Niska hemoglobina w ciąży — jakie są jej przyczyny?

W trakcie trwania ciąży o nawet 30-50% wzrasta objętość osocza kobiety. Skutkuje to zmniejszeniem ilości krążącej hemoglobiny we krwi. Organizm musi to uzupełnić i wykorzystuje zapasy żelaza. Zmiany w ilości osocza rozpoczynają się między 6, a 12 tygodniem ciąży i trwają do 34 tygodnia. Ponadto żelazo jest wykorzystywane w produkcji czerwonych krwinek płodu oraz łożyska. Oprócz powyższych przyczyn dochodzą możliwe zaburzenia wchłaniania, czy niedobór żelaza w diecie [1,2].

Dlaczego warto suplementować żelazo w ciąży?

Żelazo jest pierwiastkiem niezbędnym do rozwoju płodu oraz zapewnienia odpowiedniej ilości erytrocytów dla matki. Badania dowodzą, że prawidłowy poziom żelaza nie tylko minimalizuje ryzyko wystąpienia niedokrwistości u ciężarnej, ale także zwiększa masę urodzeniową dziecka i wpływa na donoszenie ciąży. Oczywiście decyzję o wprowadzeniu suplementacji powinno się oprzeć o wyniki badań krwi oraz zgłosić je lekarzowi prowadzącemu ciążę [1,2].

Niedobór żelaza w ciąży — skutki. Co może powodować?

Niedobór żelaza w ciąży może prowadzić do różnych skutków zarówno dla matki, jak i dla dziecka. Objawy niedoboru żelaza u kobiet ciężarnych mogą obejmować osłabienie, bladość skóry, łamliwość włosów i paznokci, zajady w kącikach ust, uczucie zimna, bóle głowy, bezsenność oraz podatność na infekcje. Niedobór żelaza może prowadzić do wystąpienia anemii, która może mieć negatywny wpływ na rozwój płodu. Dlatego ważne jest, aby kobieta w ciąży dostarczała odpowiednią ilość żelaza poprzez zbilansowaną dietę oraz ewentualnie suplementację, jeśli lekarz zaleci.

Ile żelaza potrzebuje kobieta w ciąży?

Dzienne zapotrzebowanie na żelazo dla kobiet w ciąży wynosi zazwyczaj 27 mg. Jest to znacznie wyższe niż zapotrzebowanie na żelazo u kobiet w wieku reprodukcyjnym, które wynosi 18 mg na dobę. W większości przypadków można zaspokoić to zapotrzebowanie poprzez odpowiednią dietę bogatą w żelazo. Jednak czasem konieczna jest suplementacja żelaza, co powinien ustalić lekarz po wykonaniu badań krwi u przyszłej mamy.

Jakie żelazo w ciąży?

Dla kobiet ciężarnych z ryzykiem pojawienia się niedokrwistości  zaleca się stosowanie preparatów żelaza w dawkach 30-60 mg dziennie od 8. tygodnia ciąży. W razie wystąpienia niedokrwistości lekarz decyduje o zwiększeniu dawek, które oscylują między 60-120 mg dziennie. Żelazo dla kobiet w ciąży jest dostępne w postaci saszetek, płynów i tabletek dostępnych na receptę i bez [2].

Żelazo dla ciężarnych bez recepty

Bez recepty w aptekach można dostać preparaty zawierające żelazo. Warto zwrócić uwagę na to, że preparaty z żelazem charakteryzują się ograniczoną wchłanialnością. W organizmie forma dwuwartościowa utlenia się do niewchłanialnej trójwartościowej formy. Aby temu zapobiec, podczas suplementacji stosuje się dodatek witaminy C, która ogranicza proces utleniania i zapewnia lepsze wchłanianie pierwiastka. Niektóre z preparatów posiadają dodatki witamin z grupy B i kwasu foliowego. Są to substancje biorące udział w procesie wytwarzania hemoglobiny, jednak jeśli niedokrwistość wynika z niedoboru żelaza, nie ma potrzeby ich suplementowania [1,2,3].

Jak widać w powyższej tabeli, są preparaty posiadające najgorzej wchłanialną formę żelaza (III), a niektórych (Innofer) forma utlenienia żelaza nie jest nawet podana. Biofer posiada dobre formy żelaza, jednak jego dawka jest niska, co prowadzi do połykania kilku tabletek dziennie. Na tle suplementów diety dobrze wypada Szelazo, jednak dodatki jakie posiada, mogą się pokrywać z innymi kompleksami witamin dla kobiet w ciąży.

Jak przyjmować żelazo w ciąży?

Stosując żelazo w ciąży, należy pamiętać o kilku aspektach:

1. Większość suplementów diety z witaminami dla kobiet w ciąży posiadają w składzie żelazo. Należy powiadomić o tym lekarza.
2. Nigdy nie suplementuj żelaza na własną rękę. Jego nadmiar może być toksyczny.
3. Żelazo najlepiej wchłania się na czczo, jednak jego stosowaniu towarzyszą uciążliwe dolegliwości żołądkowe. Wobec tego można przyjmować żelazo po posiłku.
4. Jeśli dolegliwości żołądkowe są nie do zniesienia, można przyjmować żelazo co drugi dzień [2].

Produkty bogate w żelazo. Jak naturalnie uzupełnić jego poziom?

Oto lista naturalnych źródeł żelaza, które warto włączyć do swojej diety w trakcie ciąży:

• Podroby, takie jak wątróbka;
• Czerwone mięso, takie jak wołowina;
• Ryby, takie jak sardynki, tuńczyk i małże;
• Jaja kurze;
• Szpinak;
• Jarmuż;
• Brukiew;
• Fasola, soczewica i ciecierzyca;
• Orzechy i nasiona, takie jak dynia, sezam i chia;
• Owoce, takie jak morele, jagody czy płatki owsiane.

Podsumowanie

Artykuł przedstawia znaczenie prawidłowego poziomu żelaza w ciąży. Brak wystarczającej ilości tego pierwiastka może prowadzić do niedokrwistości, która może negatywnie wpływać na rozwój płodu i zdrowie matki. W ciąży zapotrzebowanie na żelazo wzrasta do około 27 mg na dobę. Ważne jest spożywanie diety bogatej w żelazo oraz, w niektórych przypadkach, suplementacja tego składnika. Badanie krwi i konsultacja z lekarzem pozwolą określić indywidualne potrzeby żelaza i dostosować odpowiednie działania. Dbając o odpowiedni poziom żelaza, można zapewnić zdrowy rozwój dziecka i dobre samopoczucie przyszłej mamy.