Co to jest menopauza?

Menopauza jest naturalnym procesem, który występuje u dojrzałych kobiet i oznacza zakończenie okresu płodności. Jest związana z zaburzeniami gospodarki hormonalnej, co prowadzi do licznych dolegliwości, takich jak charakterystyczne uderzenia gorąca i zmiany nastroju. Objawy menopauzy mogą się różnić u różnych kobiet i mogą obejmować również zaburzenia miesiączkowania.

Menopauza ma kilka etapów, a pierwszym z nich jest perimenopauza, która jest okresem przed właściwą menopauzą. W tym czasie kobieta może doświadczać nieregularności w cyklu menstruacyjnym i innych objawów, takich jak napady gorąca. Kolejnym etapem jest menopauza, która jest oficjalnie potwierdzana, gdy kobieta nie miała menstruacji przez rok. Następnie rozpoczyna się postmenopauza, która trwa przez resztę życia kobiety.

Ważne jest, aby zgłosić się do specjalisty, który może udzielić wsparcia i zaoferować odpowiednie leczenie dla kobiet, które doświadczają trudnych objawów menopauzy. Specjalista może doradzić w sprawie zmiany stylu życia, diety, suplementów czy terapii hormonalnej, w zależności od potrzeb pacjentki. W przypadku ciężkich objawów często rozważana jest zastępcza terapia hormonalna, która może znacząco poprawić jakość życia. Należy jednak pamiętać, że menopauza jest naturalnym procesem i nie powinna być postrzegana jako choroba. To jest czas, w którym należy dbać o siebie i swoje zdrowie, a także konsultować się z lekarzem w razie trudności [1].

Okres okołomenopauzalny — jakie występują objawy?

Polska jest krajem, w którym średni wiek występowania menopauzy wynosi ok. 50 lat. Proces ten poprzedza jednak tzw. okres okołomenopauzalny, podczas którego może dochodzić do pewnego pogorszenia jakości życia. Jest to zresztą związane z sukcesywnym wygaszaniem pracy jajników, co jest równoznaczne z redukcją wydzielania estrogenów i progesteronu. Końcowym etapem jest zahamowanie cykli owulacyjnych i w efekcie zaprzestanie miesiączkowania. Przyjmuje się, że okres okołomenopauzalny rozpoczyna się ok. 5 lat przed ustaniem czynności wydzielniczej jajników.

Wśród wczesnych symptomów zauważalnych jeszcze w okresie menopauzalnym wymienia się tzw. objawy wypadowe: zlewne poty, uderzenia gorąca, bezsenność, bóle i zawroty głowy, huśtawka nastrojów, kołatanie serca, kłopoty z koncentracją, popadanie w przygnębienie, a w niektórych przypadkach depresja. Wymienione objawy są powiązane ze spadkiem stężenia estrogenów w ośrodkowym układzie nerwowym, a konkretnie w układzie limbicznym i podwzgórzu.

Lekkie nasilenie dolegliwości ustępuje samoistnie lub udaje się złagodzić roślinnymi preparatami, takimi jak Remifemin (zawierający wyciąg z pluskwicy groniastej), Menopace (kompleks witamin i minerałów), czy Femal (z wyciągu z pyłków i słupków kwiatowych). Jednak w przypadku ciężkich objawów stosuje się najczęściej hormonalną terapię zastępczą. Zwłaszcza wtedy, gdy objawy wypadowe znacznie obniżają jakość życia i utrzymują się ponad 2 lata od menopauzy.

Co więcej, niedobór estrogenów może zwiększać ryzyko wystąpienia osteoporozy pomenopauzalnej, choroby Alzheimera, a nawet miażdżycy oraz zespołu wieńcowego. Zaznaczmy, że stosowanie HTZ jako leków zapobiegających wystąpieniu chorób układu krążenia wywołuje jednak pewne kontrowersje [1].

Jakie są dostępne tabletki na wyrównanie hormonów bez recepty?

Niektóre metody łagodzenia objawów menopauzy to zastępcza terapia hormonalna, która jest najskuteczniejszym leczeniem uderzeń gorąca, suchości pochwy, zmian nastroju i innych objawów. Jednak, podobnie jak w przypadku każdego leku, warto rozważyć korzyści w porównaniu do ryzyka. Zmiany stylu życia, takie jak regularna aktywność fizyczna, utrzymanie zdrowej wagi, redukcja stresu oraz unikanie kofeiny i alkoholu, mogą również pomóc w zarządzaniu objawami okołomenopauzalnymi.

