Czym jest kaszel i dlaczego się pojawia?

Kaszel jest odruchową reakcją obronną naszych dróg oddechowych przed różnorodnymi czynnikami drażniącymi, które się w nich pojawią. Jest on odpowiedzią na podrażnienia zakończeń nerwowych znajdujących się w błonie śluzowej układu oddechowego lub wywołany jest świadomie przez człowieka (np. jeśli chcemy coś odkrztusić). W zależności od czynnika drażniącego, stanu naszych dróg oddechowych oraz zaawansowania infekcji może występować produktywny kaszel mokry bądź duszący kaszel suchy. W rozpoznaniu rodzaju oraz przyczyny kaszlu bardzo duże znaczenie może mieć to, kiedy on się pojawia – czyli jak długo trwa [1]. 

Jakie są objawy mokrego kaszlu?

Mokremu kaszlowi towarzyszy kilka charakterystycznych symptomów. Do objawów mokrego kaszlu można zaliczyć:

• odkrztuszanie zalegającej wydzieliny;
• wydzielina odkrztuszana podczas kaszlu może być przezroczysta (infekcja o podłożu wirusowym) lub zabarwiona na kolor zielono-żółty (infekcja o podłożu bakteryjnym);
• uczucie obecności przeszkody w gardle podczas próby odkrztuszania;
• kaszel mokry jest “głębszy”, bardziej “bulgoczący” niż kaszel suchy [2];

Kiedy pojawia się mokry kaszel?

Kaszel mokry to nie tylko objaw infekcji wirusowych, takich jak przeziębienie. Może on być również następstwem innych, poważniejszych chorób. Kaszel mokry najczęściej pojawia się w:

• bakteryjnych zakażeniach dróg oddechowych (np. bakteryjne zapalenie płuc);
• rozstrzeniach oskrzeli;
• astmie;
• przewlekłej obturacyjnej chorobie płuc (POChP);
• przewlekłym eozynofilowym zapaleniu oskrzeli [2].

Jak leczyć mokry kaszel w warunkach domowych?

Domowe sposoby leczenia mokrego kaszlu są łatwo dostępne i skuteczne, jednak nie powinny być stosowane rutynowo i bez zastanowienia. Dlaczego? Ponieważ przy mokrym kaszlu najważniejsze jest prawidłowe rozpoznanie jego przyczyny. Konieczna jest zatem wizyta u lekarza podstawowej opieki zdrowotnej lub lekarza specjalisty, w celu tak zwanego “osłuchania” i postawienia diagnozy, czyli wyjaśnienia przyczyny mokrego kaszlu. 

W łagodzeniu mokrego kaszlu dobrze sprawdzają się inhalacje, ponieważ rozrzedzają one gęstą wydzielinę, co ułatwia jej odkrztuszanie. Inną metodą pozwalającą usunąć zalegającą flegmę jest nacieranie klatki piersiowej olejkami eterycznymi (np. mentolowym, terpentynowym) lub kamforą. Razem z wyżej wymienionymi czynnościami wskazane jest także oklepywanie pleców. Oklepywanie należy wykonywać energicznymi ruchami z dołu do góry pleców. Zalegająca wydzielina będzie wówczas łatwiej odrywać się i wydostawać z dróg oddechowych. Równie ważnym aspektem jest zadbanie o odpowiednie nawodnienie organizmu – przyjmowanie powyżej 2,5 litra płynów dziennie spowoduje rozrzedzenie zalegającej wydzieliny. Zmniejszeniu lepkości śluzu sprzyja także wyższa temperatura ciała, dlatego warto wygrzać się pod kołdrą lub kocem.

Jakie syropy stosować na mokry kaszel?

Bardzo ważne jest, aby dobrać syrop na kaszel do rodzaju dolegliwości. Podawanie preparatu hamującego odruch kaszlu w przypadku kaszlu mokrego nie jest dobrym pomysłem, ponieważ odkrztuszanie wydzieliny jest wówczas najważniejszą sprawą. W leczeniu kaszlu mokrego ważną rolę odgrywają leki wykrztuśne tj.:

• wyciąg z bluszczu – np. Hederasal, Prospan, Hedussin;
• bromheksyna (wpływa na klirens śluzowo-rzęskowy, zmniejszając lepkość śluzu oskrzelowego oraz aktywując nabłonek rzęskowy) – np. Flegamina Classic, Flegafortan, Flegtac Kaszel;
• ambroksol (główny metabolit bromheksyny, który zmniejsza lepkość wydzieliny oskrzelowej) – np. Ambroksol Hasco Junior, Ambrosol Teva, Flavamed, Mucosolvan Mini;
• gwajafenazyna – np. Gujazyl;
• N-acetylocysteina (zmniejszaja lepkość śluzu oskrzelowego) – np. ACC classic;
• erdosteina – np. Erdomed Muko;
• karbocysteina (stymuluje wytwarzanie śluzu o małej lepkości hamując jednocześnie syntezę śluzu o dużej lepkości) – np. Mucopect Kids, Flegamax.

