „wolny od sodu”;
• nie wolno stosować syropu w I trymestrze ciąży, z kolei w II i III można go stosować wyłącznie za zgodą lekarza;
• nie zaleca się prowadzenia pojazdów mechanicznych po zastosowaniu syropu.

Unituss Junior, syrop

O produkcie

• zarejestrowany jako lek, co gwarantuje jakość produktu;
• zawiera substancję czynną o potwierdzonej skuteczności terapeutycznej – lewodropropizynę;
• dawka wynosi 60 mg/10 ml;
• maksymalny czas trwania leczenia nie powinien być dłuższy niż 7 dni;
• nie wolno stosować leku w ciąży i w trakcie karmienia piersią;
• 10 ml syropu zawiera aż 4 gramy sacharozy. Należy to wziąć pod uwagę u pacjentów z cukrzycą;
• ze względu na obecność parahydroksybenzoesanów, syrop może powodować reakcje alergiczne;
• po syropie może wystąpić nadmierna senność. Nie wolno wóczas prowadzić pojazdów mechanicznych.

Thiocodin, tabletki

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• zawiera substancje czynne o potwierdzonej skuteczności terapeutycznej – kodeinę i sulfogwajakol;
• jednak tabletka zawiera 15 mg kodeiny i 300 mg sulfogwajakolu;
• nie stosować u dzieci poniżej 12. roku życia;
• nie stosować u kobiet w ciąży oraz u kobiet karmiących piersią;
• lek zawiera kodeinę, w związku z czym należy sprawdzić, czy inne stosowane leki nie zawierają kodeiny, aby uniknąć uzależnienia;
• u osób uprawiających sport lek może powodować pozytywny wynik testów antydopingowych;
• podczas stosowania leku Thiocodin, nie należy prowadzić pojazdów mechanicznych.

Solvetusan, tabletki

O produkcie

• zarejestrowany jako lek, co gwarantuje jakość produktu;
• zawiera substancję czynną o potwierdzonej skuteczności terapeutycznej – lewodropropizynę;
• jedna tabletka zawiera 60 mg substancji czynnej;
• maksymalny czas trwania leczenia nie powinien przekraczać 7 dni;
• nie stosować w ciąży i w trakcie karmienia piersią;
• syrop zawiera 4 g sacharozy w 10 ml – należy to wziąć pod uwagę u pacjentów z cukrzycą;
• syrop zawiera metylu parahydroksybenzoesan i propylu parahydroksybenzoesan, które mogą powodować reakcje alergiczne;
• syrop zawiera alkohol benzylowy, który może powodować reakcje alergiczne;
• należy zachować ostrożność podczas prowadzenia pojazdów mechanicznych, w trakcie kuracji syropem Solvetusan.

Kiedy zgłosić się do lekarza z suchym kaszlem?

Jeśli suchy kaszel utrzymuje się u Ciebie przez kilka tygodni, warto skonsultować się z lekarzem, aby znaleźć jego przyczynę i zastosować odpowiednie leczenie. Oprócz tego zwróć uwagę, czy kaszlowi nie towarzyszą inne objawy, takie jak:

• odkrztuszanie gęstego, zielono-żółtego plwociny;
• świszczący oddech;
• gorączka;
• trudności w oddychaniu;
• omdlenia;
• opuchlizna kostek lub utrata masy ciała.

W tych sytuacjach ważne jest, aby skonsultować się z lekarzem, ponieważ mogą one wskazywać na poważniejsze problemy zdrowotne.

Jakie są domowe sposoby na suchy kaszel i drapanie w gardle?

Oprócz leków dostępnych bez recepty, warto również wesprzeć się metodami niefarmakologicznymi, które mogą pomóc w łagodzeniu suchego kaszlu. Oto niektóre z tych metod:

• nawilżanie powietrza – utrzymanie odpowiedniego poziomu wilgotności w pomieszczeniu, w którym przebywasz może pomóc w złagodzeniu suchego kaszlu. Można to osiągnąć poprzez stosowanie nawilżaczy powietrza, które dostępne są w sprzedaży;
• inhalacje pary – inhalacja pary może pomóc w złagodzeniu suchego kaszlu, poprzez nawilżenie gardła. Można to osiągnąć poprzez wdychanie pary z gorącej wody, do której można dodać sól lub olejki eteryczne;
• pij dużo wody – picie dużej ilości wody wpływa na nawilżenie gardła i łagodzi suchość, która często towarzyszy suchemu kaszlowi. Dobrze jest pić co najmniej 8 szklanek wody dziennie;
• unikaj palenia papierosów – jeśli palisz, podejmij wszelkie możliwe kroki, aby przestać. Dym papierosowy silnie podrażnia gardło i może znacznie nasilić kaszel;
• unikaj substancji drażniących – unikaj wdychania dymu, pyłu lub innych substancji, które mogą podrażnić Twoje płuca i oskrzela.

Podsumowanie

Suchy kaszel to często objaw infekcji wirusowej, ale może także wynikać z astmy, chorób serca czy stosowania niektórych leków. W walce z uporczywym suchym kaszlem pomocne mogą być syropy przeciwkaszlowe, takie jak Levopront czy leki o działaniu ośrodkowym, np. Tussi Drill. Możesz sięgnąć także po tabletki na kaszel suchy lub wypróbować domowe sposoby, np. inhalacje czy nawilżanie powietrza. Pamiętaj, aby unikać drażniących czynników i palenia papierosów. Jeśli kaszel utrzymuje się dłużej niż kilka tygodni lub towarzyszą mu inne niepokojące objawy, skonsultuj się z lekarzem.