Dostępne są również tabletki na wyrównanie hormonów bez recepty, które mogą pomóc w łagodzeniu objawów menopauzy. Wśród popularnych preparatów znajdziemy Remifemin (wyciąg z pluskwicy groniastej), Klimaktoplant (zawierający wyciąg z pluskwicy groniastej), Menopace (kompleks witamin i minerałów wspomagający kobiety w okresie menopauzy) oraz Femal (z wyciągu z pyłków i słupków kwiatowych). Roślinne środki, takie jak czerwona koniczyna, pluskwica, czy soja, mogą również złagodzić niektóre objawy menopauzy. Preparaty te są dostępne bez recepty i stanowią alternatywę dla kobiet, które nie mogą lub nie chcą stosować hormonalnej terapii zastępczej.

Hormonalna terapia zastępcza — jak działa HTZ?

HTZ ma na celu wyrównanie stężenia hormonów, których niedobór wywołuje m.in. wymienione wyżej objawy wypadowe. W tym celu wykorzystuje się leki zawierające w swoim składzie estrogeny lub połączenia estrogeno-progesteronowe. Poszczególne preparaty występują w postaci doustnej, ale mogą być również stosowane donosowo, przezskórnie, a także miejscowo lub domięśniowo.

Zastępcza terapia hormonalna może być prowadzona za pomocą różnych form podawania leków. Szczególnie popularne są HTZ plastry, które zapewniają stałe uwalnianie hormonów przez skórę. Plastry hormonalne są wygodne w stosowaniu i pozwalają na utrzymanie stabilnego poziomu hormonów w organizmie przez cały dzień.

HTZ zawierające estrogeny:

• Estrofem (estradiol);
• Estrofem Mite (estradiol w niższej dawce);

• Estraderm TTS (plaster z estradiolem);
• Lenzetto (spray donosowy z estradiolem);
• Systen 50 (plaster hormonalny z estradiolem).

HTZ zawierające połączenia estrogeno-progesteronowe:

• Systen Conti (plaster z estradiolem i norelegestrominem);
• Systen Senqui (sekwencyjna terapia hormonalna);

• Cyclo-Progynova (estradiol + norgestrel);
• Novofem (estradiol + noretysteron);
• Activelle (estradiol + noretysteron);

• Kliogest (estradiol + noretysteron);
• Climen (estradiol + octan cyproteronu);
• Femoston (estradiol + dydrogesteron).

Aby kuracja przynosiła oczekiwane rezultaty, leki muszą być dobrane indywidualnie. Oznacza to, że przed wdrożeniem farmakoterapii pacjentka powinna zostać poddana szeregowi badań, m.in. z krwi, a także USG ginekologicznemu oraz mammografii. Dopiero na tej podstawie lekarz może zdecydować, jaki preparat okaże się w danym przypadku najbardziej odpowiedni. Kuracja polega na przyjmowaniu możliwie najniższej skutecznej dawki, co pozwoli zmniejszyć ryzyko wystąpienia skutków ubocznych. Właśnie ze względu na tę możliwość każda kobieta stosująca HTZ jest zobligowana do wykonywania regularnych badań kontrolnych [1,2].

Czy istnieją plastry na menopauzę bez recepty?

Wiele kobiet pyta o dostępność plastrów na menopauzę bez recepty. Niestety, wszystkie preparaty hormonalne w postaci plastrów wymagają recepty lekarskiej. HTZ plastry, takie jak Estraderm TTS, Systen 50 czy Systen Conti, są lekami na receptę i wymagają konsultacji z ginekologiem lub lekarzem prowadzącym. Plastry hormonalne muszą być dobrane indywidualnie, uwzględniając stan zdrowia pacjentki, jej objawy oraz wyniki badań diagnostycznych.

Alternatywą dla plastrów hormonalnych mogą być suplementy diety zawierające fitoestrogeny czy inne składniki roślinne wspierające równowagę hormonalną. Jednak ich skuteczność jest znacznie mniejsza niż preparatów hormonalnych dostępnych na receptę. Dlatego plastry na menopauzę bez recepty nie są dostępne, a kobiety szukające skutecznego leczenia powinny skonsultować się z lekarzem w celu otrzymania odpowiedniej recepty na HTZ plastry.

Jakie są wady i zalety hormonalnej terapii zastępczej?

Nie ulega wątpliwości, że hormonalna terapia zastępcza ma wiele korzyści. Nie tylko poprawia ogólny komfort życia, ale także chroni przed rozwojem niektórych chorób, w tym chorób przewlekłych. Na przykład, obniża ryzyko rozwoju osteoporozy (i złamań kości) oraz nowotworu jelita grubego. Co więcej, wpływa korzystnie na stan skóry, zwiększa nawilżenie błon śluzowych, a także poprawia kondycję układu moczowo-płciowego (problem nietrzymania moczu).