Poniżej przedstawiamy przykładowe syropy na kaszel o działaniu wykrztuśnym:

Mucosolvan, syrop

O produkcie

• produkt zarejestrowany jako lek, co jest gwarantem jego jakości i bezpieczeństwa;
• w skład preparatu wchodzi ambroksol;
• zawiera substancję czynną o udowodnionym działaniu;
• wskazaniem do stosowania preparatu jest ostre zapalenie oskrzeli oraz kaszel;
• do leku załączona jest miarka do odmierzania dawek syropu;
• można stosować już od 1. roku życia;
• nie zaleca się stosować w ciąży, zwłaszcza w I trymestrze;
• nie stosować w trakcie karmienia piersią.

Flegamina, syrop

O produkcie

• produkt zarejestrowany jako lek, co jest gwarantem jego jakości i bezpieczeństwa;
• w skład preparatu wchodzi bromoheksyna;
• zawiera substancję czynną o udowodnionym działaniu;
• produkt stosuje się w przypadku kaszlu mokrego oraz ostrego zakażenia górnych dróg oddechowych;
• syrop ma miętowy smak;
• syropu nie wolno stosować u dzieci poniżej 7. roku życia;
• zawiera nieznaczne ilości alkoholu — należy zachować ostrożność podczas prowadzenia pojazdów mechanicznych;
• nie zaleca się stosowania w I trymestrze ciąży;
• nie stosować w trakcie karmienia piersią.

Flegamax, roztwór doustny

O produkcie

• produkt zarejestrowany jako lek, co jest gwarantem jego jakości i bezpieczeństwa;
• w skład preparatu wchodzi karbocysteina;
• produkt stosowany jest w leczeniu kaszlu;
• lek należy odmierzać za pomocą miarki dołączonej do opakowania;
• nie stosować u dzieci poniżej 6. roku życia;
• nie stosować w ciąży i w trakcie karmienia piersią;
• podczas stosowania leku, należy pić dużo płynów.

Prospan, syrop

O produkcie

• produkt zarejestrowany jako lek, co jest gwarantem jego jakości i bezpieczeństwa;
• substancją czynną zawartą w produkcie jest wyciąg z liści bluszczu pospolitego;
• produkt zalecany jest w przypadku kaszlu oraz przeziębienia;
• lek należy odmierzać za pomocą miarki dołączonej do opakowania;
• nie zawiera alkoholu;
• nie zawiera cukru. Może być stosowany przez diabetyków;
• nie stosować łącznie z lekami przeciwkaszlowymi.

Acc Classic, roztwór doustny

O produkcie

• produkt zarejestrowany jako lek, co jest gwarantem jego jakości i bezpieczeństwa;
• w skład preparatu wchodzi acetylocysteina;
• wskazaniem do stosowania preparatu jest kaszel, grypa oraz ostre zapalenie zatok;
• roztwór ma smak wiśniowy;
• lek należy podawać przy użyciu dołączonej do opakowania strzykawki miarowej lub miarki;
• po otwarciu przechowywać nie dłużej niż 11 dni;
• podczas stosowania leku, należy wypijać co najmniej 1,5 l płynów dziennie.

Wybór odpowiedniego leku zależy od wieku pacjenta i rodzaju infekcji. Mucosolvan z ambroksolem sprawdzi się w leczeniu ostrych infekcji dróg oddechowych, a Flegamina z bromoheksyną jest skuteczna w rozrzedzaniu śluzu, jednak nie jest zalecana dla dzieci poniżej 7. roku życia. Prospan to naturalny preparat na bazie bluszczu, idealny dla osób szukających delikatniejszego leczenia, również dla diabetyków. Flegamax z karbocysteiną polecany jest przy przewlekłych chorobach układu oddechowego, a ACC classic z acetylocysteiną doskonale działa przy infekcjach wirusowych i zapaleniu zatok. Odpowiedni wybór leku warto skonsultować z lekarzem bądź farmaceutą.

Podsumowanie

Kaszel mokry, choć może być uciążliwy, pełni ważną rolę w oczyszczaniu dróg oddechowych z nadmiaru wydzieliny. Warto jednak pamiętać, że jeśli kaszel trwa dłużej lub towarzyszą mu inne niepokojące objawy, należy skonsultować się z lekarzem, aby wykluczyć poważniejsze schorzenia. Stosowanie odpowiednich leków wykrztuśnych, nawilżanie powietrza, picie dużej ilości płynów oraz domowe metody, takie jak inhalacje czy oklepywanie pleców, mogą wspierać proces leczenia oraz przynosić ulgę.