Czym są zaparcia?

Zaparcia to nic innego, jak utrudnione oddawanie stolca, w szczególności jeżeli ma on twardą konsystencję. O zaparciu mówi się także, gdy pacjentowi towarzyszy uczucie niepełnego wypróżnienia. Zaparcia częściej dotyczą populacji krajów zachodnich, zdecydowanie rzadziej dotykają ludzi mieszkających w Azji. Średnio zaparcia dotykają nawet 14% ludzi żyjących na świecie, są także najczęstszą dolegliwością układu pokarmowego, mówi się o nawet 25% przypadków. Jeżeli zaparcia utrzymują się przez ponad 3 miesiące, to można już mówić o zaparciach przewlekłych [1]. 

Jak sobie można poradzić z zaparciami?

Często z zaparciami można sobie poradzić bez wizyty u lekarza, a nawet bez żadnych leków. Kluczowe jest systematyczne uprawianie aktywności fizycznej, przez co najmniej 30-60 minut dziennie. Istotna jest również tzw. optymalizacja defekacji. Największa szansa wypróżnienia jest rano lub ok 30 minut po skończonym posiłku, ponieważ wzmaga się naturalny odruch żołądkowo-okrężniczy. Z kolei jedną z głównych przyczyn, i jednocześnie możliwym remedium zaparć, jest dieta. Powinno się stosować dietę bogatoresztkową (bogatą w błonnik) i pić dużo wody [1,2].

Co zawierają tabletki na zatwardzenie? 

W tabletkach na przeczyszczenie występuje wiele różnych substancji. Dla przykładu, jako ziołowe preparaty na zaparcia często stosuje się te zawierające liść senesu, korzeń rzewienia czy korę kruszyny. W jaki sposób działają? Najważniejsze z nich to:

• liść senesu (łac. Sennae folium) – zawiera glikozydy antrachinowe, sennozydy, które działają bezpośrednio na komórki błony w obrębie jelita grubego, co nasila perystaltykę, pobudza wydzielanie wody i elektrolitów do światła jelita grubego, zmiękczając kał i ułatwiając defekację, działają po 8-12 h;
• korzeń rzewienia (łac. Rhei radix), kora kruszyny (łac. Frangulae cortex) i zagęszczony sok sok z aloesu (łac. Aloe vera) – działają analogicznie jak liść senesu;
• bisakodyl – ma podobne działanie do wymienionych powyżej ziołowych surowców zawierających związki antrachinowe, ale jest substancją syntetyczną, a jego działanie najczęściej występuje po 4-12 h;
• błonnik – dzięki zdolności chłonięcia wody, zwiększa znacznie objętość masy kałowej i ją zmiękcza, co pobudza perystaltykę i ułatwia defekację [1,2]. 

Tabletki na zaparcia – przegląd preparatów 

W aptece można spotkać bardzo dużo preparatów w tabletkach lub kapsułkach, które ułatwią pacjentom wypróżnienie. Większość z nich jest zarejestrowana jako produkty lecznicze na zaparcia, ale zdarzają się także suplementy diety czy żywność specjalnego przeznaczenia. W wyborze preparatu należy zwrócić uwagę przede wszystkim na składniki w nim zawarte. Nie wszystkie można stosować przez dłuższy czas. Przykładowe preparaty przedstawiono poniżej. 

Dulcobis, tabletki dojelitowe 

O produkcie

• zarejestrowany jako produkt leczniczy, będzie miał więc faktyczne działanie lecznicze;
• każda tabletka zawiera 5 mg bisakodylu;
• może być stosowany już od 4. roku życia;
• produkt leczniczy powoduje pobudzenie wypróżnienia i rozmiękczenie stolca;
• może być stosowany jedynie do krótkotrwałego leczenia zaparć [3]. 