Jednak obok zalet istnieją również wady. Stosowanie HTZ może bowiem predysponować do wystąpienia zdarzeń zakrzepowo-zatorowych, kamicy pęcherzyka żółciowego, a także rozwoju raka endometrium oraz sutka. Ryzyko wystąpienia tych powikłań obniża indywidualizacja terapii i regularne jej monitorowanie, o czym wspomniałam wcześniej.

Zaleca się, aby hormonalną terapię zastępczą stosować maksymalnie 5 lat. Jednak ze względu na to, że leczenie ma charakter objawowy, u większości kobiet, które odstawiły HTZ, obserwuje się nawrót uciążliwych dolegliwości. Niektórzy specjaliści uważają, że rozwiązaniem może być sukcesywne obniżanie dawek przyjmowanych hormonów i w konsekwencji zaprzestanie terapii. Nie podlega jednak dyskusji fakt, że największe korzyści są osiągane jedynie w przypadku indywidualnego podejścia lekarza do pacjentki [2,3].

Po jakim czasie działają plastry hormonalne?

Czas, w jakim zaczyna działać hormonalna terapia zastępcza, zależy od rodzaju stosowanego preparatu oraz indywidualnych czynników pacjenta. Pytanie “po jakim czasie działają plastry hormonalne” jest bardzo częste wśród pacjentek. HTZ plastry zazwyczaj zaczynają działać stosunkowo szybko – pierwsze efekty można zauważyć już po kilku dniach stosowania. Niektóre objawy, takie jak uderzenia gorąca i nocne poty, mogą ustąpić po kilku dniach od rozpoczęcia terapii plastrami hormonalnymi.

Plastry hormonalne zapewniają stałe, równomierne uwalnianie hormonów przez skórę, co pozwala na utrzymanie stabilnego poziomu estrogenów w organizmie. Jednak w celu uzyskania pełnego efektu terapeutycznego, często wymaganym jest około 4-6 tygodni stosowania HTZ plastrów. Ważne jest, aby stosować plastry zgodnie z zaleceniami lekarza i nie przerywać terapii przedwcześnie. Po jakim czasie działają plastry hormonalne zależy więc od indywidualnych potrzeb pacjentki, ale większość kobiet odczuwa znaczną poprawę już w pierwszym miesiącu terapii.

Czy Remifemin powoduje tycie?

Istnieje powszechne przekonanie, że zarówno hormonalna terapia zastępcza, jak i preparaty roślinne stosowane w okresie menopauzy prowadzą do tycia. Pytanie “czy Remifemin powoduje tycie” często pojawia się wśród kobiet rozważających stosowanie tego preparatu. Jednakże badania wykazały, że to nie sama terapia hormonalna ani preparaty takie jak Remifemin powodują przyrost masy ciała, lecz zmiany zachodzące w organizmie w okresie menopauzy.

Remifemin, zawierający wyciąg z pluskwicy groniastej, nie powoduje bezpośrednio przyrostu masy ciała. Zmiany wagi w okresie menopauzy są głównie związane ze spowolnieniem metabolizmu, zmianami hormonalnymi i stylem życia. W rzeczywistości niektóre badania sugerują, że HTZ może pomóc kobietom utrzymać zdrową wagę lub nawet pomóc w odchudzaniu poprzez redukcję objawów menopauzy, co pozwala na większą aktywność fizyczną i lepsze samopoczucie [4,5].

Zastępcza terapia hormonalna, stosowana pod kontrolą lekarza, może być skutecznym sposobem na złagodzenie objawów menopauzy i poprawę jakości życia kobiet w tym trudnym okresie.

Podsumowanie

Zastępcza terapia hormonalna pozostaje najskuteczniejszą metodą leczenia objawów menopauzy, szczególnie gdy tradycyjne tabletki na wyrównanie hormonów bez recepty nie przynoszą oczekiwanych rezultatów. HTZ plastry działają szybko i skutecznie, choć wymagają recepty lekarskiej – plastry na menopauzę bez recepty nie są dostępne. Po jakim czasie działają plastry hormonalne zależy od indywidualnych potrzeb, ale pierwsze efekty można zauważyć już po kilku dniach. Preparaty takie jak Remifemin nie powodują tycia, a zmiany wagi w okresie menopauzy wynikają głównie ze zmian metabolicznych. Decyzja o rozpoczęciu HTZ powinna być zawsze podjęta po konsultacji z lekarzem, który dobierze odpowiednią formę terapii uwzględniając stan zdrowia i potrzeby pacjentki.