Alax, drażetki

O produkcie

• zarejestrowany jako roślinny produkt leczniczy, w przeciwieństwie do suplementów diety wykazuje działanie lecznicze;
• 1 tabletka drażowana ma w składzie 35 mg sproszkowanego soku z liści aloesu (Aloe capensis) i 42 mg wyciągu suchego kory kruszyny (Frangulae corticis extractum siccum), czyli 10-15 mg antrazwiązków w przeliczeniu na aloinę – występuje standaryzacja;
• może być stosowany dopiero od 12. roku życia;
• lek wykazują działanie przeczyszczające, pobudzając motorykę jelita grubego, co przyspiesza pasaż treści jelitowej i zwiększa wydzielanie płynów do światła jelita;
• może być stosowany jedynie doraźnie, w krótkotrwałych zaparciach [4]. 

Xenna Extra Comfort, tabletki dojelitowe 

O produkcie

• jest to lek, ma więc udowodnione działanie lecznicze;
• 1 tabletka zawiera 150 mg-220 mg wyciągu, co odpowiada zawartośc 20 mg glikozydów hydroksyantracenowych w przeliczeniu na sennozyd B – jest standaryzacja;
• może być używany dopiero od 12. roku życia;
• nie należy stosować powyżej 1-2 tygodni bez konsultacji z lekarzem,
• sennozydy zawarte w preparacie są przekształcane przez bakterie bytujące w jelicie grubym w aktywny metabolit antron reniny, który powoduje stymulację pracy jelit i hamuje wchłanianie jonów ze światła jelit (Na+, Cl-), przez co masy kałowe rozluźniają się, a jelito jest stymulowane do ich usuwania [5]. 

Debutir Forte, kapsułki 

O produkcie

• nie jest to produkt leczniczy, a żywność specjalnego przeznaczenia, nie będzie więc wykazywać działania leczniczego;
• zawiera mikrootoczkowaną sól sodową kwasu masłowego (maślan sodu);
• może być używany już od 7. roku życia;
• nie jest to typowy lek na zaparcia, ale maślan sodu wykorzystuje się w wielu problemach związanych z układem pokarmowym,  w tym zaparciach – zmniejsza on ból podczas wypróżniania się [6].

Senefol, tabletki

O produkcie

• produkt leczniczy roślinny, ma więc działanie lecznicze;
• 1 tabletka zawiera 300 mg liścia i owocu senesu, co odpowiada 7,5 mg pochodnych hydroksyantracenu, w przeliczeniu na sennozyd B – występuje standaryzacja;
• dopiero od 12. roku życia;
• nie stosować dłużej niż 1-2 tygodnie bez konsultacji lekarskiej;
• preparat wpływa na perystaltykę jelita grubego, przez co hamuje wchłanianie wody i powoduje zmiękczenie mas kałowych, co w rezultacie ułatwia wypróżnianie [7].

Radirex, tabletki 

O produkcie

• zarejestrowany jako lek roślinny – ma udowodnione działanie lecznicze;
• każda tabletka zawiera 513,5 mg Rhei radix pulveratum (sproszkowany korzeń rzewienia) standaryzowany na 12,6 mg związków antranoidowych w przeliczeniu na reinę;
• może być stosowany dopiero od 12. roku życia;
• działanie przeczyszczające następuje po 6-8 godzinach [8].

Humavit Multibłonnik, tabletki 

O produkcie

• zarejestrowany jako suplement diety, nie będzie więc wykazywać działania leczniczego;
• każda tabletka zawiera 60 mg błonnika jabłkowego, 44 mg błonnika owsianego, 20 mg inuliny z cykorii i 16 mg glukomannanu;
• może być stosowany jedynie przez osoby dorosłe;
• pomaga w wypróżnieniu, należy tylko pamiętać o piciu dużej ilości wody [9].

Tabletki na przeczyszczenie – podsumowanie 

Jakie tabletki na zaparcia będą najlepsze? Większość z nich ma działanie drażniące na przewód pokarmowy, różni je surowiec z jakiego pochodzą. Są one znacznie skuteczniejsze niż płyny czy proszki, które działają przez zwiększanie mas kałowych lub osmotyczne. Ponieważ są to silniejsze leki, należy je jednak stosować ostrożnie i doraźnie. W przypadku dłużej trwających zaparć warto zastosować tabletki z błonnikiem i zmienić dietę na bogatoresztkową.